kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 14-04-2009 voor het laatst bewerkt.

Koppelwerkwoord

Werkwoord dat deel is van een naamwoordelijk gezegde.

Een koppelwerkwoord vormt in combinatie met een naamwoordelijk deel een naamwoordelijk gezegde.

Nederlandse koppelwerkwoorden:
. zijn (ook hulpwerkwoord en zelfstandig werkwoord): Hij is een vriendelijke jongen.
. worden (ook hulpwerkwoord): Hij wordt nog eens een vriendelijke jongen.
. blijven (ook hulpwerkwoord en zelfstandig werkwoord): Hij blijft altijd een vriendelijke jongen.
. blijken: Hij blijkt een vriendelijke jongen te zijn.
. lijken: Hij lijkt me een vriendelijke jongen.
. schijnen: Hij schijnt een vriendelijke jongen te zijn.
. heten: Hij heet een vriendelijke jongen te zijn. Zijn gedrag heet 'vriendelijk' te zijn.
. dunken: Hij dunkt me een vriendelijke jongen te zijn.
. vóórkomen: Hij komt me zeer bekend voor.

Alle koppelwerkwoorden kunnen overigens ook worden gebruikt in een andere functie: als zelfstandig werkwoord of als hulpwerkwoord.

In (1) is is het koppelwerkwoord en een goed docent het naamwoordelijk deel; in (2) is word het koppelwerkwoord en onpasselijk het naamwoordelijk deel:
(1) Maarten is een goed docent.
(2) Ik word er onpasselijk van.

Betekenisequivalenten
Een aantal werkwoorden die niet traditioneel tot de koppelwerkwoorden worden gerekend, kunnen toch als zodanig fungeren. Zij hebben die functie als zij in een betekenis worden gebruikt die overeenkomt met zijn of worden als koppelwerkwoord. Voorbeelden van deze betekenisequivalentie, die dus tot functie-equivalentie leidt, zijn:
. raken: De prinses raakte geëmotioneerd door de mooie muziek. (equivalent aan worden)
. vallen: Het viel hem zwaar het afscheid te verwerken. (equivalent aan zijn)
. gaan: Het ding ging al kapot voordat de garantietermijn verstreken was. (worden).

De meeste woorden die als koppelwerkwoord kunnen voorkomen, zijn niet altijd koppelwerkwoord. Ze kunnen bijvoorbeeld voorkomen als hulpwerkwoord:
. We zijn nog een nachtje gaan stappen.
. U wordt verzocht dit formulier in te vullen.

Ze kunnen ook voorkomen als hoofdwerkwoord:
. Hè toe, blijf nog even!
. Daar blijkt anders niets van.
. Nou, me dunkt, zeg!
. Dat portret lijkt helemaal niet!

Soms is er zelfs sprake van een geheel ander woord, een homofoon. Behalve de vorm is er dan geen verband met een koppelwerkwoord:
. Het licht schijnt fel. ("schijnsel geven")
. Hij dunkt de bal in de basket.
. Hij moest voorkomen wegens openbare geweldpleging. ("verschijnen")

Bronnen:
. taaladvies.net/taal/advies/term/51/koppelwerkwoord/
. nl.wikipedia.org/wiki/Koppelwerkwoord


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 55.