kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Willem-die-Madoc-maakte

Het episch dierdicht Vanden Vos Reynaerde wordt als een hoogtepunt van de Nederlandse middeleeuwse literatuur beschouwd. Het telt in totaal 3469 versregels en is geschreven in het Middelnederlands. Het boek is geschreven in de dertiende eeuw door een zekere Willem, die over zich zelf in de eerste regels meldt 'Willem die Madocke maecte'. Wie of wat Madoc is, is echter helaas niet bekend.

Met zekerheid was Willem een Oostvlaming en schreef hij voor een luisterend publiek dat goed vertrouwd was met plaatsnamen en situaties uit het Waasland en omstreken. ( fabel) waarin de spot wordt gedreven met allerlei toestanden in de middeleeuwse maatschappij (geestelijkheid, adel, boeren), maar ook de middeleeuwse literatuur zelf (zoals de ridderliteratuur) op de hak neemt. Vooral de kerk en de adel moesten het ontgelden. Er zijn in vroeger tijden dan ook vaak delen uit de schooluitgaven geschrapt.

Van den vos Reynaerde is geschreven in de dertiende eeuw, toen de ridderliteratuur nog volop bloeide. De vos spot met alles en iedereen uit die ridderwereld. De koning is zo begerig naar de niet bestaande schat waarover Reinaert spreekt, dat hij de vos gelooft en zijn trouwe vazallen afvalt. Bruun, die als boodschapper door de koning op pad wordt gestuurd om Reinaert op te halen, vergeet zijn opdracht als de vos over honing praat. De hovelingen worden gedreven door gulzigheid, wellust en honger naar macht en Reinaert maakt daar gebruik van om zijn doel te bereiken. Hij was een doortrapte schurk. De sluwe vos werd door de schrijver van dit verhaal gebruikt om zijn publiek telkens op het verkeerde been te zetten. De ene keer wekt hij bewondering door zijn slimheid, dan weer roept hij afschuw op door de manier waarop hij anderen te grazen neemt.

koning Nobel over de streken die Reinaert de vos hun heeft geleverd. Maar hoe krijg je een listige vos zover dat hij zich vrijwillig aan een gerechtelijke procedure onderwerpt? Bruun de beer en Tibeert de kater, die er achtereenvolgens opuit worden gestuurd om de vos te dagvaarden, ondervinden aan den lijve dat dat niet eenvoudig is. Nadat beide meer dood dan levend aan het hof zijn teruggekeerd, slaagt Grimbeert de das er ten slotte in Reinaert mee te krijgen naar het hof. Daar wordt hij in staat van beschuldiging gesteld en ter dood veroordeeld.
Zijn aartsvijanden Bruun, Tibeert en Isengrijn de wolf vertrekken om de galg in orde te maken. Onderwijl weet Reinaert koning Nobel met een prachtig leugenverhaal wijs te maken dat juist deze drie dieren gestraft moeten worden, en dat hijzelf onschuldig is. Als hij dan ook nog terloops een schat ter sprake brengt, is de koning - en vooral de koningin - snel overtuigd: Reinaert wordt vrijgesproken.
In de ontknoping van het verhaal maakt Reinaert opnieuw enkele slachtoffers. Koning Nobel en zijn hof blijven verslagen en gedesillusioneerd achter.

Oorsprong
De wortels van het Reynaert-verhaal reiken diep in het verleden, tot Aesopus en Phaedrus, de grootste fabeldichters uit de Klassieke Oudheid. Omstreeks 1100 was er een eerste grote verzameling met fabels en verhalen met daarin de vos centraal, namelijk Isengrimus, in het Latijn geschreven, waarin de dieren voor het eerst eigennamen hebben. De dichter van dat werk is vermoedelijk "Magister Nivardius" (die naam werd gevonden in een handschrift dat wordt gedateerd 13e/begin 14e eeuw). Vermoedelijk was hij een clericus die zeer goed de situatie van de Sint-Pietersabdij én het religieuze leven in Gent en de wijde omgeving kende.

Het Middelnederlandse verhaal Van den vos Reynaerde is een heel vrije bewerking van Franse verhalen over de vos Renart, met name het verhaal Le Plaid. Le Plaid (letterlijk vertaald 'het pleidooi') verscheen rond 1160 en is het eerste verhaal van een grotere verzameling vossenverhalen: Renart le Roman, geschreven door Perrout de Saint Cloude.

Websites: cf.hum.uva.nl, nl.wikipedia.org, www.dbnl.org


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 97.