kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 16-04-2009 voor het laatst bewerkt.

taalkundige congruentie

Het congruent zijn

Congruentie is in de wiskunde:
. gelijkvormigheid van 2 meetkundige figuren, zie congruentie (meetkunde)
. het feit dat 2 getallen dezelfde rest opleveren bij een gegeven deler, zie congruentie (rekenkunde)
. In hulpverlening, met name psychotherapie en counseling, het echt en oprecht zijn, overeenstemming tussen denken, voelen en spreken zie congruentie (counseling en psychotherapie)

. In taal, overeenkomst tussen 2 woordsoorten.

Congruentie (taalkundig) is het verschijnsel dat woorden of woordgroepen kenmerken van andere woorden of woordgroepen overnemen.

Congruentie is vormovereenkomst tussen elementen die syntactisch met elkaar zijn verbonden. De bekendste vorm van congruentie in het hedendaags Nederlands betreft die tussen het onderwerp en de persoonsvorm van een zin: deze stemmen in de regel met elkaar overeen in persoon en getal. Voorbeelden:
(1) Zij zijn groot en ik ben klein, en dat is niet eerlijk.
(2) Voordat wij met vakantie naar Italiƫ gaan, ga ik naar een congres in Kopenhagen.

Neem als illustratie de volgende zinnen:
1) Een klein kind mag dat niet.
2) Kleine kinderen mogen dat niet.
3) Het kleine kind mag dat niet.
4) De kleine kinderen mogen dat niet.

De betekenisaspecten getal en bepaaldheid van het zelfstandig naamwoord kind/kinderen zijn ook van invloed op de vorm van:
. het lidwoord: een als kind enkelvoudig en onbepaald is, een niet-lexicale vorm als kind meervoudig en onbepaald is, het als kind enkelvoudig en bepaald is, de als kind meervoudig en bepaald is.
. het bijvoeglijk naamwoord: klein als kind enkelvoudig en onbepaald is, kleine als kind meervoudig is, of als het enkelvoudig en bepaald is.
. het werkwoord: mag als kind enkelvoudig is, mogen als het meervoudig is.

In de bovenstaande zinnen congrueren lidwoord, bijvoeglijk naamwoord en werkwoord met het zelfstandig naamwoord. Congruentie met een zelfstandig naamwoord of voornaamwoord is in het Standaardnederlands de enige genormeerde vorm van congruentie. In niet-standaardvariƫteiten komen evenwel andere vormen van congruentie voor. Zo congrueert bij veel sprekers een graadaanduidend bijwoord met het bijvoeglijk naamwoord, zoals in de volgende zin: Dat is een hele mooie fiets. (naast het Standaardnederlandse heel mooie)

Een aantal kenmerken waarop in het Nederlands woorden met het zelfstandig naamwoord kunnen congrueren: getal, bepaaldheid, geslacht, naamval.

Andere talen kennen andere vormen van congruentie.

Bronnen:
. taaladvies.net/taal/advies/term/22/congruentie/
. http://nl.wikipedia.org/wiki/Congruentie_(taal)


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1153.