kunstbus









Philip Roth

Joods-Amerikaanse schrijver, geboren 19 maart 1933 in Newark, New Jersey.

Philip Roth schrijft veelal over de Joodse identiteit en de politieke cultuur in de Verenigde Staten. Hij werd met name beroemd door de seksueel expliciete roman Portnoy's Complaint (1969).

Bi(bli)ografie
Philip Roth werd geboren als kleinzoon van Europese joden die in de negentiende eeuw naar de Verenigde Staten emigreerden. Hij groeide op in een middenklassewijk, en bezocht de openbare school in Newark.

Later studeerde hij aan de universiteit van Chicago. Roth studeerde rechten en behaalde in 1955 zijn doctoraal Engels, waarna hij zijn dienstplicht vervulde. Hij doceerde enige tijd Engels en was dan gedurende vele jaren Ė tot zijn pensionering in 1992 - hoogleraar Vergelijkende Literatuurwetenschap aan de Universiteit van Pennsylvania. Vanaf 1992 legde hij zich geheel toe op het schrijven.

In 1959 debuteerde Philip Roth met de verhalenbundel 'Goodbye, Columbus' (Vaarwel Columbus), die meteen zeer lovend werd ontvangen en werd bekroond met de National Book Award.
Goodbye, Columbus bevat Vaarwel, Columbus, De bekering van de joden, Een verdediger des geloofs, Epstein, Niet alleen woorden maken een man en Eli, de fanaticus.

Op 22 februari 1959 trouwde Roth met Margaret Martinson. Dit huwelijk zou stand houden tot 1964. Margaret overlijdt in 1968 na een auto-ongeluk.

Letting Go (1962)(Laat maar gaan) is een genadeloze ontleding van een aantal lagen der Amerikaanse maatschappij, waarin een aantal mensen geen houvast meer kan vinden in het eigen milieu en daardoor min of meer stuurloos wordt.

When She Was Good (1967)(Een braaf meisje) is een van de weinige romans van Philip Roth die niet in een joods milieu speelt, maar in een milieu van kleinsteedse, protestantse mid-westeners. Hun van cliche's en banaliteiten bol staande taal heeft Roth feilloos in zijn roman weergegeven. Centraal staat Lucy Nelson, die in haar huwelijk een uitweg zoekt uit het provincialisme van haar geboortestadje en uit het drama dat haar familie beheerst (haar vader is nl. een leegloper en drinkeboer). Juist haar eigen normen van wat fatsoen en beschaving wel zijn, zullen evenwel haar ondergang bewerken. Al is de uitbundige karikaturale humor van "Portnoy's klacht" in dit boek ver te zoeken, toch schetst Roth ook hier een - licht - ironisch beeld van de geborneerde en in taboes verstikte "American way of life". (NBD¦Biblion recensie, Jef van Gool)

Portnoy's Complaint (Portnoy's klacht) (1969) gaat over een joodse jongen die zijn (seksuele) frustraties biecht bij een psychiater. De 33-jarige hoofdpersoon vertelt over zijn leven waarin hij de seksualiteit en de erotiek tot het uiterste wil beleven hetgeen volkomen in tegenstelling is tot zijn strenge joodse opvoeding en de dwangbuis van zijn jeugd. De humor die in dit trieste levensverhaal verwerkt is, doet de roman aanvaardbaar en leesbaar worden.
Met zijn derde roman 'Portnoy's Complaint' brak hij definitief door naar een internationaal publiek. Het boek was Ė en voor sommigen is het dat nog altijd Ė zeer controversieel, vanwege de manier waarop hij de joodse middenklasse op de hak neemt, maar zeker ook omdat Roth in dit boek niet schroomt seksuele handelingen in detail te beschrijven. Het boek veranderde hem hoe dan ook in een internationale beroemdheid, een status waarbij hij zich nogal ongemakkelijk voelde en die hij later weer zou verwerken in boeken zoals De eenzaamheid van Zuckerman en Operatie Shylock.

