kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

M. Vasalis

Nederlandse dichteres en psychiater, geboren Den Haag, 13 februari 1909, overleden Roden 16 oktober 1998.

M. Vasalis is het pseudoniem van Margaretha Droogleever Fortuyn-Leenmans. Vasalis is de Latijnse vertaling van Leenmans.

Vasalis schreef traditionele gedichten die vaak gekenmerkt werden door het gebruik van personificatie en antropomorfisme. Vaak eindigen haar gedichten, na een reeks natuurindrukken, op een zelfbespiegeling. Vasalis had een betrekkelijk klein oeuvre, zo'n 100 gepubliceerde gedichten. Haar werk wordt gekenschetst als: sober romantisch-realistisch. Uit haar eenvoudig lijkende gedichten (wat betreft vormgeving en woordgebruik) spreekt een licht weemoedige kijk op het leven. Naast gedichten schreef ze ook enkele essays en een novelle.

Van het begin af aan is haar poëzie een grote belangstelling ten deel gevallen die resulteerde in een voor poëzie groot aantal herdrukken. Befaamd geworden gedichten als `De idioot in het bad', `Drank, de onberekenbare', `Het ezeltje' of `Afsluitdijk' zijn kenmerkend voor de tegenstellingen die zij ook in de titel Parken en woestijnen verwoordt, nl. die van orde en chaos, tijd en eeuwigheid, gebondenheid en vrijheid. Deze thematiek wordt als algemeen menselijke problematiek gepresenteerd, bijv. als de innerlijke verscheurdheid van de mens.
In haar hele poëtische oeuvre worden verschijnselen uit de werkelijkheid steeds geplaatst in het licht van het eeuwige. De werkelijkheid toont de lezer een chaotisch en verbrokkeld beeld. De dichter zoekt naar de samenhang, de harmonie in die chaotische werkelijkheid en tracht de eenheid te herstellen door het leggen van verbanden. Om deze reden werd Vasalis' poëzie ook wel gekenmerkt als neosymbolistisch. ( M. Vasalis (roepnaam: Kik) was leraar geschiedenis. Ze groeide op aan de rand van Scheveningen. Ze bezocht het Nederlandsch Lyceum in Den Haag.

Vasalis studeerde geneeskunde en antropologie aan de Rijksuniversiteit Leiden, en specialiseerde zich ten slotte in de psychiatrie en neurologie. In haar studietijd was zij bevriend met prinses Juliana.

Na haar studie verbleef ze een klein jaar in Zuid-Afrika.

In augustus 1936 verschenen vijf gedichten van Vasalis in het tijdschrift 'Groot Nederland'. Menno ter Braak wijdde in januari 1937 zijn kroniek in 'Het Vaderland' aan die publikatie. Dat was heel bijzonder, want er was nog geen bundel.

Ze vestigde zich in 1939 als arts in Amsterdam. Toen haar man benoemd werd tot hoogleraar in de psychiatrie in Groningen verhuisden ze naar Roden. Vasalis ging als kinderpsychiater in Assen werken. Later in Groningen.

In 1940 debuteerde ze met het proza Onweer (uitgegeven in Drie novellen - boekenweekgeschenk 1940). Direct daarna verscheen haar eerste dichtbundel Parken en woestijnen (1940) bij Uitgeverij Stols, waarvoor zij in 1941 de Van der Hoogtprijs kreeg. De bundel 'Parken en woestijnen' verscheen in 1940 als aflevering tien in de tiende jaargang van de Helikon-reeks van A.A.M. Stols. Binnen twee maanden waren de driehonderd exemplaren uitverkocht. De tiende druk in november 1941 bracht het aantal verkochte exemplaren binnen een jaar op tienduizend.

Het gedicht 'De kleine zeemeermin' stond in 1941 al in het boekenweekgeschenk 'Novellen en gedichten'. Later (1947) werd het opgenomen in 'De vogel Phoenix'.

Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs 1941 voor 'Parken en woestijnen'.

