kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 08 04 2017 008:29 voor het laatst bewerkt.

William Shakespeare

 Engels dichter, acteur en toneelschrijver, geboren ca. 23 (gedoopt 26) april 1564 Stradford-upon-Avon - overleden 23 april 1616 aldaar (Old Style (Juliaanse kalender), onder de Gregoriaanse kalender aangenomen door de katholieke landen in 1582 stierf Shakespeare 3 Mei) .

William Shakespeare is een schrijver uit het tijdperk van de renaissance-drama's wiens toneel-oeuvre 7 historische drama's (over Engelse Koningen), 12 tragedies, 5 romantische drama's en 10 komedies omvatten. Daarnaast schreef hij 154 sonnetten en een aantal langere gedichten.

Biografie
Elisabeth I was koningin toen Shakespeare werd geboren. Op 26 April wordt Shakespeare in de parochiekerk gedoopt. Hij was de eerste zoon van een welgestelde handschoenmaker en leerbewerker in het kleine stadje Stratfort-upon-Avon en Mary Arden, die uit een familie van landeigenaars kwam. William had nog zeven broers en zusters waarvan er drie op jonge leeftijd stierven.

Shakespeare ging tot zijn 14de naar de grammarschool. Op deze opleiding heeft hij kennis gemaakt met verhalen van Ovidius, komedies van Plautus en waarschijnlijk tragedies van Seneca.

William Shakespeare volgde geen universitair onderwijs maar werkte waarschijnlijk in zijn vaders zaak.

William Shakespeares vader was kort baljuw in Stratford-upon-Avon in 1568 en nodigde beroepstoneelspelers uit om op te treden in de Guild Hall. Het lijdt geen twijfel dat Williams liefde voor het toneel hier is ontstaan.

In 1576 bouwt James Burbage in Londen de eerste vaste schouwburg: 'The Theatre'.

In 1582 trouwt William Shakespeare met de 8 jaar oudere en inmiddels zwangere Anne Hathaway, de dochter van een plaatselijke vrijboer.

In 1583 wordt hun dochter Susanna geboren.

In 1585 wordt de tweeling Hamnet en Judith geboren. De twee dochters zullen later trouwen met mannen uit Stratford maar hun zoon zal sterven op elfjarige leeftijd.

William Shakespeare vertrekt uit Stratford om zich te vestigen in Londen als acteur/schrijver en laat zijn vrouw met zijn drie kinderen achter.

Shakespeare wordt acteur bij verschillende gezelschappen. Londen groeide in die tijd snel uit tot 200.000 inwoners, en het theater was in. Er waren veel theatergroepen. Ze speelden elke middag, tenminste, als er geen pest heerste in de stad, en de burgerlijke overheid het goed vond (soms kwamen er rellen naar aanleiding van een stuk). Een stuk werd gedurende een aantal weken herhaald. Maar het publiek wilde  steeds iets nieuws. Tijdens het spelen van een stuk moesten de spelers alweer oefenen voor het volgende. elk toneelgezelschap speelt zo'n vijftien tot twintig verschillende stukken per jaar.

The Globe: theater waar Shakespeare werkzaam en tevens aandeelhouder was.

Toen hij uitkwam met zijn eigen stukken, verwekten die onverwachte concurrentie onder de Londense 'broodschrijvers' de nodige beroering. Hem werd kwalijk genomen dat hij zowel acteerde als schreef. De andere schrijvers hadden allemaal een universitaire opleiding gevolgd en William Shakespeare is een schrijver komende uit de acteurs-praktijk die wist hoe vreselijk het was als mensen zich gingen vervelen tijdens het stuk (waarschijnlijk werden dan destijds harde voorwerpen naar de acteurs gegooid). Dus hij zorgde ervoor dat serieuze teksten werden afgewisseld met passages in het stuk waar het publiek om kon lachen.

Wat vrijwel vaststaat, is dat Shakespeares eerste stukken onderwerpen uit de Engelse geschiedenis behandelden. Dit is ongetwijfeld deels te wijten aan het feit dat hij een fervente patriot was - maar hij was ook een zeer schrander zakenman. Hij stelde vast dat het theaterpubliek hield van historische stukken en het is duidelijk dat hij uit dit soort drama's profijt wilde trekken.

1589 'Hendrik VI' - deel 1 (koningsdrama)
1590 'Hendrik VI' - deel 2 (koningsdrama)
1591 'Hendrik VI' - deel 3 (koningsdrama)

1590 'Klucht der vergissingen' (komedie)

In Londen worden theaters gesloten als gevolg van een heersende pestepidemie.

