kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 24-01-2016 voor het laatst bewerkt.

epigram

Epigram

(het epigram, ~men)
Zeer kort gedicht dat een afgesloten, meestal hekelende of schertsende, gedachte inhoudt, dikwijls met een pointe; tegenwoordig ook van lyrisch-didactische aard. => puntdicht, sneldicht, hekeldicht

Daar de termen epigram en puntdicht door elkaar worden gebruikt, spreekt men wel van ‘opschriftepigram’ wanneer het puntdicht fungeert in de betekenis die het aanvankelijk in de Griekse Oudheid had, namelijk die van opschrift of bijschrift (bijv. op een grafmonument of op een wijgeschenk).

Het woord epigram is van Griekse oorsprong (ε̉πιγραμμα) en betekent letterlijk 'opschrift'.

In het klassieke Griekenland werd deze kleinkunst van de lyriek epigramma genoemd. Het waren kleine gedichten van twee (distichon) of vier versregels, zeer dikwijls in hexameters. Het epigram was in de archaïsche vorm een elegie in het klein en kwam voor als grafschrift, inwijdingsformule, etc.

Een beroemde collectie epigrammen uit de Griekse oudheid is de Anthologia Graeca met ruim 4000 epigrammen van meer dan 300 auteurs.

Een beroemde schrijver van epigrammen uit de Romeinse oudheid was Martialis (40-±103).

Het genre werd tijdens de Renaissance veel beoefend (Hooft, Huygens); Constantijn Huygens (1596-1687) schreef zeer veel epigrammen, zowel in het Nederlands (gepubliceerd in zijn Koren-bloemen) als in het Latijn (gepubliceerd in zijn Momenta Desultoria).

Over het door Huygens als ‘sneldicht’ betitelde puntdicht schrijft deze:
Vraeght ghy wat Sneldicht voor een dicht is?
Het is een Dicht dat snell en dicht is.

Bekend zijn ook: Brabbelingh van Roemer Visscher; Puntdichten van Jan Vos, Jeremias de Decker en Geeraerdt Brandt; in de 19e eeuw van A.C.W. Staring; de Leekedichtjes van De Genestet.

Een moderne Nederlandse puntdichter was Kees Stip (1913-2001).

Een kortere puntige uitspraak heet aforisme.

Websites: www.dbnl.org


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 744.