kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 17-04-2009 voor het laatst bewerkt.

Voornaamwoordelijk-bijwoord

Voornaamwoordelijk bijwoord

Een voornaamwoordelijk bijwoord is een combinatie van één van de bijwoorden van plaats er, hier, daar, waar, ergens, nergens en overal en één of meer voorzetsels (bijv. aan, bij, voor) of met de bijwoorden af, heen en toe.

In de regel worden de delen van het voornaamwoordelijk bijwoord aaneengeschreven, behalve als het de bijwoorden ergens, nergens en overal betreft. Voorbeelden:
. Waarover spraken zij, die twee daar op het hek?
. Ik wil me nergens mee bemoeien.

Het voornaamwoordelijk bijwoord kan ook worden gesplitst door een zinsdeel, bijvoorbeeld:
a) Dit is niet datgene waarover het gaat.
b) Dit is niet datgene waar het over gaat. (waar...over is een gesplitst voornaamwoordelijk bijwoord)

Voornaamwoordelijke bijwoorden worden gevormd ter vervanging van de combinatie voorzetsel+ voornaamwoord. Men vervangt het voornaamwoord door het overeenkomstig bijwoord van plaats en zet het voorzetsel in bijwoordelijke vorm erachter:

Bijvoorbeeld:
persoonlijk: *met het ==> ermee
vragend/betrekkelijk: van wat ==> waarvan
aanwijzend nabij: voor dit ==> hiervoor
aanwijzend veraf: tot dat ==> daartoe
onbepaald: van iets ==> ergens van
ontkennend: naar niets ==> nergens naar
algemeen: aan alles ==> overal aan
alternatief: in iets anders ==> ergens anders in.
uitsluitend: met niets anders ==> nergens anders mee.

Alleen in eerste vier gevallen wordt het voornaamwoordelijk bijwoord aan elkaar geschreven. In de andere gevallen is er sprake van een bijwoordelijke bepaling die uit meer dan één bijwoord bestaat.

Scheidbaar
Ook het aaneengeschreven voornaamwoordelijk bijwoord is lathans in het Nederlands scheidbaar. In een zin kan het vaak in zijn twee onderdelen uiteenvallen: Ik zie er de zin niet van in.

Voornaamwoordelijke bijwoorden komen in een aantal Germaanse talen voor, maar in het Nederlands zijn zij bijzonder prominent aanwezig. In het Engels zijn ze niet productief meer en worden ook niet gescheiden.

Niet alle Nederlandse voorzetsels lenen zich voor de vorming van een voornaamwoordelijk bijwoord. Voorbeelden hiervan zijn via en behalve.

Bronnen:
. taaladvies.net/taal/advies/term/99/voornaamwoordelijk_bijwoord/
. http://nl.wiktionary.org/wiki/WikiWoordenboek:Voornaamwoordelijk_bijwoord


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 56.