1592–1593 'Richard III' (koningsdrama)

Na de historische drama's schrijft hij vooral komedies, romantische liefdesverhalen van jonge mensen die op elkaar verliefd worden en aan het slot van het stuk trouwen en nog lang en gelukkig leven.

1593 'Titus Andronicus' (tragedie)
1593 'De getemde feeks' (komedie)

1593 - 'Venus en Adonis'.
William Shakespeare kent de smaak van zijn publiek, en schrijft een speels en erotisch gedicht van een betoverende schoonheid op basis van een bekend mythologisch gegeven: Venus die Adonis probeert te verleiden, maar merkt hoe deze de evezwijnjacht verkiest boven haar avances; zijn einde is dan onvermijdelijk, waarop zij de eenzaamheid zoekt op Paphos.
In de keuze van zijn onderwerp volgt Shakespeare de gewoonte van zijn tijd: het navertellen van episoden uit de klassieke oudheid, vaak uit de Metamorphosen van Ovidius.

'Venus en Adonis' was Shakespeares eerste publicatie op het gebied van de lyrische poëzie; in de hogere kringen waartoe Southampton behoorde had men geen boodschap aan het volkse theatervermaak: men vond dat banaal en beschouwde toneel als iets dat buiten de literatuur viel. Een tekst als Venus en Adonis sprak de categorie waar het geld zat veel meer aan: deze poëzie fonkelde van fijne spitsvondigheid, zij was erotisch maar niet banaal, hier kon de dichter pas echt goed laten zien hoe goed hij zijn vak beheerste: een strak rijmschema, mannelijk eindrijm, bij tijd en wijle erotisch tot op het randje, alles tegen de achtergrond van goden en helden uit het roemruchte klassieke verleden.

Publicatie van het gedicht The Rape of Lucrece.

In Londen worden de theaters, die vanwege de pestepidemie twee jaar gesloten waren geweest, weer geopend. Shakespeare wordt lid van 'The Lord Chamberlain's Men', een groep toneelspelers.

1594-1596 De lyrische meesterstukken

1594 'De twee edelen van Verona' (komedie)
1594 'Liefdes Loze Lessen' (komedie)
1594 'Koning Jan' (John) (koningsdrama)

1595 'Richard II' (koningsdrama)
1595 'Romeo en Julia' (tragedie)

1595 'Een midzomernachtsdroom' (A Midsummer Night's Dream) (komedie)

William Shakespeare schreef deze Elizabethaanse komedie in 1595. Het is een knap toneelstuk waarin de verschillende lagen zijn verwerkt tot een sprankelend geheel.
Ten tijde van het huwelijk van Theseus, hertog van Athene, wil de vader van de adellijke Hermia dat zij trouwt met de edelman Demetrius. Zij houdt echter van een andere edelman, Lysander, terwijl haar vriendin Helena houdt van Demetrius, die op zijn beurt weer houdt van Hermia. Als Hermia zich wil laten schaken door Lysander loopt alles mis en treft iedereen elkaar in het bos, waar ook handwerkslieden en de elfenkoningin en haar gevolg zijn, en een stuk wordt opgevoerd. Lysander wordt verliefd op Helena, maar aan het eind van het stuk vallen de vier hoofdpersonen in slaap. Als ze wakker worden blijkt Demetrius van Helena te houden, is Lysander weer verliefd op Hermia en kunnen er op Theseus' bruiloft nog twee huwelijken gesloten worden.
 
In 1596 werd Shakespeares vader een blazoen (wapenschild) met devies toegekend,  waarschijnlijk door toedoen van zijn zoon William.

Op het einde van de zestiende eeuw verdwijnt het geluksgevoel en Shakespeares stukken worden melancholisch, verbitterd en tragisch. Deze verandering wordt mede veroorzaakt door het overlijden van Shakespeares enige zoon Hamnet Shakespeare in 1596.

Shakespeare verhuist naar de zuidelijke oever van de Thames, waar zijn gezelschap in het theater The Swan speelt. Juist buiten de jurisdictie van de puriteinse stadsregering wordt dit stadsdeel rond de eeuwwisseling een uniek theatercentrum.

Shakespeare was niet de enige auteur wiens werken in die periode zeer ernstig waren. Engeland verkeerde in een crisis. De op handen gedragen koningin Elisabeth werd een dagje ouder en de oude mensen waren triest bij de gedachte dat ze snel zou sterven. Ze hadden ook angst omwille van het feit dat de koningin nooit huwde en dat er dus geen nakomeling was om haar op te volgen.

1596 'De Koopman van Venetië' (komedie)
1596 'Hendrik IV' - deel 1 (koningsdrama)

1597 'De vrolijke vrouwtjes van Windsor' (komedie)
1597 'Hendrik IV '- deel 2 (koningsdrama)

Shakespeare koopt in 1597 een groot herenhuis in zijn geboorteplaats.