The Breast (1972)(De borst).
De metamorfose van een hoogleraar in de literatuur-wetenschap tot een vrouwenborst is voor de auteur aanleiding dieper in te gaan op enige aspecten van een dergelijk fenomeen. Hij hoedt zich er voor de niet te loochenen komische kant van het geval naar voren te brengen. Diep gaat hij in op het lichamelijke, nl. de onverwacht hevige sexuele drang, die tot een eerste "morele" crisis van de patient leidt. Belangwekkender nog is de diepe geestelijke inzinking, die waandenkbeelden wekt en het wanhopig verlangen dat alles een droom zal blijken te zijn. Een citaat uit het werk van Rilke bevestigt het uiteindelijke berusten. Deze nachtmerrie-achtige transformatie wordt psychologisch knap en met wrang mededogen belicht. (NBD¦Biblion recensie, Drs. F. Knuttel)

In de satire Our Gang (1972)(Tricky Dixon en zijn vrienden), vertaald door C. Buddingh, werd Richard Nixon belachelijk gemaakt als 'Tricky Dixon', die zich met een footballhelm op in het Witte Huis verschanst.

The Great American Novel (1973)(De grote Amerikaanse roman).

In My Life As A Man (1974) dook het alter ego van Philip Roth voor het eerst op om daarna onder meer in The ghost writer (1979), Zuckerman unbound (1981), "The Anatomy lesson" (1983), de historische trilogie American Pastoral (1997), I married a Communist (1998) en The Humain Stain (2000) te verschijnen. Zuckerman verscheen in 1999 zelfs in The ground beneath her feet van Salman Rushdie.

In The Professor of Desire (1977)(Professor in de begeerte) zoekt Een literatuurdocent in crisis zijn joodse wortels.

Philip Roth's roman The Ghostwriter (1979)(De ghostwriter) heeft als thematiek de worsteling van de joodse schrijver met beide essentiŽle elementen van zijn bestaan: het schrijverschap en het jood-zijn. De gewaagde keuzes die de schrijver zelf in deze worsteling maakt, worden in dit werk op geraffineerde wijze verantwoord. Dit thema ontrolt zich op minstens vier niveaus. Nathan Zuckerman als jonge joodse schrijver, twintig jaar geleden, is een dag, nacht en ochtend gast van een oudere, gearriveerde schrijver Lonoff, diens vrouw en een meisje Amy. 's Nachts leest Nathan Henry James die volop wordt geciteerd, en hij krijgt bovendien zicht op de werkelijke verhouding tussen zijn gastheren. 's Nachts ook schrijft hij over Amy een nog fantastischer verhaal; zij zou Anne Frank zijn. Dit verhaal is op een centrale plaats in Roth's roman opgenomen. Deze Bildungsroman zoals Roth het noemt, is een "must" voor elke literatuurliefhebber. (Biblion recensie, Redactie)

Het hoofdpersonage van Zuckerman Unbound (1981)(De eenzaamheid van Zuckerman) (en van de cyclus waarvan deze deel uitmaakt), de schrijver Nathan Zuckerman, is dankzij zijn roman 'Carnovsky' een beroemdheid geworden. Overal op straat wordt hij herkend en hij ontvangt stapels post. Dat deze beroemdheid ook een schaduwzijde heeft blijkt uit de tragisch-humoristische figuur Pepler, die Zuckerman voortdurend achtervolgt met zijn fantasieŽn en geschriften. Ook Zuckerman's joodse familie is niet blij met 'Carnovsky'. Zijn vader vervloekt hem op zijn sterfbed en z'n broer verwijt hem zijn joodse verleden te schande te hebben gemaakt. Dan beseft Zuckerman dat de financiŽle zekerheid van z'n roem parallel loopt met de eenzaamheid van zijn uitstoting uit de samenleving. De tragiek van de roem wordt in evenwicht gehouden door de bijna groteske, maar toch geloofwaardige humor van Roth. Deze maakt zich niet schuldig aan zelfbeklag maar toont, zoals de titel aangeeft, de eenzaamheid van de schrijver als sociaal individu zonder daar verder al te veel commentaar op te geven. (Biblion recensie, Redactie)

