kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 21-03-2009 voor het laatst bewerkt.

Pieter Weiland

P. Weiland

Nederlandse taalgeleerde, geboren 5 november 1754 te Amsterdam - overleden 26 januari 1841 te Rotterdam.

Pieter Weiland, later zich noemend Petrus, stelde op last van Van der Palm een Nederduitsche Spraakkunst op, in 1805 ingevoerd; deze had hetzelfde gezag als de spellingvoorschriften van Siegenbeek.

Werken
Nederduitsche Spraakkunst (1805)
Kunstwoordenboek (3de druk) (1858)

Kunstwoordenboek P. Weiland uit 1858
Kunstwoordenboek, of Verklaring van allerhande vreemde woorden, benamingen, gezegden en spreekwijzen, die, uit verscheidene talen ontleend, in de zamenleving en in geschriften, betreffende alle vakken van kunsten, wetenschappen en geleerdheid, voorkomen; door P. Weiland. D. Bolle, Rotterdam 1858 - 1775 veertien keer uitgegeven. Aan het einde van de zeventiende eeuw kreeg Van de Werves lexicon concurrentie van een Nederlandstalig woordenboek van Nil volentibus arduum met veel aandacht voor de bastaardwoorden. Dit Amsterdamse dichtgenootschap had haar woordenboek, de Nederlandtsche woorden-schat (1650), met de bedoeling geschreven het gebruik van bastaardwoorden terug te dringen. Het verscheen tot 1805 in twaalf herdrukken.

De lexicografie die zich alleen op het Nederlands richt, zonder een speciale belangstelling voor bastaardwoorden, komt pas aan het eind van de achttiende eeuw op gang. Een eerste stap in deze richting doet de uit Zeeland afkomstige predikant Josua van Iperen, die in 1762 in een maandelijks verschijnend tijdschrift van taalliefhebbers een oproep doet tot het vervaardigen van een woordenboek waarin de moedertaal centraal staat.

Van Iperens artikel gaf een eerste aanzet die in de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde in Leiden werd voortgezet. In 1769 diende een van de leden een voorstel in voor de voorbereiding van "een volkomen omschryvend Nederduitsch Woordenboek". In 1773 verscheen op de basis van dit voorstel een "Beredeneerd Plan" en in 1774 een heus "Ontwerp". Verschillende leden gingen aan het verzamelen en zij besloten in 1787 een voorlopige woordenlijst samen te stellen uit het voorhandene materiaal. De uitgave kwam slechts tot de letter en vanaf 1794 lag de zaak stil.

In 1796 ondernam Pieter Weiland een poging het materiaal voor zijn eigen woordenboek te bewerken. Hij kreeg toestemming van de Maatschappij voor de bewerking en van 1799 tot 1811 verscheen zijn Nederduitsch taalkundig woordenboek in elf delen. Maar Weilands lexicon was slechts in beperkte mate datgene wat de Maatschappij zich onder een woordenboek van het Nederlands had voorgesteld. Tijdens de Franse bezetting streefde ook de door Frankrijk op de troon gezette koning Lodewijk Napoleon naar de vervaardiging van een Nederlands woordenboek. Het door hem geïnstalleerde Koninklijk Instituut kreeg de opdracht dit project op zich te nemen; er werd een commissie samengesteld die verantwoordelijk was voor de theoretische en de praktische uitvoering van het woordenboek-project. De commissie bestond onder andere uit Matthijs Siegenbeek, Willem Bilderdijk en Pieter Weiland. Deze commissie legde haar werkzaamheden neer in 1816, nadat zij zelf had vastgesteld dat de haar opgedragen taak niet bereikt kon worden. (De Tollenaere 1977 : 226f.)

Websites:
. www.dbnl.org
. ned.univie.ac.at


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 33.