kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 02-02-2009 voor het laatst bewerkt.

Ilja Leonard Pfeijffer

Ilja Leonard Pfeijffer (1968)

Nederlands dichter, essayist, classicus, romancier en polemist, geboren 17 januari 1968 in Rijswijk.

‘Als een dichter wat zegt, dien je altijd op je hoede te zijn'

Pfeijffer is naast dichter ook docent aan de vakgroep Griekse en Latijnse talen en culturen van de Universiteit Leiden, hij is poëziecriticus bij NRC Handelsblad en levert bijdragen aan onder meer het literaire tijdschrift Revisor. Al zijn werk wordt uitgegeven door De Arbeiderspers.

Biografie
Studeert Griekse talen in Leiden en promoveert in 1996 als graecus op een dissertatie over de archaïsch Griekse dichter Pindarus (proefschrift: Three Aeginetan odes of Pindar: a commentary on Nemean V, Nemean III, & Pythian VIII). Hij schreef meerdere publicaties over Pindarus en ook over Bacchylides, Sappho en Anacreon.

Van 1992 tot en met 2002 is Ilja Leonard Pfeijffer in verschillende betrekkingen als onderzoeker en docent Oudgrieks verbonden geweest aan de Vakgroep Griekse en Latijnse talen en culturen van de Leidse universiteit en als gastonderzoeker van Royal Holloway University of London. Hij promoveerde in 1996 in Leiden op het proefschrift Three Aeginetan Odes of Pindar. A Commentary on Nemean V, Neman III & Pythian VIII, dat in 1999 is uitgegeven door Brill (als Mnemosyne Supplement 197). Verder publiceerde hij de boeken First Person Futures in Pindar (Hermes Einzelschriften Heft 81, Stuttgart, Franz Steiner Verlag, 1999), One Hundred Years of Bacchylides: Proceedings of a Colloquium Held at the Vrije Universiteit Amsterdam (Amsterdam, VU Press 1999, samen met S.L. Slings), The Manipulative Mode. Political Propaganda in Antiquity: A Collection of Case Studies (Mnemosyne Supplement 261, Leiden, Brill, 2005, samen met Karl A.E. Enenkel) en een tiental artikelen in verschillende internationale wetenschappelijke tijdschriften over Pindarus, Bacchylides, Sappho en Anacreon.

1998 Van de vierkante man: gedichten
In 1998 debuteerde de graecus van wie o.a. het tijdschrift 'Zoetermeer' gedichten voorpubliceerde als 30-jarige met de bundel Van de vierkante man die het jaar daarop werd gehonoreerd met de C. Buddingh'-prijs voor debuten en bovendien werd hij ermee genomineerd voor de prestigieuze VSB Poëzieprijs. De Arbeiderspers, ISBN: 9029536306
De structuur verraadt de graecus, getuige bepaalde titels, namen, Griekse en Latijnse citaten (+ herkomst en vertaling). Het 'anders zeggen' staat voorop ('dichterlijk protest over regelmaat van routes') bij thema's rond 'liefde, eten, en dood, en ja, ook televisie, bier, poëzie en geweld'. Zeven afdelingen, openend met 'afscheidsdiner' ('serveer mij in roomboter gebakken beelden / en verzen met boulemie'), waaronder 'Drie vertalingen' (van Pindaros, een Creoolse anonymus, Ezra Pound) en 'België'. Niet per definitie brengt écriture automatique vruchten voort, hallucinerende, ontregelende effecten uitgezonderd. Er zijn boven- en onderhuidse literaire verwijzingen, alsmede 'zegeningen' en 'gruwel' van scènes uit de 'moderne wereld', waardoor de dichter, niet bepaald afkomstig 'uit de sobere, rechtlijnige keuken', zichzelf indirect toch weer relativerend opblaast. Voor de poëzielezer om zich aan te overeten, aangezien er verbluffend veel wordt opgeschept, wat intussen wel treffende tijdsbeelden oplevert.

1999 Ontvangt voor Van de vierkante man de C. Buddingh'-Prijs voor nieuwe Nederlandse poëzie; genomineerd voor VSB Poëzie-prijs; genomineerd voor de Paul Snoeck-Prijs.