De roman The Anatomy Lesson (1983)(Les in anatomie) maakt deel uit van de Zuckerman-cyclus*. Zuckerman raakt na zijn grof-seksuele succesroman "Carnovsky", waarin hij afrekent met zijn ouderlijk milieu en de bekrompenheid van de 1e generatie joodse immigranten in de V.S., in een psychische en fysieke crisis. Zijn 4 minnaressen lossen zijn eenzaamheid evenmin op als zijn 3 echtgenotes dat konden. Het hoogtepunt van de crisis wordt de catharsis. Roth (1933) schrijft over zijn eigen wereld: de eenzame positie van de schrijver en het conflict tussen de 1e en de 2e generatie joodse immigranten. Deze specifieke situatie vraagt om enig inlevingsvermogen. Roth toont zich zeer belezen en goed op de hoogte met de Amerikaanse populaire cultuur en medische zaken. Dat kan het sommige lezers moeilijk maken. Dit goed vertaalde, door en door joods-Amerikaanse boek is zeer intelligent geschreven, in directe stijl, met enorme vaart en niet zonder bewogenheid en humor. (Biblion recensie, Redactie)

Ook in The Prague Orgy (1985)(De Praagse orgie) speelt de fictieve schrijver Nathan Zuckerman de hoofdrol. In "De Praagse orgie" wordt Zuckerman door een Joods-Tsjechische balling overgehaald naar Praag te reizen om de 200 verhalen van zijn in de oorlog vermoorde vader te ontfutselen aan zijn achtergebleven jaloerse vrouw. Zuckerman wordt geconfronteerd met het oostblok-dilemma van onvrijheid van meningsuiting en de rol die hij er gedwongen wordt te spelen. Een met vaart verteld verhaal vol wrange humor. (NBD¦Biblion recensie, Ruud Hisgen.)

The Counterlife (1986)(Het contraleven) werd door de gezamenlijke Amerikaanse literaturcritici (National Book Critics Circle Award)uitgeroepen tot de beste roman van het jaar 1987.
Deze zeer complexe roman behandelt het conflict tussen de twee Joodse broers Zuckerman, Nathan (schrijver, satiricus en alter ego van Philip Roth) en Henry (tandarts en zeer degelijk). Wanneer een van hen een zware hartoperatie moet ondergaan, beginnen de verhalen onuitwarbaar door elkaar heen te lopen. Verlaat Henry na zijn operatie nu echt zijn brave leventje om in IsraŽl deel van een Joodse leefgroep uit te gaan maken? Of ondergaat Nathan juist de operatie om met een eigen gezin zo'n braaf leventje op het Engelse platteland te gaan leiden? Het einde suggereert dat alles uit Nathans schrijversfantasie is voortgesproten, maar dat neemt niet weg dat zowel de 'echte' als de 'gefantaseerde' psychologische portretten van de beide broers ook na die ontknoping veel indruk achterlaten. Een mede door de provocerende Joodse problematiek buitengewoon briljant boek, dat niet nalaat de lezer regelmatig een klap in het gezicht te geven. Literatuur van zeer hoog niveau. (Biblion recensie, Casper Oliemans.)

The Facts: a Novelist's Autobiography (1988)(De feiten: autobiografie van een schrijver) is een boek dat zich alleen naar waarde laat schatten als de lezer bekend is met de andere boeken van Roth. De vorm waarin deze zelfanalyse gegoten is, is heel intelligent maar soms verwarrend: het is de biografie van de schrijver van o.a. Portnoy's Klacht, in de vorm van naakte feiten, voorafgegaan door een brief van Roth aan Zuckerman, een personage uit een ander werk, en besloten door het antwoord daarop. De feiten is een opsomming van gebeurtenissen en omstandigheden die leiden tot het ontstaan van Portnoy, uit woede over speciaal twee van de feiten: Roth zijn ervaringen met zijn vrouw Josie, en de aantijging van joodse kant dat Roth, zelf jood, antisemitisch zou zijn. Zuckerman treedt op als zijn psychoanalist, die de achtergronden van de feiten ontleedt en hem er van beschuldigt alleen in zijn fictie zelfanalyse aan te durven. Roth heeft deze schrandere manier gevonden om dat te weerleggen. (NBD¦Biblion recensie, W.A. Dorsman-Vos.)

