kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 08-06-2010 voor het laatst bewerkt.

Gunter Grass

Günter grass (geb. 16.10.1927 in Danzig)

Duits schrijver.

Jeugd
Grass stamde uit een kleinburgerlijk, katholiek gezin en groeide op in Danzig. Al vroeg was hij enthousiast voor de nationaal-socialistische beweging. In 1937 werd hij lid van het Jungvolk. Hij werd in de oorlog ingezet als hulp bij de luchtdoelartillerie en uiteindelijk in tanks. De laatste dagen van de oorlog bracht hij, vanwege een zware verwonding, door in het ziekenhuis. Vervolgens kwam hij in Amerikaanse krijgsgevangenschap, waar hij zich bewust werd van het misdadige van de nazi-ideologie. Sindsdien is grass een van de meest kritische waarnemers van de Duitse geschiedenis en van de huidige maatschappij.

Eerste gedichtenbundel
Grass studeerde, nadat hij in een steengroeve had gewerkt, van 1949 tot 1956 aan de kunstacademie in Düsseldorf en in Berlijn. In deze tijd ontstond zijn eerste gedichtenbundel 'Die Vorzüge der Windhühner' (1965), die getuigt van de 'existentiële noodzaak' en 'vrijheid' van de fantasie ten opzichte van de beperkingen van de realiteit. In 1955 werd Grass lid van de Gruppe 47, waar hij tot het laatst toe lid van bleef. Hij bracht meerdere jaren in Parijs door, waar zijn beroemde roman 'Die Blechtrommel' (1959) ontstond. Sinds eind jaren '50 leeft hij als onafhankelijk schrijver in Berlijn.

Schrijven na Auschwitz
Grass formuleerde zijn zelfbewustzijn als schrijver als volgt: 'Een schrijver, kinderen, is iemand, die tegen het verstrijken van de tijd schrijft' ('Aus dem Tagebuch einer Schnecke', 1969). Het beslissende moment voor het werk van Grass' werken is de cesuur van Auschwitz en Adorno's verdict, 'na Auschwitz een gedicht schrijven is barbaars'. Grass zag dit niet als een verbod, maar als maatstaf voor een 'schrijven na Auschwitz' (poëtische lezing 1990). In deze zin speelt het waarschuwen en het herdenken in zijn werken een wezenlijke rol. Zijn verhalen maken er aanspraak op politiek relevant te zijn inzoverre ze een realiteit beschrijven, die tot nu toe nog niet te voorschijn is gekomen om zo de historiografische kennis bijv. het bewustzijn van het individu te veranderen. Daarbij gaat het bij Grass nooit om een mogelijk utopische hoop, veeleer is voor hem - met Albert Camus' nieuwe uitleg van de antieke mythe van Sisyfos - het zich zonder illusies op het heden richten, de enig mogelijke ethische houding.

Twee periodes
Grass' werk kan verdeeld worden in twee periodes: aan de ene kant staat zijn confrontatie met de Duitse geschiedenis in de 'Danziger trilogie' ('Die Blechtrommel'; 'Katz und Maus', 1961; 'Hundejahre', 1963), aan de andere kant, in zijn romans die sinds de jaren '70 werden geschreven, staat het zich kritisch richten op de actuele problemen.

De blikken trommel
In het middelpunt van zijn bekendste werk 'De blikken trommel' (Die Blechtrommel), staat de held en verteller Oskar Matzerath, die op zijn derde verjaardag uit protest tegen de kleinburgerlijke wereld van zijn familie besluit niet meer te groeien. Hij vlucht in de kunst, waarbij het trommelen het hem mogelijk maakt de werkelijkheid in haar veelvormigheid te begrijpen. Door het perspectief van de buitenstaander - in de traditie van de schelmenroman - maakt Grass de continuïteit van de Duitse geschiedenis sinds de nazitijd duidelijk tot in de jaren van het economisch wonder (Wirtschaftswunder) van de Bondsrepubliek.

Dialectiek van de beschaving
Met 'Aus dem Tagebuch einer Schnecke' (1972), dat ontstond in het jaar van de eerste verkiezingsoverwinning van de SPD, beëindigt Grass het schrijven over de Duitse geschiedenis en richt zich van nu af op de dialectiek van de beschaving. In 'Der Butt' (1977) en 'Die Rättin' (1986) stelt hij de vrouw als kostwinner tegenover de vernietigingsdrang van de man. Verwijzend naar de actuele politieke problemen uit de jaren '70 en '80, zoals de emancipatiebeweging van de vrouw, de ecologische beweging en de vredesbeweging, bezweert Grass de komende ondergang van een humane geschiedenis.

Opspraak
Naast zijn literaire werk zorgde Grass door zijn politieke stellingnamen steeds weer voor opspraak. Vooral zijn opvattingen over de Duitse hereniging ('Deutscher Lastenausgleich', 1990; 'Ein Schnäppchen namens DDR', 1991) - hij verdedigde o.a. een federatie van de beide staten - leidde tot heftige discussies.

Politieke roman
Grass' roman 'Ein weites Feld' (1995) speelt in het laatste jaar van de DDR, tussen de val van de muur en de hereniging. Aan de hand van het verhaal van de dossiersbode van het vroegere ministerie voor economische zaken, intussen de Treuhand, en de liefhebber van Fontane, Fonty, die wordt begeleid door zijn schaduw voor dag en nacht, de spion Hoftaller (Grass gebruikt hier Schädlich's figuur van de eeuwige spion), maakt Grass duidelijk dat de Duitse geschiedenis zich herhaalt sinds de stichting van het rijk door Otto von Bismarck. Aangezien men Grass' politieke ideëen verwarde met de opvattingen van zijn romanhelden, laat een zakelijke discussie over de roman nog op zich wachten.Naast zijn literaire werk maakte Grass ook grafiek en deed hij vooral aan beeldhouwen.

Andere werken
'Örtlich betäubt' (1968)
'Zunge zeigen' (1975)
'Das Treffen in Telgte' (1979)
'Kopfgeburten oder Die Deutschen sterben aus' (1980)
'Novemberland' (1993)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 938.