kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Germaine Groenier

Nederlandse schrijfster, tv regisseur, radiomaker en gelegenheidsactrice, geboren 22 maart 1943 in Amsterdam - overleden 1 oktober 2007.

Germaine Groenier was actief in de vrouwenemancipatie (Dolle Mina), zat onder meer in de abortuswerkgroep en was jaren lang programmamaakster bij de VPRO. Vooral het programma VPRO-Vrijdag op 3, halverwege de jaren zeventig, zullen velen zich nog herinneren. Haar radioprogramma voor de VPRO heeft maar twee jaar bestaan, maar het heeft de jeugd van huidige veertigers beslist gekleurd: Germaine Groenier was voor eeuwig de vrouw van Germaine sans gêne.

Biografie
Germaine en haar oudere broer Binne zijn tot hun negende jaar heel vrij opgevoed. Na de scheiding van acteur Binne Groenier de actrice Adrienne Canivez hertrouwt Germaine's moeder met schrijver Victor van Vriesland, een op status beluste man die het gezin naar het gevoel van Germaine en haar broer Binne jr. terroriseert. De opvoeding wordt opeens strikt formeel en de voertaal thuis moest opeens Frans zijn.

Op achttienjarige leeftijd wordt Germaine ongewenst zwanger van haar eerste kind. Zij is verplicht dit kind te houden en te trouwen met een oude man. Drie jaar later zal zij al van hem scheiden.

Ze werd afgewezen voor de toneelschool, maar werkte uiteindelijk toch mee aan tal van producties in het theater en op televisie. Bij de NOS volgde ze een regie-opleiding. Ze maakte programma's als Jong geleerd, oud gedaan en Kijken naar kinderen, maar haar grote bekendheid kwam pas door haar radioprogramma's.

Terwijl in de vrije jaren zeventig hun ouders op televisie Joop van Tijn voor het eerst het woord ‘neuken’ zagen uitspreken, hoorden pubers van januari 1976 tot juni 1978 met de transistorradio op het hoofdkussen hoe Groenier luisteraars met onverholen taalgebruik te woord stond over de seksproblemen waarover zij belden.
Het laatste uur van het drie uur durend programma op de vpro-radio was ingeruimd voor luisteraars die direct met haar konden praten over seksualiteit en relaties. Het seksuur, de seksrubriek, 'Germaine sans gêne' waren de benamingen die het programma in de loop van die tweeënhalf jaar kreeg. Het ontlokte woede, kritiek, lof en hilarische momenten bij de vele luisteraars. Het was taboedoorbrekend en ongekend populair, evenals het door haar bedachte programma De goeverneurstraat, een soort voorloper van Big Brother, dat vooraf ging aan het seksuur.
Het gewoner maken van seks was één van de doelen die het programma "Germaine sans gêne" probeerde te bereiken. En daar was behoefte aan. Per uitzending kwamen twintig tot veertig brieven binnen, en vijftig telefoontjes. Het programma sneuvelde nadat ze steeds vaker werd geconfronteerd met hijgers en stalkers en luisteraars met steeds bizardere verhalen en ‘problemen’ gingen bellen.

Haar ervaringen en herinneringen aan haar radioprogramma legde Groenier in 2004 vast in boekvorm (met cd). Bij het terugvinden van haar dagboeken dat presentatrice Germaine Groenier bijhield van het avondvullende, spraakmakende radioprogramma en een map vol gesprekken besloot Germaine Groenier haar herinneringen op schrift te stellen.
Naar aanleiding van de verschijning van het boek was Groenier te gast in het NPS-programma "Kunststof". Dit programma kunt u via radio en tv; zo was ze bedenker van het programma De JJA Goeverneurstraat, een programma waarin een jaar lang het dagelijks leven van een arbeidersstraat in Dordrecht werd gevolgd. Van beide programma's werd tot voor kort gedacht dat er vrijwel niets van bewaard was gebleven. In 2007 kwam echter uit het archief van oud-VPRO-radiomaker Kees Slager een complete serie cassettes tevoorschijn van het programma over de Goeverneurstraat. Omdat het programma over seks direct na het programma over de Goeverneurstraat werd uitgezonden, bleken op veel cassettes ook delen van dit programma bewaard te zijn gebleven. Enkele opmerkelijke fragmenten zijn te beluisteren op het historische radioweblog van Nienke Feis Nederlandse theater. Voor de tv regisseerde ze series, waaronder Modern Leven (VPRO - 1979), Twee winters verder (IKON - 1990) en Domburg (IKON - 1996).