Deception (1990)(Bedrog) is een roman bestaande uit dialogen tussen niet nader genoemde sprekers. De lezer moet zelf bepalen of er een vrouw of een man aan het woord is, en waar en onder welke omstandigheden het gesprek gevoerd wordt. Bij nadere bestudering blijken er acht verschillende sprekers aan het woord te zijn, die soms maar zijdelings met elkaar te maken hebben. De gesprekken gaan over seks, overspel, het huwelijk, ziekte, ouder worden en anti-semitisme. Bij voortduring wordt de lezer op het verkeerde been gezet, en de dubbele bodems stapelen zich op. Tegen het eind blijkt dat we hebben mee zitten lezen in de aantekeningen van de schrijver, maar zelfs dan blijft de vraag of de dialogen fictief of reŽel waren. Voor beide zijn aanwijzingen. Fascinerend spel met de relatie tussen fictie en werkelijkheid, waarin en passant bekende thema's en personages van Roth opduiken. Het boek eist veel concentratie en denkwerk van de lezer, waarvoor hij een unieke leeservaring terug krijgt. (Biblion recensie, Drs. G. van Aken.)

In 1990 trouwt Roth met de actrice Claire Bloom; in 1994 gingen ze uit elkaar.

'Patrimony: a True Story' (1991)(Patrimonium - een waar verhaal) won de National Book Critics Circle Award.
De schrijver Philip Roth staat na tweeŽntwintig jaar weeer oog in oog met zijn vader Herman Roth, zesentachtig jaar oud, gepensioneerd verzekeringsman, in gevecht met een hersentumor. En de zoon speels-diepzinnige, altijd ogrijpbare Philip Roth, ziet zich eindelijk geplaatst voor een confrontatie waarbij hij geen altar ego's te hulp kan roepen. Patrimonium iseen aangrijpend, liefdevol en soms tragi-komisch verslag van het vaderschapen het levens einde van de onverwoestbare Herman Roth. Met alle ontzag, irritatie, kameraatschap, ontroering en herinneringen die zijn vader bij hem oproept, komt Philip gaandewegzo dicht bij zijnonderwerp dat voor veinzerij of ontwijken geen ruimte meer is.
In dit portret van zijn vader doet de bekende Amerikaanse schrijver Philip Roth verslag van diens leven, vooral na de dood van zijn vrouw, en schrijft hij over de band die hij met zijn vader had. Deze leidt aanvankelijk een actief leven, maar alles verandert als hij een grote hersentumor blijkt te hebben. Omdat deze moeilijk operabel is en de kans op volledig herstel klein, besluit de 86-jarige Herman Roth zich niet te laten opereren. Nadat hij nog een aantal maanden betrekkelijk zelfstandig heeft geleefd en vrij intensief contact had met zijn zoon, sterft hij zonder veel pijn. Heel indringend, zonder sentimentaliteit, en met humor doet de auteur verslag van zijn vaders laatste jaren en zijn ziekteproces. Daarnaast is het een mooie beschrijving van de toch intense band tussen een kritische zoon en zijn lastige vader. (NBD¦Biblion recensie, Redactie)

'Operation Shylock: A Confession' (Operatie Shylock, een bekentenis)(1993) de PEN/Faulkner Award
Roth leefde zijn voorliefde voor spelletjes met alter ego's en schuivende identiteiten het opvallendst uit in Operation Shylock (1993), waarin hij in Israel op zoek gaat naar zijn dubbelganger.
In Operatie Shylock verzamelt Philip Roth alle pijnlijke, komische, tegendraadse en verboden thema's waarmee hij sinds zijn debuut Vaarwel Columbus een reputatie van zowel onhandelbaarheid als onnavolgbaarheid heeft verkregen. In het King David Hotel in Jeruzalem logeert een man van middelbare leeftijd die in het openbaar het 'diasporisme' bepleit als enige oplossing voor de conflicten in het Midden-Oosten: alle asjkenazische joden dienen terug te keren naar de Europese steden waaruit ze door Hitler verdreven en door het zionisme van Theodor Herzl weggelokt zijn. Dat is de enige manier om een tweede joodse holocaust door de Arabieren of een nucleaire oorlog in het Midden-Oosten te vermijden, al is het ook een kostbare en controversiŽle uitweg. Maar een ogenschijnlijke gek staat voor niets, vooral niet als hij sprekend lijkt op de Amerikaanse romanschrijver Philips Roth. Sterker nog: om zijn woorden in de publiciteit kracht bij te zetten noemt hij zich zelfs Philip Roth!
In Israel wordt het z.g. diasporisme gepropageerd door een man, die zich uitgeeft voor Philip Roth. Zo verwerkt de auteur zichzelf en nog een aantal andere werkelijk bestaande personen in zijn roman, waarin fictie en werkelijkheid in elkaar overgaan. Twijfelend aan zichzelf doet de schrijver in de roman weinig aan de persoon die zich voor hem uitgeeft. Maar door ook een uiterlijke gelijkenis wordt de situatie steeds vreemder. De constructie geeft de auteur volop gelegenheid voort te borduren op het jood-zijn, de sfeer in Israel, waar juist de opstand van jonge Palestijnen begonnen is, het proces Demjanjuk en de onoplosbare problemen in het Midden-Oosten. Een interessant en spannend relaas. (Biblion recensie, Redactie)

