kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Ronald Giphart

Geboren: 17 december 1965 Dordrecht,

1965 - 1985
Ronald Edgar Giphart werd geboren in Dordrecht, in de Bankastraat. Na hem volgden nog twee zusjes. Het gezin was humanistisch en links georiënteerd.

Gipharts ouders zijn gescheiden toen hij elf jaar oud was. Hij bleef bij zijn vader wonen, en zijn drie jaar jongere zus bij hun moeder. Gipharts vader hertrouwde in 1980.

Al vroeg was Giphart bekend met schrijven: Gipharts opa en vader waren lange tijd journalist, zijn vader is huisvestingsambtenaar. Zijn moeder, Wijnie Jabaaij (1939-1995), was kamerlid voor de PvdA. Wijnie Jabaaij was ook actief in de Dordtse politiek. Zij heeft zich altijd ingezet voor vrouwen en de belangen van vrouwen in de samenleving. Zij betrad, zo lang minister Ruding de scepter over financiën zwaaide, de Tweede Kamer altijd geheel gekleed in het zwart. Begin jaren tachtig maakte zij een onuitwisbare indruk bij een affaire over uitzetting van zigeunerinnen. De vrouwen werden vaginaal getoucheerd, om te kijken of daar hun verdwenen paspoorten zaten. De mannelijke kamerleden bespraken deze gang van zaken, toen mevrouw Jabaaij naar de interruptiemicrofoon liep en zei: ‘Jongens, jongens, denken jullie nou werkelijk dat het mogelijk is een paspoort in je kut te steken?' Hiermee was zij het eerste (en het laatste) kamerlid dat dit woord (‘kut', dus) in de Tweede Kamer gebruikte.

Giphart bracht zijn puberteit door in Soestdijk. Hij ging naar het Baarnsch Lyceum, waar in een parallelklas prins Willem-Alexander zat, ‘Alex voor vrienden'.

Nog belangrijker is de in die tijd gesloten vriendschap met Bert Natter gebleken, met wie Giphart een literaire schoolkrant/jongerenblad (De Uitlaat) maakte. Zo ging het in Bij nader inzien, dus waarom zou dat op het Baarnsch Lyceum anders gaan? Gezamenlijk bereidden ze zich voor op een leven in de literatuur. Ze schreven toneelstukken, richtten een tijdschrift op (De ergoego gids), namen bewust foto's ‘voor later' (voor het Letterkundig Museum en boeken als De gevoelige plaat - waarin een van de foto's tien jaar later ook daadwerkelijk werd opgenomen) en schreven heel erg veel (zo begonnen ze aan een nieuwe, door Jeroen Brouwers geïnspireerde trilogie, bestaande uit Schemerviolet, Nevelleven en Les Liaisons).

1986 - 1992
In 1986 verhuisde Giphart naar Zuilen, Utrecht (‘een subwijk met de fijnzinnige, officiële naam Betonbuurt'). Vijf jaar lang was hij nachtportier in het Ziekenhuis Overvecht te Utrecht en studeerde daarnaast Nederlands. ‘Ik heb drie jaar Nederlands gestudeerd, maar ben gestopt om de onbegrijpelijke reden dat ik een roman wilde schrijven.'

Van 1988 tot 1993 zat hij in het bestuur en de redactieraad van de Stichting Literaire Activiteiten Utrecht (SLAU).

Voordat hij in 1992 debuteerde met Ik ook van jou, schreef hij stukjes onder de naam Gaudo (Ik heb gelachen).

Hij publiceerde een paar stukken in een literair blaadje, hetgeen de aandacht trok van uitgevers Joost Nijsen en Vic van de Reijt. Zij moedigden hem aan een boek te gaan schrijven. ‘Diezelfde avond nog ben ik begonnen de avonturen van twee vrienden op een kanovakantie in de Dordogne te noteren.' Waarom juist dat verhaal? ‘Gewoon omdat ik net zo'n vakantie achter de rug had. Zo eenvoudig is het soms.'

