kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

F.B. Hotz

Nederlands schrijver, geboren op 1 februari 1922 in Leiden, overleden 5 december 2000 eveneens Leiden.

De hoofdpersonen in zijn werk zijn bijna altijd wat eenzame mannen die zich niet thuisvoelen in hun wereld. Ze zijn illusieloos, niet in staat hun eigen persoonlijkheid te ontwikkelen, vaak onder invloed van een dominante vrouw. Mannelijke personages gaan gebukt onder een gebrek aan eigenwaarde. Besef van schuld en boete beheerst vaak de verhalen, waarbij de boetedoening der hoofdpersonen in de meeste gevallen niet in verhouding tot hun veelal geringe schuld staat.
Er is een nostalgische bewondering voor de jaren twintig van de twintigste-eeuw (‘the gay twenties’) in het werk van Hotz, een periode die beschouwd wordt als tegenstelling tot het heden van zijn personages, een heden waarin uniformiteit, napraterij, confectie en een ‘tobberig geslachtsleven’ hoogtij vieren.
Hotz heeft er steeds naar gestreefd zo doelmatig en sober mogelijk te schrijven. Voor hem is de korte, maar rake formulering een belangrijk adagium. ( F.B. Hotz worden veelal onderverdeeld in historische verhalen (vaak gesitueerd in de negentiende eeuw en de eerste jaren van de twintigste eeuw), deels autobiografische verhalen over de eigen jeugd en (eveneens op eigen ervaringen gebaseerde) verhalen over het leven als jazzmusicus in de jaren vijftig en zestig. Huwelijksproblemen en de scheiding van Hotz' ouders zijn duidelijk aanwezig in de op de eigen jeugd gebaseerde verhalen en huwelijksgeluk komt ook in andere verhalen zelden voor. Zeer opmerkelijk zijn de passages gewijd aan het kind in een wereld van egocentrische volwassenen.

In alle gevallen wordt sfeervol en met veel oog voor details een verleden tijd tot leven gebracht. Een effect dat Hotz deels bereikt door zijn beschrijvingen van voorwerpen. De wonderen van techniek (treinen, zeppelins, auto's en stoomtrams bijvoorbeeld) krijgen veel aandacht. De behoefte om van die voorwerpsliefde te getuigen, noemde Hotz zelf eens als drijfveer voor zijn schrijven.

Hotz toont zich een scherp en niet zelden humoristisch observator, vooral van het verleden, de tijd die zich juist in zijn voorwerpen laat kennen.

Levensloop
F.B. (Frits Bernard) Hotz noemt de jaren twintig 'de beste jaren van deze eeuw'. Dit in tegenstelling tot het volgende decennium: 'de donkerste en domste jaren van deze eeuw'. Een tijd van armoede en crisis voor velen, maar voor Hotz tevens een periode die beheerst wordt door de scheiding van zijn ouders.

Na de ambachtsschool volgde hij enkele jaren een middelbare opleiding werktuigbouwkunde. In 1942 ging hij naar de kunstacademie, maar van deze opleiding kwam tijdens de oorlog niets terecht. De eerste jaren na de oorlog moet hij met tbc het bed houden. Hij had daardoor genoeg tijd om te oefenen op zijn trombone. Bix Beiderbecke was zijn grote voorbeeld.

In 1949 begint zijn loopbaan als jazzmusicus, onder meer bij de Dixieland Pipers. Daarnaast werkte hij als muziekleraar in Den Haag en was hij recensent voor het muziektijdschrift Rhythme.

Hotz was ooit getrouwd geweest - hij had ook een zoon - maar hij sprak nooit over deze periode (1956-1964). Hij woonde tot aan zijn dood samen met zijn oudere zuster Atie.

In de zestiger jaren kreeg Hotz, die zeer bijziend was en aan het eind van zijn leven vrijwel blind werd, werk in de bibliotheek van het blindeninstituut in Den Haag.

