kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Federico Garcia-Lorca

Spaanse dichter en toneelschrijver, geboren 5 juni 1898 Fuente Vaqueros – vermoord 19 augustus 1936 in Víznar.

F. García Lorca was tekenaar en musicus, dichter - van de dichtersgeneratie van '27 - en dramaturg. Bekend is hij vooral vanwege zijn toneelstukken die spelen in de verstikkende Andalusische plattelandgemeenschappen van het agrarische Zuid-Spanje, zoals 'Bodas de sangre' (Bloedbruiloft)(1933) en de gedichten uit zijn Amerikaanse periode

Lorca keerde zich tegen alle vormen van totalitarisme, steunde in 1936 het Spaanse Volksfront en koos ook in zijn poëzie de kant van de armen en de kanslozen. Hij werd tijdens de Spaanse burgeroorlog vermoord door de nationalistische aanhangers van Franco, wellicht omwille van zijn reputatie als links georiënteerde schrijver van romantische werken met een sociale weerklank. Lorca was ook homo, een geaardheid die door Franco als 'crimineel' was omschreven.

Lorca wordt beschouwd als een van de belangrijkste figuren van de 20ste-eeuwse (Spaanstalige) literatuur. Veel van zijn werk is in het Nederlands vertaald. Lorca experimenteerde door het kubisme en het surrealisme te introduceren in de literatuur.

Biografie
Federico Garcia Lorca groeide op in de ruige omgeving van Fuente Vaqueros en Asquerosa in Andalusië waar zijn vader een bloeiend boerenbedrijf dreef. Hier leerde hij de oude Andalusische tradities waarderen, leerde hij de traditionele, populaire deuntjes en hoorde hij de mensen volksverhalen en romances vertellen.

Later verhuisde de familie naar Granada, waar Lorca in aanraking kwam met de kunsten. Hij studeerde rechten, letteren en wijsbegeerte, eerst in Granada, later in Madrid.

Vanaf 1919 verbleef de dichter een gedeelte van het jaar in Madrid. In de Spaanse hoofdstad maakte hij kennis met belangrijke kunstenaars als Salvador Dali (1904-1989) en de cineast Luis Buñuel (1900-1983): Zij ontmoetten elkaar op de Residencia de Estudiantes, een studentenhuis in Madrid, en werden boezemvrienden. Later ontwikkelden zij zich tot vertegenwoordigers van het avant-gardistische surrealisme.
De vriendschap tussen de drie Spaanse jongens die later wereldberoemd zouden worden, kwam op een lager pitje te staan toen Buñuel en Dalí in hun surrealistische film Un chien andalou en L'Age d'or de poëzie en het toneel van Lorca op de hak namen. Maar deze breuk betekende niet dat ze elkaar uit het oog verloren: de rest van hun leven bleven de drie elkaar in hun werk bestoken met commentaar.

Impresiones y paisajes (1918)(Impressies van Spanje)
Lorca beschrijft met een scherp oog, een ontvankelijk gemoed en een meesterlijk gevoel voor ritme wat hij reizend over de Spaanse aarde tegenkomt.
Verhalenbundel waarin de jonge Lorca verslag doet van tijdens reizen door Spanje opgedane indrukken: ooievaars op de kantelen van Avila, een stationstuin met een theeroos of het ochtendgloren in Granada. Lorca schreef ze tussen 1916-1918, maar ze bleven lange tijd ongepubliceerd.
In 'Impressies van Spanje' heeft het dubbeltalent nog geen keuze gemaakt tussen muziek of poëzie. Wel wordt duidelijk dat hij - als geen ander - stillevens kan maken met woorden. De jonge Lorca heeft een scherp oog voor details die als een katalysator een verhaal doen opwellen. - (Biblion recensie, Drs. M.A. Vissers.)

Libro de poemas (1921)
De eerste gedichten ontstonden tijdens zijn rechtenstudie en werden gepubliceerd in "Libro de poemas" (1921). Het eerste toneelwerk "El maleficio de la mariposa" (1921) werd een grote flop.