'Sabbath's Theater' (Sabbaths theater)(1995) de National Book Award
'Sabbaths theater' is een komische schepping van epische allure, en Mickey Sabbath is een gargantueske hoofdpersoon. Mickey Sabbath is een tierende reus, de diabolische en scandaleuze poppenspeler die eens gearresteerd werd wegens handtastelijkheid bij een jeugdige studente. Op vierenzestigjarige leeftijd is Sabbaths houding nog even vijandig als toen en speelt zijn buitensporige geslachtsdrift hem nog steeds parten. Sabbath vereert de ontucht als principe. Hij heeft een heftige, erotische relatie met Drenka, de wellustige vrouw van een Joegoslavische hotelhouder. Sabbath raakt volledig uit zijn doen als zij plotseling aan kanker sterft. Beroofd van zijn Drenka, zijn enige liefde, wordt hij belegerd door de geesten van hen die hem het meest hebben liefgehad of gehaat. Mickey Sabbath begint een wanhopige zoektocht in zichzelf en naar zijn verleden. Hij weet een eindeloze serie kluchtige rampen te ontketenen die hem aan de rand van de waanzin en aan het einde van zijn krachten brengen.
Zelfs op zijn vierenzestigste speelt seks nog steeds de hoofdrol in het leven van een voormalig poppenspeler. Als zijn vriendin, met wie hij een gepassioneerde relatie heeft, plotseling sterft aan kanker, weet hij zich geen raad meer. In een speurtocht naar zijn verleden met alle uitspattingen en rampen die dan weer boven komen, probeert hij orde op zaken te stellen. Dit brengt hem aan het einde van zijn krachten. Als hij echter op het punt staat om er zelf een einde aan te maken, merkt hij dat hij daar nog niet aan toe is: 'Hoe kon hij gaan, alles wat hij haatte, was hier'. Net als zijn beroemde roman 'Portnoy's complaint' is ook deze roman een meesterlijke stortvloed van woorden, die ondanks de soms aan pornografie grenzen gebeurtenissen zoveel humor bevat, dat het verhaal blijft boeien tot het einde. (Biblion recensie, H. de Jong.)

