kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 14-04-2009 voor het laatst bewerkt.

lijdend-voorwerp

Lijdend voorwerp

Het lijdend voorwerp (of: direct object) is het zinsdeel dat de zelfstandigheid aanduidt waarop de handeling of werking die door het gezegde wordt uitgedrukt, direct gericht is. Het lijdend voorwerp ondergaat deze handeling of werking of wordt erdoor voortgebracht: Hij bouwt het huis.

Als de zin in de lijdende vorm wordt gezet, wordt het lijdend voorwerp het grammaticale onderwerp: Het huis wordt door hem gebouwd.

Het lijdend voorwerp wordt vaak gelijkgesteld aan de accusatief (vierde naamval), maar dit is niet altijd correct.

Het lijdend voorwerp is te vinden door de vraag wie/wat + persoonsvorm + onderwerp te stellen. Als er een lijdend voorwerp in de zin zit dan kan er een meewerkend voorwerp in zitten. Veel mensen denken dat het altijd zo is.

. Jan slaat Piet. Wie slaat Jan? Antwoord: Piet. Piet is dus het lijdend voorwerp.
. Jan heeft Piet en zijn vrouw Marietje gisteren een mooi boek gegeven. Wat heeft Jan gegeven? Antwoord: een mooi boek.

Een werkwoord dat normaliter een lijdend voorwerp met zich krijgt heet transitief. Wanneer je een transitief werkwoord passief (lijdend) maakt, wordt het lijdend voorwerp tot onderwerp.
. Ik sla jou. Passief maken: Jij wordt door mij geslagen.
De betekenis van de zin als geheel is nauwelijks veranderd, maar nu is 'jij' onderwerp geworden. Aan de vorm van het voornaamwoord kun je hier zien dat de functie van 'jou' veranderd is van lijdend voorwerp in onderwerp. De vorm 'jij' wordt namelijk gebruikt als het onderwerp is, de vorm 'jou' (onder andere) als lijdend voorwerp.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://taaladvies.net/taal/advies/term/54/lijdend_voorwerp/
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2050.