kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 12-04-2009 voor het laatst bewerkt.

formeel

1 de vorm betreffend
2 vormelijk: een erg formele man
3 formaliteit.
4 beleefdheid.
5 uitgedrukt in een vergelijking (wiskunde).

In de wetenschap en maatschappij wordt het begrip "formeel" vooral gebruikt als predicaat in verschillende context:
. in de bedrijfskunde: formele organisatie, formele werkgever.
. in de economie: formele concurrentiepositie, formele kapitaalsverhoging.
. In de informatica: formeel algoritme, formele computertaal, formele programmeertaal, formele informatica.
. in de staatsleer en recht: formele eisen, formeel recht, formele rechtspositie, formele status. Zie ook: De jure.
. in de taalwetenschap: formele definitie, formele notatie, formele omschrijving, formele taal.
. in de formele wetenschap: logica, formele modelvorming, formeel systeem, formele theorie.

formaal / informeel (taalkunde)
Met het label 'formeel' worden varianten van het algemeen Nederlands aangeduid die door veel taalgebruikers als vormelijk ('ouderwets' of 'stijf') worden ervaren.
'Informeel' noemen wij die varianten die weliswaar correct zijn, maar toch als vormen van 'los' taalgebruik worden beschouwd.

Het onderscheid tussen 'formeel' en 'informeel' komt in veel gevallen overeen met het onderscheid tussen 'schrijftaal' en 'spreektaal'. Er zijn echter woorden en uitdrukkingen die als formeel worden beschouwd, maar niet beperkt zijn tot de schrijftaal (bijv. echter i.p.v. maar).

Schrijftaal / spreektaal
Onder 'schrijftaal' verstaan wij varianten van het algemeen Nederlands die vooral in geschreven teksten voorkomen; met het label 'spreektaal' duiden wij varianten aan die kenmerkend zijn voor gesproken taal.

Spreektaal is een vorm van informeel taalgebruik, en is het tegenovergestelde van schrijftaal (of Standaardnederlands). Vaak bevat spreektaal ook enkele dialectwoorden, woorden uit een sociolect of uitingen die bij een bepaalde streek horen (regiolect). De spreektaal in Nederland, België en Suriname vertoont vele onderlinge verschillen.
Zo spreekt men in Vlaanderen en Suriname de W op z'n Engels uit (bilabiaal, met beide lippen), terwijl in Nederland de W dichter bij de V ligt (labiodentaal, met tanden op de lip). Nog gemakkelijker zijn de verschillen in klinkeruitspraak te onderkennen. Dit geldt sterk voor de /a/, die in sommige streken als een ò, in andere juist als een è klinkt, met daartussenin vele varianten.
Ook het woordgebruik in spreektaal is anders dan dat in de geschreven taal. Bijvoorbeeld: het woord sedert wordt vooral gebruikt in schrijftaal, in de spreektaal zegt men over het algemeen sinds.

Geschreven taal
Een geschreven taal is de weergave van een taal door middel van schrift.
Geschreven taal is een uitvinding (moet aan kinderen geleerd worden), in tegenstelling tot gesproken taal, die zich samen met de moderne mens ontwikkeld heeft. Kinderen zullen uit instinct leren om gesproken taal (of in sommige gevallen gebarentaal) te gebruiken.
Geschreven taal komt altijd voor als aanvulling van een bepaalde natuurlijke taal (Engels, Frans, Amerikaanse Gebarentaal, etc.), en er bestaan geen talen waarvan alleen een geschreven vorm voorkomt, afgezien van bepaalde kunsttalen zoals programmeertaal. Van dode talen is wel alleen de geschreven vorm bewaard gebleven.
Geschreven taal verandert in de regel veel langzamer dan de bijbehorende gesproken taal. Als de gesproken en de geschreven taal heel veel verschillen, zoals het geval is in het Arabisch, wordt het resultaat diglossie genoemd. Dit komt in het bijzonder voor bij literaire taal versus "gewone" schrijftaal.

Bronnen:
. GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Formeel.


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 185.