Philip Roth won in 1997 met 'American Pastoral' (Amerikaanse pastorale) de Pulitzer Prize in fictie.
Seymour Levov, bijgenaamd 'De Zweed' - op de middelbare school een sportheld, later een toegewijd huisvader en een noeste werker die zijn vader is opgevolgd als directeur van een welvarende handschoenenfabriek in Newark -, wordt volwassen in het bloeiende Amerika van na de Tweede Wereldoorlog. Maar alles wat voor hem van waarde is gaat verloren wanneer het land in de jaren zestig amok begint te maken en de jeugd in opstand komt. Voor het eerst ontploffen er bommen in eigen land. 'Amerikaanse pastorale' is het verhaal van de opkomst en ondergang van een Amerikaan wie alles heeft meegezeten totdat zijn gezapige, pastorale bestaan in ťťn klap wordt verwoest door zijn oogappel, zijn dochter Merry, die zich tijdens de Vietnam-oorlog zo door haar revolutionaire ideeŽn laat meeslepen dat ze een bom plaatst in een postkantoor, waarbij iemand om het leven komt. Amerikaanse pastorale is een monumentaal en rijk boek, waarin het verlangen naar een Amerikaanse pastorale - een achtenswaardig bestaan
De roman `Amerikaanse pastorale' is een stilistisch volmaakt verhaal over het einde van een American Dream. Het leven van de joodse ex-sportheld en handschoenenfabrikant Seymour Lelov wankelt als zijn 16-jarige dochter tijdens de Vietnam-oorlog een terroristische aanslag pleegt, waarbij een dode valt. Na drie generaties hadden de Lelovs zich een respectabele plaats verworven in de Amerikaanse samenleving; succes, integratie en zelfs geluk leken afdwingbaar door positieve wilskracht en verdraagzaamheid. Seymour Lelov ontdekt op een schrijnende manier dat haat, geweld en chaos niet beheersbaar zijn. In dit eigentijdse Job-verhaal prikt Roth een heleboel Amerikaanse mythen door (bijv. het circus rond Miss America); ook het joodse milieu wordt satirisch belicht. Een aangrijpende roman over de ontluisterende zelfanalyse van een `geslaagd' man. (Biblion recensie, L. Torn.)

American Pastoral (1997), I Married a Communist (1998)(Ik was getrouwd met een communist) en The Human Stain (2000)(De menselijke smet) vormen in trilogie een biografie van het na-oorlogse Amerika. Het eerste boek handelt over de Vietnamoorlog, het tweede over het tijdperk-McCarthy en het derde speelt tegen de achtergrond van het Lewinsky-schandaal.

In 1998 nam hij in het Witte Huis uit handen van president Clinton de National Medal of Arts in ontvangst.

I Married a Communist (1998)(Ik was getrouwd met een communist)
Hoorspeler Iron Rinn (geboren als Ira Ringold) is een populair artiest. De bijna twee meter lange, potige autodidact is zijn carriŤre begonnen als slotengraver. Maar hij is ook communist: zijn ideaal, zijn hartstochtelijk verlangen, is het verbeteren van de wereld. Als hij na de Tweede Wereldoorlog uit het leger komt, is de heksenjacht op communisten begonnen. Ook Iron Rinn belandt tenslotte op de zwarte lijst en daarmee valt zijn leven in scherven. Op weg naar zijn politieke catastrofe trouwt Iron met de beeldschone Eve Frame (geboren als Chava Fromkin), een aanbeden ster uit de tijd van de stomme films en nu de beroemdste hoorspelactrice van het land. Hun huwelijk ontwikkelt zich van een opwindende, romantische idylle tot een deprimerend melodrama. En door Eve's dramatische onthulling aan een roddelcolumnist dat haar man 'gespioneerd' heeft voor de Sovjet-Unie, ontstaat er een nationaal schandaal.
In dit boek ontmoet Roths alter ego Nathan Zuckerman zijn vroegere leraar Murray Ringold die hem over zijn broer Ira vertelt: een getapte hoorspelacteur die uit frustratie nogal luidruchtig communist werd. Nadat zijn huwelijk met de beroemde actrice Eve Frame op de klippen is gelopen door Sylphid, Eve's dochter uit een eerder huwelijk, vertelt Eve haar leven met Ira aan een roddeljournalist, die, ooit door Ira voor aap gezet, de kans op wraak waarneemt en hem als spion voor de Sovjet-Unie aan de schandpaal van het McCarthyisme nagelt. In deze roman wordt, zoals het in grote literatuur hoort, het persoonlijke universeel. In het tragische lot van Ira Ringold beschrijft Roth het Amerika van de jaren vijftig, toen een beklemmend familieleven, een superpreutse seksualiteit en een aan paranoia grenzende communistenjacht het uiterst bekrompen morele beeld bepaalden. Maar het eigenlijke failliet van de moraal uit zich in het door dit hele complex gegenereerde alomtegenwoordige verraad. (Biblion recensie, Theo Vos.)

