kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 06-02-2011 voor het laatst bewerkt.

Othello



Othello and Desdemona door Alexandre-Marie Colin, c. 1825, New Orleans Museum of Art

Othello, de Moor van Venetië is een tragedie van William Shakespeare, vermoedelijk uit 1603.

Samenvatting van het stuk
In de opening van het stuk wordt het publiek direct duidelijk gemaakt dat Jago zijn bevelhebber, de moor Othello, haat tot in de grond van zijn hart. Waarom? Naar eigen zeggen omdat hij is gepasseerd voor promotie: in ‘zijn’ plaats is Michaël Cassio door Othello benoemd tot luitenant. Othello is bovendien net in het geheim getrouwd met de Venetiaanse Desdemona. Jago hitst Roderigo, die zelf verliefd is op Desdemona op om voor het huis van Desdemona’s vader, senator Brabantio, alarm te slaan over de vlucht van Desdemona.

Othello wordt ter verantwoording geroepen, maar weet al heel snel duidelijk te maken dat Desdemona hem vrijwillig is gevolgd. Zij komt dat zelf bevestigen. Voor de senaat is er een belangrijker kwestie aan de orde: Othello moet naar Cyprus om daar de Turken te verslaan. Desdemona gaat met hem mee. Brabantio kan het niet laten om Othello nog toe te voegen: “zoals ze mij heeft bedrogen, zal ze het ook u doen.”

Jago bedenkt een uiterst ingenieus plan om Othello én Cassio ten val te brengen en hiervoor zet hij Rodrigo in, die meereist naar Cyprus, in de hoop dat hij toch nog de liefde van Desdemona kan winnen. Jago wil bij Othello de indruk wekken dat Desdemona hem ontrouw is. Aangekomen op Cyprus, blijkt de oorlog al voorbij: de Turkse vloot is in een storm vergaan. Het is feest en Cassio moet op wacht staan. Jago voert Cassio dronken tijdens de wacht en zorgt dat Roderigo hem bovendien kwaad maakt, wat uiteindelijk een gevecht oplevert tussen Cassio en Montano. Othello verschijnt en is getuige Cassio’s deplorabele toestand: hij wordt gedegradeerd. Cassio is wanhopig en Jago raadt hem aan steun te zoeken bij Desdemona: zij is in staat een goed woordje voor hem te doen bij Othello. Desdemona belooft Cassio hulp en als Othello opkomt, ziet hij nog net een glimp van Desdemona die met Cassio staat te praten. Jago wijst hem hier heel subtiel op en zorgt er zo voor dat het begin van argwaan is gewekt. Desdemona pleit inderdaad gloedvol voor Cassio en Othello belooft dat hij langs mag komen. Als zij weg is, wakkert Jago het vuurtje van de jaloezie verder aan: hij benoemt niets, maar wekt suggesties en raadt Othello aan op zijn vrouw te letten als zij samen is met Cassio. Tegelijk zegt hij zowel Cassio als Desdemona volledig te vertrouwen. Jago vertrekt en Desdemona komt Othello halen voor een maaltijd met de edelen van Cyprus. Ze verliest haar zakdoek, zonder dat ze dat in de gaten heeft. Emilia raapt de zakdoek op en is blij met dit gelukkige toeval, want Jago heeft haar dagelijks gevraagd of zij die wilde stelen. Deze zakdoek was ooit het eerste cadeautje van Othello aan Desdemona en hij heeft haar bezworen hem nooit te verliezen … Emilia geeft de zakdoek nietsvermoedend aan Jago: die wil hem in het huis van Cassio neerleggen en zorgen dat Othello hem daar vindt.

Othello wordt gekweld door twijfel en vraagt Jago om bewijzen voor Desdemona’s ontrouw. Jago vertelt hem dat hij Cassio in zijn slaap heeft horen praten over Desdemona én dat hij zag dat Cassio zijn mond afveegde met nét zo’n zakdoek als Othello aan Desdemona gaf. Othello gaat helemaal door het lint en geeft opdracht Cassio te doden. Zelf zal hij afrekenen met Desdemona.

