kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 14-04-2009 voor het laatst bewerkt.

infinitief

De infinitief [-tieven] m

Niet-vervoegde vorm van het werkwoord; onbepaalde wijs

De onbepaalde wijs (of Romaans: infinitief) is een vormcategorie van het werkwoord. De infinitief wordt ook wel 'het hele werkwoord' genoemd en het is in deze 'standaardvorm' dat werkwoorden in woordenboeken zijn opgenomen. De vorm van de infinitief is onbepaald wat persoon, getal, tijd en wijs betreft.

In het Nederlands worden de infinitieven in het algemeen gevormd door aan de stam de uitgang -en toe te voegen. Eventueel wordt daarbij een medeklinker verdubbeld of stemhebbend gemaakt of een dubbele klinker enkel geschreven: buig-en, lop-en, schrijv-en, werk-en.
De uitzonderingen zijn zijn, gaan, staan en slaan. Ook doen en zien moeten tot deze uitzonderingen worden gerekend, omdat oe en ie samen een klinker vormen. Verdere uitzonderingen zijn dezelfde werkwoorden als ze een voorvoegsel hebben, zoals ondergaan, verstaan, ontzien enz.

Voorbeelden: lopen, werken, bidden, eten, slapen, gaan, zien, doen.

Er is één werkwoord met twee infinitieven, namelijk zijn/wezen.

De infinitief is in het Nederlands steeds gelijk aan de indicatief meervoud in de tegenwoordige tijd. Uitzondering: die indicatief is zijn, nooit wezen, bij het werkwoord waarvan de infinitief zijn of wezen is. Ook in het Duits geldt hier een uitzondering (infinitief sein, indicatief sind).

Infinitieven maken deel uit van het gezegde.

De infinitief wordt meestal gebruikt in combinatie met een hulpwerkwoord, bijvoorbeeld een modaal hulpwerkwoord of een hulpwerkwoord van tijd.

modaal hulpwerkwoord
. ik wil lopen
. zij moet lezen
. jullie kunnen zwemmen

hulpwerkwoord van tijd
. jij zal groeien
. wij gaan rennen

Voorbeelden (waarin de infinitieven cursief zijn weergegeven):
(1) Ik wil daar niet aan denken.
(2) Ik hoef daar niet aan te denken.
(3) De agent spoorde de voorbijgangers aan (om) te helpen.
(4) Het meisje stond op haar tenen om te kunnen zien wat er gebeurde.

De infintiefvorm wordt ook gebruikt om een zelfstandig naamwoord van een werkwoord te maken. Dat zelfstandig naamwoord is altijd onzijdig: "het eten", "het produceren", "het kijken".

Andere talen
In veel talen, waaronder ook het Nederlands, geldt de infinitief als woordenboekvorm, maar in sommige talen wordt hiervoor een andere vorm gebruikt; Zo staan lemmas in Latijnse woordenboeken vaak onder de 1e persoon enkelvoud van de tegenwoordige tijd en is in Hongaarse woordenboeken de 3e persoon enkelvoud de standaard.

Er zijn ook talen die in het geheel geen infinitief kennen, waaronder het Bulgaars, het Roemeens en het Iers.

Bronnen:
. taaladvies.net/taal/advies/term/45/infinitief/
. nl.wikipedia.org/wiki/Infinitief


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 859.

Tweets by kunstbus