In 1994 was ze betrooken bij de actie Kunstenaars voor Sarajevo.

In 1997 schreef Groenier de autobiografische roman "Een stuk van mijn hart" waarin haar jeugd en de zelfmoord van haar broer Binne centraal staat.
In Een stuk van mijn hart blikt Germaine Groenier terug op haat veelbewogen kinderjaren en beschrijft ze de soms drastische gevolgen van verstoorde familieverhoudingen voor haar latere leven en voor dat van haar broer. We maken kennis met het kunstenaarsmilieu rond de excentrieke schrijver en dichter Victor van Vriesland, en met het roerige wordende Amsterdam, waar de jeugd zich begint vrij te vechten uit het naoorlogse keurslijf.
Gedurende het verhaal is nauwelijks merkbaar dat er sprake is van 'brieven'. Het gaat veeleer om memoires van een vrouw van middelbare leeftijd die haar jeugd 'van zich afschrijft'. Toevalligerwijs speelt deze zich af tussen (destijds) bekende mensen uit de kunstenaars-, vooral schrijverswereld. De stiefvader is de letterkundige dr. Victor van Vriesland, die als een huistiran, excentriekeling en alcoholist wordt neergezet, de vader is de toneelspeler Ben Groenier. Germaines moeder trouwt met de veel oudere Van Vriesland. Germaine, haar broer Binne, hun grootvader en het dienstmeisje worden plotseling in een deftig huis gezet, waar ze allemaal doodongelukkig zijn. Iedereen probeert op zijn manier te overleven. Wie de figuren niet kent, zal het boek wellicht wat overdreven, maar toch boeiend vinden. Mensen die de 'romanfiguren' kennen, hebben enigszins geschokt gereageerd op de ontmaskering van Van Vriesland. (Biblion recensie, Nel van der Heijden-Rogier.)

Vijf dagen bedenktijd (1999)
Sub titel: Mijn leven als Dolle Mina
In haar boek 'Vijf dagen bedenktijd', schrijft Groenier over haar gevoelens als haar dochter ongewenst zwanger blijkt en abortus wil laten plegen.
In deze roman wordt Caro, als oud-Dolle Mina een voorvechtster van het recht op abortus, totaal overrompeld als haar dochter haar belt om te zeggen dat ze zwanger is en abortus gaat plegen. Een relaas van een sterke vrouw die zich plotseling bekneld ziet tussen haar idealen en haar verlangens.

In 2000 was Groenier te gast in het NPS-radioprogramma "Uit het nieuws". Hierin vertelt ze uitgebreid over haar leven. Ook dit programma is via Frankrijk terug naar Nederland. Tijdens de terugkeer in haar geboortestad verblijft ze door een toeval in het huis van haar jeugd. Via herinneringen en teruggevonden brieven ontspint zich voor de lezer een geheim dat zich in het leven van de moeder heeft afgespeeld. Maar wat is het verband tussen haar verleden en het jongetje Djodjo, dat Lotta in haar huis leert kennen?
Lotta Kant wordt uit Frankrijk teruggeroepen omdat haar bejaarde moeder in coma ligt. Al snel wordt het de lezer duidelijk dat het om meer dan dat gaat in het boek: om recht op euthanasie, om vrije opvattingen over liefde en opvoeding, om vrouwenliefde. Een rode draad in het verhaal is de kennismaking van Lotta met een 10-jarig jongetje Djodjo. In hun omgang kan de schrijfster (1943) veel van haar eigen opvattingen kwijt, maar het verhaal wordt dan wel erg 'toevallig'. 'Djodjo' laat zich vlot lezen. Het is aantrekkelijk omdat het over herkenbare problemen handelt. Het is ondanks de wat te nadrukkelijke verkondiging van moderne ideeen, licht verteerbaar. De stijl is pretentieloos. (Biblion recensie, Nel van der Heijden-Rogier)

Maandagochtend 1 oktober is Germaine Groenier op 64 jarige leeftijd overleden aan kanker. Groenier was al enige tijd ernstig ziek.

Websites: geschiedenis.vpro.nl, Woonboot Magazine, www.nrc.nl, cgi.omroep.nl/streams


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 28.