Desdemona zoekt wanhopig naar haar zakdoek: ze weet absoluut niet waar die gebleven kan zijn. Als Othello opkomt, haast ze zich om opnieuw te pleiten voor Cassio, die ze heeft laten roepen. Othello is inmiddels zeer wantrouwend en vraagt Desdemona om haar zakdoek, die ze hem niet kan geven. Voor Othello is dit een bewijs van haar ontrouw. Cassio heeft een hem onbekende zakdoek gevonden op zijn kamer en geeft hem aan het hoertje Bianca om na te borduren, eigenlijk omdat hij haar met een smoes de deur uit wil werken. Jago zorgt ervoor dat Othello verstopt is achter een gordijn, als Cassio weer opkomt. Jago fluistert over Bianca, wat Othello niet kan horen. Cassio praat over Bianca, terwijl Othello denkt dat het over Desdemona gaat: dat hij niet van plan is met een hoertje te trouwen, dat hij er een streep onder moest zetten. Dan komt Bianca om hem de zakdoek terug te brengen: ze heeft geen zin een zakdoek na te borduren die hij vast van een andere hoer heeft gekregen. Als ze weg zijn, wil Othello nog maar één ding: Cassio én Desdemona moeten dood. Zijn liefde voor haar en zijn eergevoel strijden in zijn binnenste om voorrang; hij is compleet wanhopig. Desdemona zal hij wurgen en Jago neemt Cassio voor zijn rekening. Lodovico arriveert met een bericht uit Venetië: Othello wordt terug geroepen en Cassio wordt in zijn plaats benoemd tot gouverneur. Desdemona vraagt Lodovico te bemiddelen tussen Cassio en Othello. Othello vangt dit op en geeft haar een klap. Lodovico is zeer geschokt en Jago voedt zijn gedachten nog meer door te zeggen dat Othello zichzelf niet meer is.

Othello hoort Emilia uit over Desdemona en Cassio: zij bezweert hem dat Desdemona hem altijd trouw is geweest. Othello laat Desdemona halen alsof ze een hoer is, beledigt haar en betaalt Emilia alsof ze een koppelaarster is. Desdemona is helemaal kapot en wordt getroost door Emilia en Jago. Ze vraagt Jago om advies hoe te handelen om Othello terug te winnen en hij bezweert haar dat alles goed zal komen. Als Jago vertrekt, komt hij Rodrigo tegen, die hem verwijt dat hij nog geen vorderingen heeft gemaakt, ondanks alle juwelen die Jago namens hem aan Desdemona zou geven. Jago sust hem en stelt voor die avond Cassio te doden: dan zullen Othello en Desdemona niet vertrekken.

Jago en Roderigo leggen een hinderlaag voor Cassio, maar in het donker maakt Jago van de gelegenheid gebruik om Roderigo te doden.

Voor Jago wordt het nu erop of eronder. Othello komt bij Desdemona en getuigt nog één keer van zijn liefde voor haar, waarna hij haar doodt. Dan komt Emilia binnen om te melden dat Roderigo vermoord is. Emilia ziet de dode Desdemona en begrijpt direct hoe de vork in de steel zit. Emilia maakt Othello wanhopig uit voor alles wat lelijk is. Jago probeert haar de mond te snoeren, maar Emilia vertelt de waarheid over de zakdoek. Jago doodt Emilia. Othello beseft nu de ware toedracht en doorsteekt zich.

Jago wordt afgevoerd om te worden berecht in Venetië.

Films op basis van dit toneelstuk:
Othello (1952) van Orson Welles.
Othello (1965) met Laurence Olivier, Maggie Smith, Frank Finlay en Joyce Redman.
Othello (1969), een Vlaamse televisiefilm met Bert Struys, Chris Lomme en Senne Rouffaer.
Othello (1995) met onder andere Laurence Fishburne en Kenneth Branagh.
O (2001), een versie op een Amerikaanse high school.
Othello (2001) geregisseerd door Geoffrey Sax, met onder andere Keeley Hawes en Eamonn Walker

Otello (opera van Giuseppe Verdi)
Otello is een opera in vier akten van Giuseppe Verdi. Het libretto is van Arrigo Boito en is gebaseerd op het toneelstuk Othello van William Shakespeare. De eerste uitvoering was in het Scala theater in Milaan in 1887.
De opera is in 1986 verfilmd door Franco Zeffirelli.

Karakters:
Otello, een moor, generaal van Venetië, hertog van Cyprus - tenor
Desdemona, vrouw van Otello - sopraan
Jago, vaandrig van Otello - bariton
Cassio, kapitein van Otello - tenor
Roderigo, Venetiaans edelman - tenor
Lodovico, ambassadeur van de Venetiaanse republiek - bas
Montano, voormalig hertog van Cyprus - bas
Een heraut - bas
Emilia, vrouw van Jago, kamermeisje van Desdemona - sopraan
Een koor van Venetiaanse soldaten en zeelui; Cypriotische dorpelingen.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Othello_%28Shakespeare%29.

Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 4500.

Tweets by kunstbus