En zo verscheen in maart 1992 Gipharts debuutroman Ik ook van jou. Een alternatief voor deze titel was Twee jongens en een kano, en het manuscript had als werktitel In het donker haar ogen. Over het schrijven van zijn eerste boek zegt Giphart: ‘Ik ben zomaar begonnen, zonder de intentie dat het dit boek moest worden, en zou wel zien waar ik uitkwam. Voor Ik ook van jou heb ik eerst twee andere boeken geprobeerd te schrijven, maar die werden zo serieus, doorwrocht en vol gewichtige symboliek, dat het totaal niet werkte. Al schrijvend heb ik me losgemaakt van die dogmatische benadering. Zeven nachten achter elkaar werkte ik in het ziekenhuis, waar ik de helft van de tijd ongestoord als een asceet kon zitten schrijven. Af en toe kwam er iemand bloedend binnen en dan zei ik: “die kant op”. Als ik dan de volgende dag wakker werd, zette ik in de computer wat ik die nacht geschreven had. Na zo'n werkweek had ik dan twee weken vrij. Hoe en waar ik schreef maakte mij niets uit. Ik word ziek van het gelul van andere schrijvers daarover - die heeft zoveel bureaus nodig, de volgende kan alleen op groen papier scheppen. Mensen willen literatuur altijd belangrijker maken dan het is.'
Wat is het belang van een roman? ‘Harry Mulisch zei ooit: “Literatuur is wat je er zelf van maakt.” Daarentegen: wat is het belang van een gekookt ei?'

Ik ook van jou werd zowel in de pers als bij het (grote) lezerspubliek goed ontvangen. Het ontving onder meer het Gouden Ezelsoor voor bestverkochte debuut van 1992 en in februari 2001 gaat de verfilming ervan in première. ‘ Diep in je hart denk je natuurlijk dat je het allermooiste boek uit de wereldliteratuur hebt geschreven. En ja, dan is het wel een klap als in het café een wildvreemde jongen die aardig denkt te zijn op je afstapt en zegt: “Jij bent Ronald Giphart, hè? Ik heb je boekje gelezen. Leuk.”'

1993 - 1994
Giphart bleek geen langharige, werkschuwe kunstenaar te zijn, maar een ijverige jongen. Een jaar na zijn debuut verscheen de roman Giph (maart 1993), een boek waarin Giphart ‘vadermoord' pleegt op zijn literaire held Jeroen Brouwers. Maar meer nog vervolgt Giphart zijn ‘grote queeste naar literatuur en seks'. In met vaart en bijtende vrolijkheid geschreven brieven vertelt Giph een verhaal dat zich afspeelt in het (Utrechtse) studentenmilieu anno nu, door hem ‘één groot geil gezellig feest' genoemd. Gipharts collega-schrijver Joost Zwagerman noemde Ik ook van jou en Giph ‘de leukste literaire seksromans van de laatste jaren'.

1993 - Ook in deze periode maakte Giphart samen met Bert Natter (onder de pseudoniemen Arnold Hitgrap en Brett Tanner) het tot cultboek verheven Kwadraats Groot Literair Lees Kijk Knutsel en Doe Vakantieboek.

In het literaire landschap werd het hoog tijd voor veranderingen, en daarom richtten schrijvers Rob van Erkelens, Joris Moens en Giphart in 1994 het literaire tijdschrift Zoetermeer op, waarvan in augustus dat jaar Boek Een verscheen.

In de pers werd veelvuldig geschreven over de Generatie Nix, maar Giphart distantieerde zich duidelijk van deze term. Niet alleen door veel en geëngageerd te schrijven (alleen dan niet op de manier zoals in de jaren zestig en zeventig). Meer nog door zich wel degelijk druk te maken over allerhande maatschappelijke kwesties en zich te affiliëren met de PvdA-beweging Niet Nix en zich (later) te mengen in de Utrechtse gemeentepolitiek, als lijstduwer van Leefbaar Utrecht.

1995
De kwaliteit en het succes van Gipharts eerste boeken leidden tot een groot aantal opdrachten tot het schrijven van columns, recensies en artikelen. Zo reisde hij naar Andalusië om over sherry te schrijven, was hij voor Hard Gras in '94 bij het WK in Amerika en schreef hij o.a. voor Playboy, Vooys en Het Parool. De beste van deze stukken vormen samen Gipharts derde boek, Het feest der liefde (1995), waarvan het klassiek geworden titelverhaal een rake typering biedt van het Utrechtse studentenmilieu.

In 1995 kwam er door euthanasie een einde aan het leven van Gipharts moeder, na een lang ziekbed als gevolg van multiple sclerose. In Nieuwe Revu (december '95) schreef hij een openhartig stuk over de gebeurtenissen in de laatste weken.