In de bundel De vogel Phoenix uit 1947, opgedragen aan haar jong gestorven zoon Dicky, worden persoonlijke ervaringen verwerkt tot symbolen van een wijder strekking. In deze bundel spelen thema's als liefde, smart en dichterlijke inspiratie een belangrijke rol.

Vasalis heeft nooit interviews gegeven. Alleen staat ze in 1947 P.H. Ritter jr. te woord. Het verslag van die ontmoeting is in verschillende versies gedrukt (o.a. in - alweer - een boekenweekgeschenk: Ontmoetingen met schrijvers - 1956). In een bloemlezing met beschouwingen over het werk van Vasalis die verschijnt na toekenning van de P.C. Hooftprijs, zegt de samensteller Dirk Kroon: 'Volgens mededeling van de dichteres was dr. P.H. Ritter jr. binnengekomen door zich als patiënt aan te melden".

Vasalis is zeer selectief in wat zij publiceert. Haar medewerking aan tijdschriften is dan ook uiterst beperkt. Een deel van haar gedichten verscheen in Criterium. Later (1948-1953) werkte zij nog mee aan Libertinage.

In Vergezichten en gezichten (1954), waarvoor zij de Poëzieprijs van de gemeente Amsterdam 1955 kreeg, ligt de nadruk vooral op het menselijk tekort en de onmacht van de taal.

Behalve enkele bloemlezingen, een enkel essay en één gedicht in Tirade publiceerde zij sinds 1954 niet meer.

Vasalis trad in oktober 1966 als getuige à decharge op voor Gerard Reve in zijn geruchtmakende 'Ezelsproces'. Voor de rechtbank verklaarde Vasalis over Reve: "Voor hem - en dit is mijn stellige overtuiging en conclusie - zijn God, Dood, Liefde een onontkoombare werkelijkheid waarbuiten hij nóch leven nóch sterven kan. En hiervan getuigt hij op een persoonlijke manier." Vasalis had Reve in de periode daarvoor bijgestaan in zijn strijd tegen de drank. Ook de schrijver/dichter Jan Arends is bij Vasalis onder behandeling geweest. Arends zegt hierover: 'Mevrouw Vasalis, de dichteres en psychiater, heeft me eens uitgelegd dat masochisme in alles doorwerkt, niet alleen sexueel. En dat is waar: ik heb altijd alles afgebroken.'

Constantijn Huygens-prijs 1974 voor haar gehele oeuvre. Hoewel zij altijd is blijven schrijven, verklaarde zij het uitblijven van nieuwe publicaties na 1954 in haar dankwoord bij de inontvangstneming van de Huygensprijs als volgt: ‘Wat mij in en na de oorlog overkomen is komt hierop neer: een enorme relativering van mijn eigen lot... Ik moest voortdurend tot de conclusie komen dat mijn commentaar volstrekt overbodig was.’ Dit neemt niet weg dat haar werk door steeds nieuwe generaties wordt ontdekt; zij behoort dan ook to de meest gelezen dichters in Nederland. In 2006 zullen haar Verzamelde gedichten verschijnen.

In 1982 werd ze bekroond met de P.C. Hooftprijs voor poëzie voor haar gehele oeuvre.

M. Vasalis overleed in 1998. Haar man overleed kort daarna.

T.g.v. de eerste Landelijke Gedichtendag op 27 januari 2000 was er een verkiezing van het 'meest favoriete gedicht'. 'Tijd' eindigde op de tiende plaats.

Postuum in 2002 'De oude kustlijn'. Aangenomen werd dat Vasalis na haar laatste publicatie geen gedichten meer maakte. Ze is echter door blijven schrijven. Enkele jaren voor haar dood besloot ze een nieuwe bundel samen te stellen. Ze vroeg haar kinderen het werk af te maken en gaf hen de titel De oude kustlijn mee. De nieuwe bundel bevat zowel recent werk als vroegere gedichten.

Websites: www.schrijversinfo.nl, www.dbnl.org, boeken.vpro.nl www.leestafel.info


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 2109.