kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Maria Dermout

Maria Dermoût

Nederlands-(Indische) prozaschrijfster, geboren 15 juni 1888 te Pekalongan (Java), overleden 27 juni 1962 te Den Haag.

Maria Dermoûts langere en kortere verhalen - romans zijn het nauwelijks - hebben Indonesië als achtergrond en ook haar manier van vertellen - van een ‘bekorende eentonigheid’, zoals men wel eens gezegd heeft - is ondenkbaar zonder de Indonesische verteltraditie. De herhalingen, de adempauzen, de aanduidingen - met een enkel woord -, de dialogen - alweer met slechts weinig woorden - bepalen haar zeer precieze schrijfwijze, die nooit rechtstreeks onthult, meer aanduidt dan uitspreekt, meer suggereert dan oproept. ( Maria Dermoût werd geboren op Java in Nederlands-Indië als Helena Anthonia Maria Elisabeth Ingerman (Marietje). Zij woonde met haar ouders op een suikerfabriek. Haar moeder overleed enkele maanden na haar geboorte, waarna haar vader hertrouwde.

De familie van haar vader woonde reeds gedurende enige geslachten in Indonesië. Volgens (onbewezen) geruchten had Maria enig Indisch bloed in zich had wat in haar tijd niet bijzonder werd gewaardeerd. "maar wat doet dat ertoe" schreef ze eens in een brief.

Haar Duitse stiefmoeder kon het niet vinden met het meisje dat zij huisonderwijs gaf. Maria vertrok naar een kostschool in Semarang; daarvandaan reisde ze in 1900 naar Nederland. In Haarlem ging ze naar de hbs en het gymnasium. In Haarlem raakt zij innig bevriend met Aldert Brouwer. in 1907 keerde ze - inmiddels getrouwd met gepromoveerd jurist Isaac Dermoût die zij een jaar eerder in Indië had ontmoet - voorgoed naar Indonesië terug. Ze krijgen twee kinderen: het meisje Ettie (1908) en Hans (1910).

Beide echtelieden hadden een zwakke gezondheid. In 1906, dus op vrij late leeftijd, had Maria de mazelen gehad, later leed zij onder meer aan Indische spruw, een darmaandoening. Daardoor voelden beiden zich het plezierigst in een vrij koel klimaat, maar Dermoût was landraat (rechter), hetgeen vele overplaatsingen met zich meebracht, vaak naar onplezieriger streken.

Van 1910 tot 1914 was Mr Dermoût op de Molukken geplaatst, en hoewel ook hier de omstandigheden Maria maar matig bevielen, heeft het verblijf er een onuitwisbare invloed gehad op haar en op haar schrijverschap. Vanaf 1908 had zij incidenteel enkele korte stukjes gepubliceerd, eerst in een Indisch, daarna in een Nederlands blad, maar later gepubliceerd werk van haar hand dateert ook reeds van die tijd.

Nadat haar man wegens gezondheidsredenen met vervroegd pensioen ging kwam het echtpaar in 1933 naar Nederland. Maria was toen 45 jaar, en was vanaf haar 16e in Indië geweest, behoudens verloven in 1914—15 en 1926. Zij vestigden zich in Den Haag. Later verhuisde het echtpaar naar Noordwijk en nog later naar Arnhem. Vanwege haar slechte gezondheid was zij een aantal malen in Zwitserland. In 1939 onderging zij een operatie.

In april 1945 overleed haar zoon Hans in een Japans concentratiekamp; in 1952, een jaar na het verschijnen van haar eerste roman, verloor zij haar echtgenoot. Na de dood van haar man woonde zij in diverse plaatsen in Nederland en Zwitserland.

Maria Dermoût debuteerde pas op 63-jarige leeftijd met Nog pas gisteren (1951), waarin ze de herinneringen uit haar kinderjaren op de suikerfabriek Redjosari in Midden-Java heeft verwerkt. Voor Nog pas gisteren ontving Maria Dermoût de speciale prijs van de Jan Campertstichting.

Na de dood van haar man werd het contact met haar goede vriend de geoloog Aldert Brouwer die zij in haar studie tijd in Nederland en later weer op Nederlands-Indië had ontmoet hechter.

De tienduizend dingen (1956), haar omvangrijkste boek, was ambitieuzer van opzet en breder van uitwerking. Het werd haar hoofdwerk, een verhaal vol geesten, bezweringen en bovennatuurlijke dingen, dat vanzelfsprekend past in dat ‘samenweefsel van een bepaalde tijd’: het landschap, de dieren, de schelpen, de stenen en de geesten, die tezamen ‘de tienduizend dingen’ van de Molukken zijn.
Felicia woont op een eiland in de Molukken op een 'thuyn'. Die tuin houdt haar vast, kapselt haar in en laat haar de dingen zien, duizenden dingen. Maria Dermout maakte prachtige landschapsbeschrijvingen, sfeertekeningen vooral. Liefde, haat, leven en dood komen ook in dit boek voor, maar vooral de dood speelt een belangrijke rol. Felicia is niet bang voor de dood, de doden komen zelfs bij haar op bezoek. Knap is de weergave van belangrijke sociale tendensen d.m.v. een paar woordjes.
De titel is ontleend aan een uitspraak van Ts'ên en Shên: 'Wanneer de "tienduizend dingen" gezien zijn in hun eenheid, keren wij terug tot het begin en blijven waar wij altijd geweest zijn.'. Uit zo'n uitspraak herkent men onmiddellijk de wereld van een oosterse aandacht voor alle details van de natuur en van het leven en tegelijk van een 'onverschillige' gelatenheid jegens de tijd. Die wereld vormt ook het thema van dit boek, dat zijn eenheid allereerst dááraan ontleent, evenals zijn waarde, die subtiel en lyrisch is.
Ook dit boek is geen roman geworden in de geijkte zin van het woord. Er zijn zes hoofdstukken, of delen. De eerste en de laatste sluiten als een ouverture en een epode de vier middelste in, die onderling een zeer grote mate van zelfstandigheid bezitten. De eenheid der delen wordt gevormd door de lokalisering en de manier van vertellen.

Voor haar complete werk kreeg ze in 1956 de Culturele Prijs van Arnhem en in 1958 de Tollensprijs.

De kist (1958)
De invloed van de rijke Indonesische (mondelinge) verteltraditie is in al haar werk aanwijsbaar. Maria Dermoût was dol op sprookjes, mythen en legenden: in de verhalenbundel De kist (1958) (verkrijgbaar in haar Verzameld werk) vertelt zij haar eigen versies van hindoeïstische sprookjes: betoverende verhalen uit een grotendeels vergeten periode uit de Indonesische geschiedenis.

In 1960 en 1962 volgden opnieuw operaties, in dat laatste jaar overleed Maria Dermoût, 74 jaar oud in Den Haag.

Andere boeken van Maria Dermoût zijn: "Spel van tifagongs" (1954), "De juwelen haarkam" (1956), "De kist" (1958) en "De sirenen" (1963).

Websites: GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Maria_Dermo%C3%BBt


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1561.

Tweets by kunstbus