Pfeijffer kwam in 1999 in het nieuws omdat hij als enige voor zichzelf campagne voerde bij de verkiezing voor Dichter des Vaderlands, destijds gewonnen door Gerrit Komrij.

2000 Ontketent polemiek over 'verstaanbare' en onbegrijpelijke poëzie (Bzzlletin)
Zijn notoriteit dankt hij evenwel aan de discussie die hij in oktober 2000 aanzwengelde met een artikel in het tijdschrift Bzzlletin over 'De mythe van de verstaanbaarheid'. Hij ageerde tegen de 'verstaanbare gedichten', gedichten die voor voordracht bedoeld en geschikt zijn, maar die op papier niet overleven. Hij verlangde 'gewaagde metaforen, vernieuwende woordcombinaties, ongebruikelijke woorden of verontrustende syntaxis' en plaatste zich met veel aplomb in de traditie van Hölderlin en Lucebert, van experimentele en ongebreidelde poëzie.
De centrale stelling van zijn artikel in Bzzlletin was: 'Onbegrijpelijke poëzie is altijd beter dan makkelijke poëzie', een stelling die niet alleen veel commentaar, verontwaardiging en onbegrip opriep, maar die daarvoor ook speciaal zo provocerend was gelanceerd. Wat vooral de reacties feller maakte, was de onbescheidenheid van Pfeijffer om een eigen gedicht als voorbeeld te nemen. Uitgebreid nam hij de moeite om uit te leggen waarom dat gedicht van hem zo knap in elkaar stak. Hij legde vooral uit hoe de associaties werkten, niet alleen voor het gedicht (dat organisch groeit door de ene assoiatie op de andere te stapelen), ook voor de dichter en vooral ook voor de lezer: 'Je moet je analytisch hoofd dat wil snappen hoe het zit afschroeven. Poëzie lezen is een vorm van vermoeden' en dat is nodig want alleen 'Zulke poëzie kan een mens veranderen'. Dat kan alleen, volgens Pfeijffer, als poëzie niet expliciet is: 'Je moet de dingen concreet maken', niet door de dingen rechtstreeks bij de naam te noemen, maar 'door ze te laten zien, voelen, ruiken en proeven'.

2000 De antieken: een korte literatuurgeschiedenis
Inleidend overzicht van de Griekse en Latijnse literatuurgeschiedenis, De Arbeiderspers, ISBN: 9029535466
Dit handzame en smaakvol uitgegeven boek bevat een beknopte geschiedenis van de klassieke (Griekse en Romeinse) literatuur van de hand van de Leidse graecus en dichter Ilja Pfeijffer. Beginnend bij Homerus (rond 800 v. Chr.) worden bekende en minder bekende Griekse en Romeinse schrijvers en dichters behandeld tot aan de val van Rome in 476 na Chr. De indeling in tijdsblokken is onderverdeeld naar genre. Griekse en Romeinse schrijvers en dichters staan zo naast elkaar, wat een betere indruk geeft van hun werkelijke verhouding dan de kunstmatige scheiding tussen Grieks en Latijn in de meeste literatuurgeschiedenissen. De schrijftrant is levendig en origineel. Pfeijffer (1968) vertelt een vlot verhaal en spreekt de lezer soms toe in de je-vorm. Het boek is ook zonder voorkennis goed te lezen. Met registers op auteur en titel en literatuurverwijzing. Aanbevolen, zeker ook voor scholieren. Kleine druk. - (Dr. E.A. Hemelrijk)

televisie-nieuwsprogramma NOVA (24 januari); jurylid voor de Herman Gorter-Prijs.