The Human Stain (2000)(De menselijke smet) is het slotdeel van een romantrilogie waarin de joods-Amerikaanse schrijver Philip Roth (1933) de biografie van het naoorlogse Amerika verbeeldt.
Coleman Silk heeft een geheim. Hij heeft het verzwegen voor zijn vrouw en kinderen en voor zijn beste vrienden, onder wie de schrijver Nathan Zuckerman. Deze onderzoekt waarom Silk zijn identiteit heeft verzonnen en vertelt hoe diens listig opgebouwde leven uiteindelijk in elkaar stort.
Tegen de achtergrond van de Lewinsky-affaire spat de American Dream van hoogleraar en decaan Silk uit elkaar. Een vermeend racistische opmerking betekent het einde van zijn roemruchte loopbaan (des te pijnlijker omdat hij altijd verzwegen heeft zelf zwart te zijn), met de dood van zijn vrouw als gevolg. Na een periode van waanzin krijgt de 71-jarige Silk weer grip op het leven door een relatie met de 34-jarige Faunia, een analfabete schoonmaakster. Schrijver Nathan Zuckerman vertelt Silks levensverhaal nadat deze met zijn vriendin is verongelukt. Zuckerman ontdekt Silks ware identiteit en ontmoet de ex-man van Faunia, een gestoorde Vietnamveteraan. In majestueus proza beschrijft Roth de slachtoffers van een hypocriete samenleving, allen bevlekt met de menselijke smet. Eerder verschenen 'Amerikaanse Pastorale' (1997; over het Vietnam-tijdperk*) en 'Ik was getrouwd met een communist' (1998; over het McCarthy-tijdperk**). (Biblion recensie, L. Torn)

The Dying Animal (2001)(Een stervend dier).
Een oudere professor, die zich door de seksuele revolutie van de jaren zestig bevrijd voelt van de burgerlijke banden, gebruikt zijn reputatie en intellect om zijn (afgestudeerde) vrouwelijke studenten te verleiden. Maar alles gaat anders als hij in contact komt met de knappe Consuela, een van Cuba stammende welgemanierde jonge vrouw. Hij valt volkomen voor haar en een langdurige relatie ontstaat, met alle ups en downs die daarbij horen. Hij valt vooral voor haar prachtige borsten. Het noodlot slaat echter toe, als juist zij aan borstkanker blijkt te lijden. De Amerikaanse schrijver (1933), die al een royaal oeuvre op zijn naam heeft en getipt wordt voor de Nobelprijs, heeft hier een meesterwerkje geleverd over de tragiek van de liefde en haar soms noodlottige gevolgen. (Biblion recensie, H. de Jong)

In 2002 werd zijn gehele oeuvre onderscheiden met de gouden medaille van de American Academy of Arts and Letters, die eerder werd toegekend aan schrijvers als John Dos Passos, William Faulkner en Saul Bellow. Hij won twee keer de National Book Award, de PEN/Faulkner Award en de National Book Critics Circle Award.

The Plot Against America (2004)(Het complot tegen Amerika) is een gefantaseerd verhaal dat wellicht echt had kunnen gebeuren. Het speelt zich af tijdens het (fictieve) presidentschap van vliegpionier Charles Lindbergh, waarvan bekend is dat hij benaderd is voor het presidentschap en wiens nazi-sympathieŽn gedocumenteerd zijn. Tegen die achtergrond groeit de Joodse hoofdrolspeler op in een Newarkse familie, beginnend in de jaren 1930.
Toen luchtvaartheld Charles A. Lindbergh bij de verkiezingen van 1940 Franklin Roosevelt verpletterde, sloeg in elke joodse familie in Amerika de angst toe. Lindbergh verweet de joden al tijdenlang publiekelijk dat ze uit eigenbelang aanstuurden op een zinloze oorlog met nazi-Duitsland. Als drieŽndertigste president van de Verenigde Staten kwam hij direct tot een vriendschappelijke verstandhouding met Adolf Hitler, zonder een probleem te maken van diens antisemitische politiek en de Duitse oorlogsmisdaden in Europa.
Wat er daarna gebeurde in Amerika vormt de historische achtergrond voor Het complot tegen Amerika, de confronterende roman waarin Philip Roth vertelt hoe zijn eigen familie overleefde tijdens de periode-Lindbergh, toen Amerikaanse staatsburgers die joods waren alle reden hadden om het ergste te vrezen.

