kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 01-04-2008 voor het laatst bewerkt.

Petrarca

Francesco Petrarca

Italiaans dichter en prozaschrijver, (Arezzo, 20 juli 1304 - Arquà, 19 juli 1374).

Francesco Petrarca (ook Francesco Petracco) was een van de grondleggers van het humanisme.

Biografie
Hij was de zoon van een notaris die tegelijk met Dante om zijn lidmaatschap van de Welfen werd verbannen uit Florence.

Petrarca bracht een groot deel van zijn jeugd door in Avignon, waarnaar de familie verhuisde om paus Clemens V te volgen, die daar vanaf 1309 verbleef vanwege het pauselijk schisma.

Hij studeerde in Montpellier (1319-1323) en trok vervolgens naar Bologna, waar hij rechten studeerde van 1323 tot 1325. Zijn interesse ging echter meer uit naar het schrijven, een passie die hij deelde met zijn vriend Giovanni Boccaccio.

In 1326, na de dood van zijn vader, keerde hij terug naar Avignon. Daar ontving hij de lagere wijdingen en legde zich toe op de studie van de Latijnse klassieken.

Op 6 april 1327 (Goede Vrijdag) ontwaarde hij in de kerk St.-Claire een meisje, dat hij als Laura zijn leven lang heeft bezongen in lyrische verzen, die gebundeld zijn in de Canzoniere, in het Italiaans geschreven. Hoewel hij zijn Latijnse werken en zijn filologische arbeid als de belangrijkste beschouwde, heeft hij op latere periodes vooral door zijn lyrische gedichten invloed uitgeoefend, vooral op de 17e-eeuwse petrarkisme = de literaire stijl die naar Francesco Petrarca genoemd is, waarin het verlangen naar de perfecte vrouw lyrische uitdrukking krijgt). Heel wat van zijn gedichten werden op muziek gezet, onder andere door Claudio Monteverdi en Orlando di Lasso.

Als geleerde en dichter werd hij al spoedig beroemd en in 1341 werd hem door Parijs en Rome de dichterskroon aangeboden; hij koos voor Rome en werd op paaszondag (8 april) 1341 op het Capitool gekroond tot 'magna poeta et historicus'.

Door zijn herontdekking van klassieke teksten, met name Cicero's brieven aan Atticus in 1345, verwierf hij de titel 'vader van de humanistische beweging'.

Bekende werken
. Africa
. De viris illustribus
. Rerum memorandarum libri
. Canzoniere

Europese literatuur. Het omvat liefdeslyriek in navolging van de poëzie van Francesco Petrarca (1304 - 1374). Deze Italiaanse humanist was verliefd op Madonna Laura, een rijke, gehuwde vrouw die hij ontmoet op Goede Vrijdag, 6 april 1327. Hoewel zij onbereikbaar is voor hem, schrijft hij steeds gedichten over haar, en na haar dood op 6 april 1348 zet hij dat voort. Bepaalde motieven en stijlfiguren in deze gedichten zijn door latere dichters nagevolgd, en daarmee is de stroming van het petrarkisme ontstaan. Een stroming die veel grote poëzie heeft opgeleverd, maar ook veel slechte: na enige tijd was het een kunstje dat ook mindere dichters moeiteloos navolgden.

Kenmerkend voor deze gedichten in navolging van Petrarca zijn de talrijke stijlfiguren, vaak gebaseerd op een antithese. Parallel opgebouwde zinnen met antithetische of complementaire inhoud, contradicties, paradoxen en gedurfde woordcombinaties worden in de petrarkistische gedichten in groten getale aangetroffen. Bibberen in de zomer en branden in de winter, genoegelijk kwaad en ellendige vreugde, ijskoud vuur en heet ijs: men noemt dit oxymora. Een oxymoron is een combinatie van twee woorden of begrippen met tegenovergestelde betekenis, die toch als een paradoxale eenheid wordt aangeboden. Deze voorkeur voor tegenstellingen verklaart ook de voorkeur van Petrarca en zijn navolgens voor het sonnet: een veertienregelig gedicht dat uit twee delen bestaat waartussen een wending (volta, chute) in de inhoud. Andere kenmerken van de petrarkistische poëzie zijn de thema’s, motieven en concetti die erin voorkomen. De ziel wordt voorgesteld als een schip dat op een woelige zee een veilige haven zoekt; het bereiken van de geliefde valt samen met de dood; vaak wordt een opsomming gegeven van haar schoonheid (haar haren, ogen, wenkbrauwen - vergeleken met de boog van Cupido - en haar mond), en haar schoonheid is niet alleen uiterlijk maar verbonden met de deugdzaamheid. De dichter is jaloers op haar kam of haar haarspeld, en beseft dat de tijd van jeugdige schoonheid snel voorbij zal zijn. In de Nederlandse literatuur is de invloed van dit petrarkisme tamelijk groot geweest. Zeventiende-eeuwse dichters als Hooft en Huygens hebben Petrarca bewonderd en vertaald; de bewondering voor dit soort liefdespoëzie is tot in de negentiende eeuw blijven bestaan. Dichters als Poot, Van Goens en Feith volgen zijn lyriek na, soms uit de tweede hand.

Gedicht met petrakistische motieven van Bredero
Vroegh in den dageraet, de schoone gaet ontbinden
Den Gouden blonden tros, Citroenich van coleur,
Gezeten inde Lucht, recht buyten d’achter deur,
Daer groene Wijngaert loof oyt louwen muer beminde.

Dan beven Amoureus de lieffelijckste Winden,
In ’t gheele zijdich hayr, en groeten met een geur
Haer Goddelijck aenschijn, op dat sy dese keur
Behielt, van dagelijcx haer daer te laten vinden.

Gheluckigh is de Kam, verguldt van Elpen been,
Die dese vlechten streelt, dit waerdich synd’ alleen;
Gheluckiger het snoer, dat in haer dicke tuyten

Mijn Ziele mee verbint, en om ’t hooft gaet besluyten,
Hoe wel ick ’t liever zie wilt golvich na syn jonst,
Het schoone van natuur passeert doch alle const.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Francesco_Petrarca
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 659.