Het feuilleton De beste schrijver van Nederland werd uit Kwadraats Vakantieboek gesneden en als afzonderlijk boek opnieuw uitgegeven.

1996 - 1997
In 1996 schreef Giphart columns voor de Viva en Kijk en recensies voor Het Parool, en ging hij voor de televisie werken. Zo werkte hij voor Sport7 mee aan items over sporters, ‘als het gekke neefje van Koos Postema'. Al na enkele uitzendingen kwam er een einde aan dit avontuur toen de zender ophield te bestaan.
In dit jaar verscheen ook Gipharts derde roman, Phileine zegt sorry, waarin het ‘bitchy' zusje van Giph cynisch, zwartgallig, opmerkelijk levenswijs en met bijtende humor vertelt over allerlei ontwikkelingen in haar leven.

In 1997 trouwt Giphart met Mascha.

En in datzelfde jaar maakte hij voor De Bijenkorf het boek De ontdekking van de literatuur.

1998 - 2000
Begin 1998 wordt Giphart voor het eerst vader, van een zoon.

Samen met Joost Zwagerman (wiens Gimmick! uit 1989 een van grote invloed was op het begin van Gipharts schrijverscarrière) tourt Giphart door het land met hun gezamenlijke literaire theaterprogramma Hamerliefde. Het programma trekt meer dan zestig volle zalen in Nederland en Vlaanderen.

Ondertussen verschijnt Planeet literatuur, met het beste uit het vakantieboek, De ontdekking van de literatuur en nog veel meer tot dan ongepubliceerd materiaal. En samen met Gérard van Kalmthout scheef Giphart het toneelstuk Frühstück no future, dat werd gepubliceerd en verschillende malen werd opgevoerd.

Na zijn theateroptredens werd Giphart uit zijn slaap gehouden door de adrenaline die volgde op het wegebbende applaus. Om zich af te reageren, creëerde hij in die nachten het weinig sympathieke personage Epi Brons. In de hieruit voortgekomen novelle De Voorzitter (maart 1999) lezen we over deze corrupte zakenman en voetbalvoorzitter.
Ook besloot Giphart een kantoorbaan aan te nemen, omdat hij er genoeg van had iedere morgen alleen zichzelf op zijn werkkamer een goedemorgen te wensen. Hij werd hoofdredacteur van Rails, het treintijdschrift waarvoor hij eerder al diverse reisreportages schreef. Na enkele maanden besefte Giphart dat een kantoor de wereld in het klein is, met dezelfde onderlinge spanningen, onduidelijkheden en oorlogjes. Maar meer nog besefte hij dat hij voor alles schrijver is. Aldus zette hij zich weer achter zijn schrijftafel.

In januari 2000 kregen Giphart en zijn vrouw opnieuw een kind, nu een meisje.

En in oktober verscheen zijn langverwachte roman Ik omhels je met duizend armen, waarin Giph & Phileine en hun zeer zieke moeder de hoofdrol spelen.

2001 - 2002
Na het lovend ontvangen Ik omhels je met duizend armen, verschijnt in oktober 2001 Ten liefde!. Al jaren lang heeft Giphart alle mogelijke feiten, gegevens en wetenswaardigheden over seks en liefde verzamelt. In dit boek zijn al Gipharts wijsheden bij elkaar gebracht.

In 2001 wordt onderhandeld over de filmrechten van Phileine zegt sorry. Giphart wil deze keer graag meer zeggenschap over het script en samen met Robbert-Jan Westdijk (de regisseur) schrijft hij het scenario.

Giphart wordt door De Arbeiderspers gevraagd een deel in de Privédomein serie te schrijven. Gedurende een jaar houdt hij zijn dagboek bij en schrijft zo zijn persoonlijke kroniek over het jaar 2001. Juni 2002 verschijnt Het leukste jaar uit de geschiedenis van de mensheid.

Verder worden er in 2002 veel plannen gemaakt om zowel De Voorzitter, als Ik omhels je met duizend armen te gaan verfilmen. Deze plannen zijn in verre staat van voorbereiding.

Karin Giphart - zus van Ronald - schrijft aan een 'lesbische schelmenroman' die in 2003 bij Nijgh & Van Ditmar zal verschijnen.

Ronald Giphart gaat het boekenweekgeschenk 2003 schrijven.

www.giphart.nl


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 28.