kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Emanuel Querido

Joods-Nederlandse uitgever en schrijver, geboren 1871-08-06 Amsterdam - vermoord 23 juli 1943 in Sobibor.

Emanuel Querido schreef de romancyclus "Het geslacht der Santeljano's" (10 dln 1919-1928), over een sefardische familie ten tijde van de opkomst van het socialisme.

Biografie
Emanuel Querido werd op 6 augustus 1871 in Amsterdam geboren als zoon van de diamantbewerker Aron Querido en Esther Lopes Dias. In dit Portugees-joodse gezin was Emanuel het tweede kind. Vóór hem was al zijn broer David geboren en na hem volgde nog Israel. Hoewel de familie het bepaald niet breed had, behoorden ze zeker niet tot de allerarmsten. Zo gingen de gebroeders Querido niet naar een openbare school, maar bezochten zij tot hun veertiende jaar een particuliere school.

Het milieu waarin de gebroeders Querido opgroeiden, werd gekenmerkt door culturele belangstelling. Zo kreeg Israel vioolles en hield zijn vader veel van lezen. Wellicht geïnspireerd door dit culturele milieu schreef Emanuel reeds op jeugdige leeftijd zijn eerste letterkundige werken die werden gepubliceerd in de door Herman Heijermans geredigeerde "Jonge Gids".

Nadat de gebroeders Querido van school kwamen, werden zij, zoals gebruikelijk, leerjongens in de diamantindustrie. Emanuel en zijn broer Israel verkeerden in een kring waarin zowel diamantbewerkers als schrijvers, intellectuelen als kunstenaars elkaar ontmoetten. Zijn jongere broer Israel was van die kring het middelpunt. Emanuel heeft altijd in de schaduw gestaan van zijn zoveel extravertere en bekendere broer. Een en ander veroorzaakte spanningen tussen de broers die in 1929 tot een definitieve breuk leidden.

Behalve met het Amsterdamse artistieke en intellectuele milieu had Emanuel ook contacten met de Parijse diamantbewerkerswereld. Deze contacten liepen onder andere via de vakbondsman Andries de Rosa die zich in Parijs gevestigd had. Zowel Emanuel als zijn broer Israel waren al van jongs af aan met De Rosa bevriend. De Parijse contacten gaven regelmatig aanleiding voor reizen naar deze wereldstad. Reizen die vaak langer duurden dan voorzien, omdat er geen geld was voor de terugreis.

Na enige tijd een bohémienachtig leven te hebben geleid, kwam voor Emanuel de tijd om een vast bestaan op te bouwen. Met steun van de bekende filantroop A.C. Wertheim begon Querido zich in de boekhandel te bekwamen. Een jaar lang werkte hij bij de boekhandel van J.A. van Sleeswijk en vestigde zich op 1 februari 1899 als zelfstandig boekhandelaar aan de Binnen-Amstel bij de Munt in Amsterdam. Op 7 maart van hetzelfde jaar trouwde hij met zijn buurmeisje Jane Kozijn. In 1901 werd uit dit huwelijk een zoon geboren. Het zou het enige kind blijven van het echtpaar Querido.

Inmiddels werd de boekhandel een trefpunt voor intellectuelen. Ook leverde Querido boeken aan de bibliotheek van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkers Bond aan de Plantage Franschelaan (de huidige Henri Polaklaan). Toen de boekhandel van Querido wat op begon te leveren begon hij daarnaast met het uitgeven van boeken. Zo gaf hij in 1905 "Ethiek van liefde en huwelijk" uit van de Zweedse schrijfster Ellen Key en in 1908 "Parerga en paralipomena" van Schopenhauer.

In 1911 verhuisde Emanuel Querido met zijn gezin naar Bloemendaal en begon een verzendboekhandel. Zijn huis in Bloemendaal werd het middelpunt van een artistiek milieu, waar toen ook zijn broer Israel nog deel van uitmaakte.

Inmiddels ging het financieel niet goed met de winkel annex uitgeverij en in 1913 kon faillissement alleen nog door liquidatie worden voorkomen. Er volgden een aantal moeilijk jaren en het gezin Querido keerde terug naar Amsterdam. Heijermans bezorgde hem een baantje als administrateur bij zijn toneelvereniging. Nieuwe kansen deden zich voor toen in 1914 op de Dam het warenhuis "De Bijenkorf" werd geopend. Querido werd aangetrokken als chef van de boekenafdeling. In dit massabedrijf voelde hij zich echter niet op zijn plaats en het jaar daarop werd hij op staande voet ontslagen omdat hij zonder kennisgeving van zijn werk was weggebleven.

Nu stond hij, vijfenveertig jaar oud, weer zonder cent op straat. Via zijn werk bij de Bijenkorf had hij echter kennis gemaakt met de uitgever Willy Brusse. Via hem kwam hij in contact met de uitgevers A.B. Holkema en S. Warendorf. Deze stelden hem financieel in staat onder eigen naam een uitgeverij te beginnen.

Em. Querido's Uitgeverij
10 augustus 1915 meldde Querido de oprichting van Em. Querido's Uitgeversmaatschappij. Nederlandse en vertaalde literatuur, kinderboeken en vaak van politieke betrokkenheid getuigende non-fictie bepaalden de eerste jaren het beeld. Hij gaf werken uit van onder andere H.G. Wells, Barbusse en Johan de Meester.

Na de machtsovername door Adolf Hitler in het voorjaar van 1933 richtte Emanuel Querido in Amsterdam het nu wereldberoemde Querido Verlag op, de Duitstalige afdeling van zijn uitgeverij, met de Duitse uitgever dr. Fritz Landshoff als directeur. Onder zijn leiding zou Querido Verlag zich ontwikkelen tot een van de belangrijkste Exil-uitgeverijen, waar boeken konden verschijnen van voornamelijk Duitse auteurs, waarvan het uitgeven in Duitsland onmogelijk gemaakt was.

In 1934, een jaar voor de eerste Penguins verschenen, publiceerde Querido de eerste zes delen van de pocketserie De Salamander, 'een reeks van de beste oorspronkelijke en vertaalde romans'. Daarnaast bleven er uiteraard ook Nederlandse uitgaven verschijnen.

Na de bezetting in mei 1940 trok Querido zich terug in Laren, waar hij al sinds 1929 woonde. De uitgeverij werd onder beheer gesteld van een nationaal- socialistische bewindvoerder.

In 1943 doken Emanuel Querido en zijn vrouw onder in Blaricum. Zij werden echter verraden en Emanuel Querido werd op 23 juli 1943 in Sobibor vermoord. "N.V. Em. Querido Uitgeversmaatschappij" werd na de oorlog door Alice von Eugen-van Nahuys, die vele jaren voor Querido gewerkt had, in diens geest voortgezet.

Sinds de Tweede Wereldoorlog richtte de uitgeverij zich steeds sterker op het uitgeven van Nederlandse literatuur. Enkele jaren geleden werd opnieuw een begin gemaakt met het uitgeven van vertalingen.

In 1971 verscheen Pluk van de Petteflet van Annie M. G. Schmidt - het begin van een kinderboekenfonds dat zich in dertig jaar heeft ontwikkeld tot een van de meest vooraanstaande in ons taalgebied.

In 1972 werd Athenaeum - Polak & Van Gennep onderdeel van Querido en sinds 1997 maakt ook uitgeverij Nijgh & Van Ditmar deel uit van Em. Querido's Uitgeverij B.V.

Websites: www.jhm.nl en www.querido.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 37.