2001 Het glimpen van de welkwiek
Gedichten / Gedeeltelijk eerder verschenen in Maatstaf, Revisor, Raster, Roodkoper, Tirade, Armada en Nieuw Letterkundig Magazijn. De Arbeiderspers, ISBN: 9029535814
Zijn tweede poëziebundel werd genomineerd voor de J.C. Bloemprijs 2003 en de Hugues C. Pernathprijs 2003.
Van alle nieuwe, jonge dichters is Ilja Leonard Pfeijffer zonder enige twijfel de meest opzienbarende. Ook deze tweede bundel is zo overweldigend en goed dat een prijs niet uit kan blijven. Pfeijffer heeft in de poëzie het elan teruggebracht, de breedsprakige en woordkunstige orakeltoon die herinnert aan Lucebert en Ter Balkt. Voor hem is poëzie 'geen poging tot pogen te prevelen / Wat de onuitsprekelijk sensibele ziel in eenzelvige stilte / denkt niet te vermoeden omtrent het onzegbare / van verstilde binnenmeren' maar 'de dansende wereld dromen en pijnlijk leven zingen / in de taal van mensen / poëzie is mens'. In het lange programmatische gedicht 'Vuurvogel' (dat is: de dichter) rekent hij af met verschillende richtingen in de dichtkunst, waaronder de podiumdichters en de intimisten; hijzelf vertegenwoordigt 'de zuiver ziedende dichter die zich op het spel zingt'. Zowel vrije versvorm als sonnet beoefent Pfeijffer en in beide vormen laat hij enorm veel afhangen van de klank en munt hij uit in gewaagde woordcombinaties. Weergaloze, overrompelende poëzie. En veel. - (T. van Deel)

In 2002 verschenen de zijpanelen van zijn vierluik de Steppoli-tetralogie: zijn eerste roman Rupert, een bekentenis, en de dichtbundel Dolores, elegieën. Het romandebuut werd bekroond met de Anton Wachterprijs 2002. Hij is de enige Nederlandse auteur die zowel voor proza als voor poëzie de belangrijkste debuutprijs is toegekend. Rupert werd tevens bekroond met de Literatuurprijs Gerard Walschap 2003 en genomineerd voor de DebutantenPrijs 2003.

2002 Rupert: een bekentenis / Steppoli-tetralogie
Eerste deel van een proza- en poëzievierluik over de liefde. De Arbeiderspers, ISBN: 9029536365
Ilja Leonard Pfeijffer heeft zich na twee dichtbundels en een geschiedenis van de antieke literatuur gestort op wat hij zijn Steppoli-tetralogie noemt, een min of meer samenhangend vierluik dat speelt in de fictieve stad Steppoli.
De roman 'Rupert' is een remake van de Orfeus-mythe, waarin de redenaar Rupert de Rukker zich voor de rechtbank verdedigt tegen de aanklacht van verkrachting. Zijn muze Mira, bij wie hij overigens impotent bleek, zou hem aan de kant hebben gezet voor vriend Benno, 'de klootzak', die hij vervolgens in zijn verbeelding, of in werkelijkheid, Mira heeft zien verkrachten tezamen met twee andere figuren. Het is een onwaarschijnlijk en ook expres opgefokt verhaal dat Rupert vertelt, bedoeld om zijn Mira terug te krijgen. Het is, ook in de erotische en pornografische passages, pure kitsch en verbale dollerij met de lezer: de stad waar Rupert gedurende zijn verdedigingsrede doorheen loopt, is een vrouw die hij bemint, maar ook een boek dat hij leest. Wat rest is stijl, woordkunst, leegte. Maar dat is, blijkt steeds duidelijker, Pfeijffers kunstopvatting. Kleine druk. - (T. van Deel)

Over 'Rupert' ontstond opnieuw veel ophef. Had Pfeijffer plagiaat gepleegd, of was het 'gebruik maken van andermans werk'? De roman zit vol met regels uit ‘The Waste Land' van de Amerikaans-Britse dichter T.S. Eliot (1888-1965). elegieën / Steppoli-tetralogie
Vierde deel van een proza- en poëzievierluik over de liefde.
De Arbeiderspers, ISBN: 902953642X

In 2002 kreeg hij in Düsseldorf de Literaturpreis Nordrhein-Westfalen voor zijn gehele poëtische oeuvre. Ook is hij in 2002 jurylid voor de Mare-Kooyker Kerstverhalenwedstrijd.