'Suites'
Dichtbundel gecomponeerd rond 1921, waar het afscheid van de kindertijd en de ontluikende homoseksualiteit van de Spaanse dichter in doorklinken. 'Suites' zou oorspronkelijk in 1921 uitkomen onder de titel 'Libro de diferencias'. De oorspronkelijke titel verwijst naar de muzikale variaties voor 'vihuela' (een oude gitaar) uit de 16e eeuw. Uiteindelijk is de bundel pas in 1983 verschenen. De gedichten zijn elegant en melodisch en onverwacht ontroerend. (Biblion recensie, Drs. M.A. Vissers.)

Canciones (Liedjes)(1927)
Dit is de tweede dichtbundel van Federico García Lorca (1898-1936). Hij verscheen vlak voor 'Romancero gitano', de bundel waarmee Lorca in 1928 Spanjes beroemde dichter zou worden. In 'Liedjes' staan gedichten die lichter van vorm zijn dan de poëzie die hij later zou schrijven. Maar ook met op het eerste gezicht eenvoudige middelen - korte versjes, refreintjes, elementaire metaforen - weet Lorca indringende poëzie te schrijven, geladen met een onheilspellende geheimzinnigheid. Lorca maakt gebruik van concrete beelden die geworteld zijn in zijn geboortegrond Andalusië. Dat hij hierbij geen moment in folkorisme vervalt, bewijst dat hij ook in deze bundel al een groot dichter was. - (Biblion recensie, Dr. Maarten Steenmeijer.)

Latere werken als 'Romancero gitano' (1929) en "Poema del cante jondo" (1933) vestigden zijn naam als dichter. In beide boeken spelen het landschap en de folklore van zijn geboortestreek Andalusië een grote rol.

Haat, hartstocht en bijgeloof - in Romancero gitano (Zigeunerromances)(1929) roept Lorca de werkelijke en tevens magische wereld van de Andalusische boeren en zigeuners op. Romancero gitano, waarmee Lorca zijn naam als dichter vestigde, is een mengeling van nieuwe thematiek - de Andalusische zigeunerwereld - en tradionele vormen. In het poëtisch werk van Garcïa Lorca neemt Romancero gitano een sleutelpositie in. De bundel bevat muzikale poëzie van mysterieuze, betoverende diepgang.
Deze dichtbundel bevat achttien romances rond de magische wereld van de Andalusische zigeuners. De dichter schreef ze in de periode 1924-1927. Ze werden in juli 1928 in het gerenommeerde tijdschrift 'Revista de Occidente' gepubliceerd.

In 1929 trok hij naar New York waar hij kort studeerde aan de Colombia University. Hij schreef daar 'Poeta en Nueva York' en begon te schrijven aan 'El público' (De Audiëntie), dat uitgesproken homosexueel gericht was.

Het aan het modernisme verwante Poeta en Nueva York (verschenen in 1940) gaat over de door technische vooruitgang ontmenselijkte metropool. Deze in meer opzichten 'vrije' verzen zijn interessant omdat ze de brug vormen tussen Lorca's zigeuner-fase en de nachtmerrie gedichten uit zijn New Yorkse periode.
De titel van de bundel verwijst naar een belangrijke episode uit het leven van Federico García Lorca: tussen juni 1929 en maart 1930 verbleef hij in New York. Wat toen de modernste stad van de wereld was, groeit in deze gedichten uit tot het monsterlijke symbool van een onmenselijke, gemechaniseerde wereld, die aan de vooravond van een apocalyps staat. In krachtige, plastische beelden roept de dichter een stad vol dood en verval op, waaruit de profetisch aangekondigde invasie van zwart Afrika verlossing moet brengen. Lorca's maatschappijkritiek is verstrengeld met een strikt particulier thema: het zich definitief verlaten weten door de geliefde. 'Dichter in New York' neemt een bijzondere plaats in Lorca's oeuvre in, omdat de dichter zich door het incorporeren van elementen uit de historische avant-garde (surrealisme, etc.) trachtte te ontworstelen aan het folkloristische imago dat hij in zijn vaderland had gekregen. (Biblion recensie, Maarten Steenmeijer.)

