kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Jacques Derrida

Frans literair criticus en filosoof, (El-Biar, Algerije, 15 juli 1930 – Parijs, 8 oktober 2004)

Jacques Derrida wordt beschouwd als de grondlegger van deconstructie. Zijn omvangrijke werk had een diepe invloed op de continentale filosofie en de literaire theorie. Derrida wordt vaak geassocieerd met poststructuralisme en postmodernisme, hoewel hij nooit deze laatstgenoemde term gebruikte en zichzelf ervan distancieerde.

Leven
Jacques Derrida groeide op in El Biar, Algerije. Hij kwam uit een niet-intellectueel Joods gezin. Als gevolg van het Frans-Algerijns antisemitische beleid onder het Vichy-regime, werd hij net als de meeste andere Joden in die tijd gediscrimineerd en van school gestuurd. In 1949 verhuisde hij naar Frankrijk, waar hij de rest van zijn leven bleef wonen.

Vanaf 1952 studeerde Derrida aan de École Normale Supérieure te Parijs bij onder andere Michel Foucault en Louis Althusser. Tijdens de Algerijnse Onafhankelijkheidsoorlog vroeg Derrida om bij wijze van vervangende dienstplicht van 1957 tot 1959 kinderen van soldaten Frans en Engels te onderrichten. Na die oorlog verbond hij zich met de Tel Quel-groep, bestaande uit literaire en filosofische theoretici. Tegelijkertijd, van 1960 tot 1964, doceerde hij filosofie aan de Sorbonne, vervolgens nog eens twintig jaar aan de École Normal Supérieure, waar hij zelf had gestudeerd. Hij voltooide zijn Thèse d'État (een soort proefschrift) in 1980, dat later vertaald werd in het Engels onder de titel "The Time of a Thesis: Punctuations". Tot aan zijn dood was hij directeur aan de École des Hautes Études en Sciences Sociales in Parijs. In 1983 stichtte hij samen met François Châtelet en anderen het Internationaal College van Filosofie (Frans: CIPH[1]), een onderzoeksinstituut dat ruimte gaf voor filosofisch onderzoek en lezingen waarvoor nergens anders in de academische wereld gelegenheid was. Hij werd verkozen als de eerste voorzitter.

Vanaf zijn eerste lezing in 1966 aan de Johns Hopkins University, waarin hij zijn essay "Structure, Sign, and Play in the Discourse of the Human Sciences" presenteerde, trok Derrida's werk internationaal aandacht. Voor de rest van zijn leven reisde hij veel en kreeg een aantal posities als docent, zowel als gast als permanent, vooral aan Amerikaanse universiteiten. Sinds 1986 was hij Professor Geesteswetenschappen (Professor of the Humanities) aan de Universiteit van Californië in Irvine, Californië, dat nu een groot archief van zijn manuscripten bezit.

Derrida was lid van de American Academy of Arts and Sciences en ontving de Adorno-Preis in 2001 van de Universiteit van Frankfurt. Hij kreeg eredoctoraten van de Cambridge University (na enige controverse), de Columbia University, de New School for Social Research, de University of Essex, de Universiteit van Leuven en Williams College.

In 2003 werd Derrida geconstateerd met agressieve alvleesklierkanker, waardoor hij zijn activiteiten sterk moest verminderen. Hij overleed in een Parijs' ziekenhuis op de avond van vrijdag 8 oktober 2004.

Twee jaar voor zijn dood, in 2002, werd er een Amerikaanse documentaire gemaakt over Derrida, Derrida: The Movie, door Kirby Dick en Amy Ziering Kofman op muziek van Ryuichi Sakamoto. Deze had de vorm van een intense dialoog waarin wordt gezocht naar een relatie tussen zijn theorie en zijn persoonlijke leven.

Vroegste werken
Derrida's vroegste werk was een kritiek van de begrenzingen van de fenomenologie: zijn eerste thesis handelde over Edmund Husserl, ingediend in 1954, veel later gepubliceerd als Le problème de la genèse dans la philosophie de Husserl. In 1962 vertaalde hij Husserls' essay Origin of Geometry en voorzag deze van een eigen inleiding.

Derrida kreeg voor het eerst internationale aandacht met zijn lezing "Structure, Sign, and Play in the Discourse of the Human Sciences" die hij gaf aan de Johns Hopkins University in 1966 (de tekst werd vervolgens opgenomen in L'écriture et la différence (1967)). De conferentie ging over het structuralisme, dat op dat moment in Frankrijk zijn hoogtepunt had bereikt, maar nog maar pas aandacht begon te krijgen in de Verenigde Staten. Derrida onderscheidde zich van andere deelnemers door gebrek aan expliciete steun voor de structuralistische beweging, die hij vooraf al had bekritiseerd. Hij toonde waardering voor de prestaties ervan, maar had tegelijk bedenkingen bij de interne beperkingen, waardoor men Derrida's denken als een vorm van post-structuralisme zou gaan beschouwen.

De invloed van Derrida's bijdrage aan de conferentie was zo aanzienlijk, dat toen de resultaten van de conferentie in 1970 werden gepubliceerd, de bundel de titel The Structuralist Controversy had gekregen. Op dit congres ontmoette hij de Belgische literaire criticus Paul de Man, met wie hij een lange vriendschap zou delen en die ook een grote bron van controverse zou blijken. Ook ontmoette hij daar de psychoanalyticus Jacques Lacan, over wiens werk hij gemengde gevoelens had.

1967-1972
Derrida publiceerde in 1967 drie collecties: De la grammatologie, L'écriture et la différence en La voix et la phénomène. Deze drie boeken bevatten Derrida's interpretaties van vele filosofen, waaronder zowel de filosofen Jean-Jacques Rousseau, Husserl, Levinas, Heidegger, Hegel, Michel Foucault, Georges Bataille en Descartes, als antropoloog Claude Lévi-Strauss, paleontoloog André Leroi-Gourhan, psychoanalist Sigmund Freud, linguïst Ferdinand de Saussure en schrijvers als Edmond Jabès and Antonin Artaud. In deze drievuldigheid kwamen de "principes" van deconstructie te voorschijn, niet door theoretische uitleg maar eerder door demonstratie, waarbij hij toonde dat argumenten, voortgebracht door hun onderwerp, de tegengestelde parameters waarin ze zich bevonden overtroffen en tegenspraken. Derrida's werk van de volgende vijf jaren werd samengevat in twee verzamelingen in 1972: La dissémination en Marges de la philosophie. Tegelijkertijd werd een bundel interviews gepubliceerd (later, in 1981, samengebundeld als Positions).

Teksten
De filosofische teksten van Derrida roepen bij sommige mensen een grote weerstand op. Derrida zei hierover in een interview dat dit soort woede ontstaat wanneer men de manier en het ritme van het lezen niet wil aanpassen.

Belangrijke werken zijn:
. La voix et le phénomène (1967) (Ned. vertaling: De stem en het fenomeen)
. L'écriture et la différence (1967)
. De la grammatologie (1967)
. Marges de la philosophie (1972)
. Glas (1974)
. De l'hospitalité (1977) (Ned. vertaling: Over gastvrijheid, ISBN 90-5352-399-5)
. Éperons: les styles de Nietzsche (1978)
. De l'esprit: Heidegger et la question (1987)
. Spectres de Marx (1993)
. Force de loi (1994)
. Mal d'Archive: Une Impression Freudienne (1995)
. Voyous (2003)


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Jacques_Derrida
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 51.