Philip Roth heeft zich het laatste decennium opgeworpen als kroniekschrijver van (zijn) Amerika van de laatste halve eeuw. In zijn nieuwe roman gaat hij een stap verder: wat als niet Franklin D. Roosevelt maar de populaire vliegheld Charles Lindbergh in 1940 de Amerikaanse presidentsverkiezingen zou hebben gewonnen? De echte Lindbergh was een graag geziene gast in Nazi-Duitsland, en zijn isolationisme, anti-semitisme en verheerlijking van 'de sterke man' leiden in de roman tot Nazi-achtige taferelen, waarin pogroms dreigen, knokploegen de nachtelijke straten beheersen en Lindbergh zelf een plan uitvaardigt om in een soort moderne diaspora de stedelijke joodse bevolking naar het platteland van Kentucky te laten verhuizen, alles gezien door de ogen van de jonge Phil Roth. Een zeer goed geschreven, inventieve, slim gecomponeerde en bijzonder onrustbarende roman, die duidelijk maakt dat in tijden van politieke onrust bij veel belangrijke kwesties een enkel individu een wereld van verschil kan maken. (Biblion recensie, C.C. Oliemans)

In 2005 wordt Roth de derde schrijver wiens verzameld werk tijdens zijn leven wordt opgenomen in de Library of America De laatste van de acht delen staat gepland voor 2013.

Everyman (2006)(Alleman) is een korte maar aangrijpende roman over verlies, aftakeling en sterfelijkheid. De titel is een verwijzing naar het gelijknamige middeleeuwse toneelstuk (zie Elckerlijc), waarin de levenden verantwoording moeten afleggen over hun aardse gedragingen.
Philip Roth volgt de lotgevallen van zijn alleman vanaf zijn eerste, aangrijpende confrontatie met de dood tijdens een zomer in zijn jeugd op een idyllisch strand, via de familieperikelen en de hoogtepunten in zijn beroep en vitale volwassenheid, tot aan hoge leeftijd, als hij wordt verscheurd door het aanzicht van zijn aftakelende leeftijdgenoten en zelf wordt achtervolgd door zijn eigen lichamelijke klachten.
Hij is succesvol creatief agent bij een New Yorks reclamebureau en heeft uit een eerste huwelijk twee zoons, die hem verachten en uit een tweede huwelijk een dochter, die hem adoreert. Hij is de geliefde broer van een goede man wiens lichamelijke welzijn een bittere jaloezie veroorzaakt, en hij is de eenzame ex-echtgenoot van drie zeer verschillende vrouwen met wie hij een puinhoop heeft gemaakt van het huwelijk. Uiteindelijk is hij de man geworden die hij niet wil zijn.

Deze nu al veelbesproken roman start met de begrafenis van de (net als de middeleeuwse Elckerlyc naamloze) hoofdpersoon, maar begint daarna pas echt, wanneer we zijn leven volgen. Dat gebeurt niet chronologisch: scenes uit zijn jeugd (als zoon van een joodse juwelier en broer van de vitale Howie), zijn drie huwelijken, zijn werk (op een reclamebureau) en zijn pensionering (wanneer hij probeert te schilderen) lopen door elkaar heen en worden afgewisseld met verslagen van zijn kwalen, zijn ziekenhuisopnames en zijn operaties. Zo krijgen we een compleet portret van een mens die er zich bewust van is dat hij in verval raakt; zoals wel vaker in Roths werk vertoont de hoofdpersoon veel overeenkomst met de schrijver, maar door het doodsthema krijgt dit werk toch een universele allure. Een mens van wie de persoonlijke biografie inmiddels is gaan samenvallen met zijn medische biografie, zo beschouwt de hoofdpersoon zichzelf ten slotte, en het resultaat is een korte maar knappe en vaak aangrijpende en pijnlijke roman. Normale druk. (Biblion recensie, C.C. Oliemans)

De PEN/Faulkner-prijs werd driemaal aan hem toegekend: in 1994 voor Operation Shylock, in 2001 voor The Human Stain en in 2007 voor Everyman.

Exit Ghost (2007)

Websites: boeken.vpro.nl, www.the-ledge.com

privacybeleid