Retablillo de Don Cristóbal (1931)

Poema del cante jondo (1931)
In Het gedicht van de cante jondo (1931) bezingt Frederico Garcia Lorca zijn provincie Andalusië. Deze dichtbundel met nawoord van de vertaler bevat zo'n vijftig gedichten, waarvan de eerste vier cycli geïnspireerd zijn op de flamenco.
Oorspronkelijk zouden ze verschijnen ter gelegenheid van het in 1922 gehouden Cante Jondo-festival. Ze verschenen uiteindelijk in 1931 samen met toegevoegd materiaal.- In 1922 organiseerde hij samen met de componist Manuel de la Falla een festival rond de oude Andalusische muzikale theme's en stijlen van de cante jondo ofwel de 'diepe zang', nauw verwant aan de flamenco. Hij bereidt zijn grote poëtische thema's voor en wordt het 'individu dat zich als gemeenschap gedraagt'.
'Gedicht van de Cante Jondo' heeft als hoofdpersoon Andalusië met zijn door de zigeuners overgeleverde eeuwenoude (Oosterse) cultuur. In deze bundel sluiten Lorca's hoofdthema's - dood en onvervulde liefde - naadloos aan op de in het 'diepe lied' vertolkte 'pena' (Weltschmerz). Lorca laat in deze bundel zien dat hij als dichter bij de natuur staat. - (Biblion recensie, Drs. M.A. Vissers.)

Ook als toneelschrijver was Lorca invloedrijk. Hij was betrokken bij het reizend theatergezelschap La Baracca, dat de gewone man in zijn eigen omgeving kennis wilde laten maken met het klassieke Spaans theater. Zijn belangrijkste werken zijn: "Bodas de sangre" (Bloedbruiloft)(1933), "Yerma" (1933) en "La casa de Bernarda Alba".

Bodas de sangre (Bloedbruiloft, 1933)
Yerma (Yerma, 1934)
Doña Rosita la soltera (Doña Rosita, 1935)
Llanto por Ignacio Sánchez Mejías (1935) is een wonderlijke mengeling van classicisme en avant-gardisme.
Primeras canciones (1936)

La casa de Bernarda Alba (Het huis van Bernarda Alba, 1936)
Na de dood van haar man eist Bernarda Alba van haar dochters dat ze rouwen en hun eigen gevoelens totaal uitschakelen. Als de jongste haar hartstocht de vrije loop laat en weigert om zich te conformeren, is een dramatische confrontatie met haar moeder onafwendbaar.
'La casa de Bernarda Alba' - het slotdeel van de 'dramatische trilogie van het Spaanse platteland' - voltooide hij vlak voor zijn dood. De andere stukken zijn: 'Bodas de Sangre' (1933: Ned. vert. 'Bloedbruiloft', 1985) en 'Yerma' (1934: Ned. vert. 'Yerma', 1985).
Dramatische kracht en poëtische schoonheid gaan hier samen. - (Biblion recensie, Drs. M.A. Vissers.)

Aan het leven van Federico Garcia Lorca kwam tijdens de Spaanse burgeroorlog een einde. De fascisten waren niet erg gecharmeerd van Lorca's politieke denkbeelden en openlijke homoseksualiteit. Lorca werd gedood tijdens een massa-executie in het kleine stadje Viznar bij Granada. Hij werd begraven in een anoniem graf.

Lorca was bij zijn leven al legendarisch. Bij zijn voortijdige dood liet hij behalve dichtbundels, toneelstukken een aantal muziekopnamen na. Na zijn gewelddadige dood verspreidden zijn naam en faam zich zeer snel over de vijf continenten. Lorca's literaire werk, poëzie, proza en theater, werd vertaald en hervertaald in praktisch alle talen van de wereld. zijn toneelstukken staan regelmatig op het affiche van gevestigde beroepsgezelschappen, maar ze worden evenzeer opgevoerd door experimentele theatergroepen en eenvoudige amateursensembles.

Websites: lorca.skynetblogs.be, www.1world2travel.com


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1686.