2003 Het geheim van het vermoorde geneuzel: een poëtica
Bundel veelal polemische opstellen over Oud-Griekse en Hedendaagse Nederlandstalige poëzie. Volgens het voorwoord: ‘In zijn caleidoscopische veelkleurigheid is dit boek een samenhangend antwoord op de vraag wat nu eigenlijk echte, goede poëzie is.'
Ilja Leonard Pfeijffer maakte naam als dichter en prozaïst. Nu verschijnt van hem een bundel met essays en kritieken. Inderdaad is kenmerkend voor deze stukken (variërend van 3 tot ruim 20 pagina's en eerder verschenen in o.a. NRC, VN en De Revisor) dat Pfeijffer zijn kaarten als dichter-criticus op tafel legt. Hij is tegen gemakkelijke, snel te consumeren gedichten en voor de complexe, erudiete poëzie. Daarom heeft hij ook essays op zijn vakgebied, de klassieke en meer bepaald de Griekse letteren opgenomen; daarom staan in dit boek ook kregelige kritieken op Faverey, Kopland en de iets positiever bejegende Anna Enquist. Op zijn best is Pfeijffer als hij mateloos bewondert: het essay over zijn leermeester Lucebert is van een grote, indringende kracht. Ook Hans Verhagen krijgt een enthousiaste bespreking, terwijl hij toch niet zo'n algemeen erkende grootheid is. Van alle opstellen/kritieken geldt dat zij vlot en geestig zijn geschreven. Bevat een index van besproken dichters. Paperback; kleine druk. - (Dr. R.Th. v.d. Paardt)

2003 jurylid voor de Mare-Kooyker Kerstverhalenwedstrijd en voor de C. Buddingh'-Prijs voor nieuwe Nederlandse poëzie.

2004 Schrijft 'Gedicht des Vaderlands' bij de dood van oud-koningin Juliana.

'Het grote baggerboek' (2004)
Het grote baggerboek is zijn tweede roman. De lezer dient te beschikken over een sterke maag. Het grote baggerboek werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs 2004 en de Gouden Uil 2005. Uit het juryrapport van de AKO-literatuurprijs: 'Dit veruit vunzigste boek uit de Nederlandse literatuur verdient het als parel de geschiedenis in te gaan.'

Hij werd bekroond met de Tzum-prijs 2005 als auteur van de beste zin in het verhalend proza van het voorafgaande jaar.

In 2005 verscheen zijn vierde dichtbundel, In de naam van de hond (de grote gedichten).

Ilja Leonard Pfeiffer is de samensteller van de Spiegel van de nieuwe Nederlandse poëzie.

2008 - De canon van de Europese poëzie - Ilja Leonard Pfeijffer en Gert Jan de Vries
De Europese literatuur is rijk. Onoverzichtelijk rijk. En vooral nogal onoverzichtelijk. Dat inspireerde de poëziekenners Ilja Leonard Pfeijffer en Gert Jan de Vries ertoe om eens wat orde aan te brengen. Bij deze presenteren ze hun complete overzicht van 3000 jaar Europese poëzie. De beste 500 gedichten uit de traditie die op de uiterste zuidoostgrens van Europa begon met Homerus en die zich in de loop van dertig eeuwen uitstrekte tot Poesjkin in het Europese noordoosten, Sylvia Plath in Noorden Carlos Drummond de Andrade in Zuid Amerika.
De canon van de Europese poëzie omvat uitsluitend literaire evergreens. Talloze onontkoombaar klas sieken, maar uiteraard ook de nodige verrassende nieuwkomers in deze top 500 aller tijden. Dit zijn de gedichten waar het om draait: natuurlijk Pindaros en Petrarca, maar even vanzelfsprekend Jakob Böhme, Charles Baudelaire, Osip Mandelstam, Anthonis de Roovere, Lope de Vega, Robert Zimmerman, Paul van Ostaijen en Paul Celan.

Websites:
. www.iljapfeijffer.nl
. www.kb.nl/dichters/pfeijffer
. Boeken VPRO
. RAM VPRO
. Leonard Pfeijffer: dé ultieme pagina's (www.epibreren.com)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1253.