Al sinds zijn jeugd schreef Hotz verhalen en een roman in de stijl van J. van Oudshoorn, maar zijn zelfkritiek stond publicatie in de weg. Pas toen zijn verhaal ‘De tramrace’ in 1974 werd geaccepteerd door het tijdschrift Maatstaf en de uitgever daarvan ook ander werk van hem wilde uitgeven, brak hij door. 'Ik vond het zo onbegrijpelijk mooi dat ik me niet kon voorstellen dat het een debuut was van een totaal onbekend iemand,' schreef Maarten 't Hart.

Tot de uitzonderingen behoort de roman "Vertekening" (1991). In 1997 verscheen "Het werk" een verzameling van tot dan toe geschreven werk in twee delen. In 1998 werd het oeuvre van Hotz bekroond met de P.C. Hooftprijs.

Enthousiast zijn ook de reacties wanneer in 1976 de verhalenbundel Dood weermiddel verschijnt, in 1978 gevolgd door Ernstvuurwerk bekroond met de Ferdinand Bordewijk-prijs.

Daarop volgen Proefspel (1980), Duistere jaren (1983), en Eb en vloed (1987).

Na vijf sfeervolle verhalenbundels werd door velen uitgekeken naar werk van wat langere adem van Hotz. Een eerste stap in die richting was de novelle De voetnoot (1990). Het verhaal begint in Hotz' vertrouwde jaren twintig. De tante van de ikfiguur raakt gewond bij een grote treinramp in de buurt van Leiden en moet daardoor haar carrière als actrice laten varen. Verbitterd gaat ze een jarenlange juridische strijd aan met de spoorwegen: 'Ik ben invalide van m'n vak en heb het er druk mee!' Na haar dood wordt haar manuscript over het gevecht om genoegdoening gevonden. Haar raadsman verwerkt dit als voetnoot in een boek, waardoor tante Ina toch nog voortleeft in de geschiedenis.

Voor zijn eerste roman, De vertekening, (1991) koos Hotz een thema dat in zijn verhalen eerder aan de orde kwam: de teloorgang van een huwelijk. Voor Lucas, weinig succesvol schilder en daarom werkend in een museum, wordt het overspel van zijn vrouw Vera met zijn beste vriend steeds duidelijker. Lucas weet niet met deze situatie om te gaan. Geobsedeerd door de Eerste Wereldoorlog trekt hij telkens parallellen tussen de krijgshandelingen en zijn prive-oorlog, waarbij hij zijn rivaal aanduidt als De Vijand. Lucas vecht aarzelend voor een hopeloze zaak, een scheiding is onvermijdelijk. De kunstenaar Lucas heeft daar ten slotte echter baat bij.

1992 - Sjoerd Leikerprijs voor zijn gehele oeuvre

Na vijf jaar stilte verscheen in 1996 een nieuwe bundel van Hotz, getiteld De vertegenwoordigers. Deze bestaat uit enkele verhalen (waaronder, heel opvallend gezien Hotz' overige werk, een toekomstverhaal) en drie beschouwingen. In een interview met NRC Handelsblad liet Hotz weten dat deze dunne bundel zijn oeuvre wel eens zou kunnen afsluiten. De vertegenwoordigers bevat opnieuw twee 'jeugdverhalen' over een gezin waarin de relatie tussen de ouders gespannen is en leidt tot een scheiding ('Muziek' en 'De vertegenwoordigers'). In 'Muziek' tekent Hotz in zijn bekende sobere stijl ('Als je 't karig houdt, komt het harder aan') hoe kinderen en ouders elkaar steeds kwetsen.

1998 - P.C. Hooftprijs voor zijn gehele oeuvre

F.B. Hotz overleed op 78-jarige leeftijd in het Diaconessenhuis te Leiden op 5 december 2000.

Websites: www.dbnl.org, www.jazzarchief.nl

Luister naar F.B. Hotz (RealAudio) een uitzending met één van de weinige interviews met schrijver Frits Hotz, uitgezonden op 10 december 2001 in Spiegels., vijlen en schrappen...


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 96.