1598 'Veel drukte om niets' (komedie)

Shakespeare en enkele mede-acteurs bouwen een nieuw theater: The Globe.

1599 'Hendrik V' (koningsdrama)
1599 'Julius Caesar' (tragedie)
1599 'Naar het U lijkt' (komedie)

1600-1608 Periode van de grote tragedies
 
1600 'Hamlet, Prins van Denemarken' (tragedie)
Hamlet, Prins van Denemarken, doorgaans afgekort tot Hamlet, is een toneelstuk, geschreven tussen 1600 en 1602 en werd gedrukt in 1603. De eerste grote tragedie van Shakespeare is onder meer bekend vanwege de monoloog (soliloquie) to be or not to be, die wordt uitgesproken door de hoofdpersoon Hamlet. Het wordt heden ten dage nog steeds veel opgevoerd en is meerdere keren verfilmd. Het is een indringend, goed opgebouwd toneelstuk dat met veel poëzie, psychologisch inzicht en ook humor knap beschrijft hoe een overgevoelige jongeman reageert op de nietsontziende methodes van zijn omgeving.
Nadat de koning van Denemarken door zijn broer Claudius is vermoord, trouwt zijn weduwe binnen twee maanden met de moordenaar van haar man. Haar zoon, kroonprins Hamlet, is zo geschokt door dit alles dat hij, om de moord op zijn vader te wreken, doet of hij krankzinnig is geworden en wartaal spreekt. Zijn oom stuurt hem naar Engeland om hem daar te laten vermoorden. Maar Hamlet ontsnapt en gaat terug naar Denemarken, waar hij getuige is van de begrafenis van zijn geliefde Ophelia, die is verdronken. In een duel met haar broer Laertes sterft hij.

1601 Shakespeares vader sterft

1601 'Driekoningenavond' (komedie)
1601 'Troilus en Cressida' (tragedie)

1602 'Eind goed, al goed' (romantisch drama)

Koningin Elizabeth sterft in 1603. Shakespeares gezelschap komt nu direct onder bescherming van Jacobus 1.

Shakespeare bleef ernstige toneelstukken schrijven: de grote tragedies en de stukken gebaseerd op de Romeinse geschiedenis (zoals Julius Caesar) die hem grote roem bezorgden.

1603 The Lord Chamberlain's Men worden The King's Men
ze spelen meer voor het hof dan enige andere groep

1604 'Maat voor Maat' (romantisch drama)
1604 'Othello' (tragedie)

1605 'king Lear' (tragedie)

1606 'MacBeth' (tragedie)

De moeder van Shakespeare sterft en Shakespeares dochter Susannah trouwt in Stratford.

1607 Susanna Shakespeare trouwt met Dr. John Hall

1607 'Antonius en Cleopatra' (tragedie)

1608 The King's Men beginnen in Blackfriars te spelen

1608 'Coriolanus' (tragedie)
1608 'Timon van Athene' (tragedie)
1608 'Pericles' (romantisch drama)

1609-1611 Periode van de romances
1609 'Cymbeline' (tragedie)
De 'Sonnetten' van Shakespeare worden uitgegeven; een Verzameling van persoonlijke, maar ook raadselachtige gedichten.
1610 The Winter's Tale; 'Winteravondsprookje' (romantisch drama)
1611 The Tempest; 'De storm' (romantisch drama)

1612 'Hendrik VIII' (samen met John Fletcher) (koningsdrama)

1613 'Twee edele verwanten' (samen met John Fletcher)
'Edward III' (koningsdrama) in 1999 gedeeltelijk toegeschreven aan Shakespeare

Tijdens de première van Henry VIII brandt het Globe Theatre af. Shakespeare vertrekt uit Londen om in Stratford van zijn rente te gaan leven.

1616 Judith Shakespeare trouwt Thomas Quiney

Maart 1616 Shakespeare, duidelijk ziek, herziet zijn testament. Hij liet legaten na aan zijn twee getrouwde dochters, zijn zuster en aan verscheidene vrienden en collega's. Aan zijn vrouw vermaakte hij zijn op één na beste bed.

23 April 1616 sterft Shakespeare (Old Style (Juliaanse kalender), onder de Gregoriaanse kalender aangenomen door de katholieke landen in 1582 stierf Shakespeare op 3 Mei). Hij wordt begraven in Holy Trinity Church, Stratford.

Websites:

*Shakespeare vertaald www.janjonk.nl

*Shakespearevertalingen: https://sites.google.com/site/shakespearevertalingen/


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 880.