kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.

Witold Gombrowicz

Witold Gombrowicz (geboren 4-8-1904, overleden 24-7-1969), Poolse schrijver.
Gombrowicz werd als zoon van een liberaal ingestelde landedelman in Maloszyce geboren, trok in 1915 met zijn ouders naar Warschau en studeerde daar na zijn schooltijd van 1923 tot 1928 rechten. Maar hij beleefde geen genoegen aan de uitoefening van zijn beroep, zijn literaire talenten deden hem naar heel andere doelen streven, hij wilde schrijver worden. In 1932 maakte hij zijn debuut met een verhalenbundel onder de titel 'Met voorbedachte rade' en in 1938 presenteerde hij zijn eerste roman 'Ferdydurke', die aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog groot opzien baarde in de intellectuele kringen van Polen.

Voor de gevaren van die oorlog werd de inmiddels gewaardeerde auteur door een gelukkig toeval beschermd. In de maanden augustus en september 1939 bevond hij zich op een stoomboot, die op zijn eerste reis Buenos Aires aandeed. Toen hij - daar beland - van het uitbreken van de oorlog hoorde, koos hij voor ballingschap in Argentinië. Het door omstandigheden veroorzaakte onvrijwillige oponthoud in het vreemde land duurde een volle 24 jaar. pas in 1963 keerde gombrowicz naar Europa terug en trok na een verblijf als beursaal in Berlijn in 1964 naar Vence in het zuiden van Frankrijk, waar hij in 1969 overleed.

De distantie van de schrijver tot het vaderland en tot Europa had zwaarwegende gevolgen voor de bekendheid van zijn werk, waarvan het hoge niveau tegenwoordig onomstreden is. Jarenlang leefde hij als het ware in het verborgene en werd hij door het literaire publiek niet waargenomen. pas in de jaren zestig verkreeg hij dankzij de eerste vertalingen van 'Ferdydurke' in het Frans en het Duits en de enscenering van zijn drama's 'Het huwelijk' (1945) en 'Yvonne, prinses van Bourgondië' (1935) publieke erkenning, die in de laatste jaren van zijn leven gestaag groeide. In 1967, twee jaren voor zijn dood, ontving hij uiteindelijk een gerenommeerde internationale uitgeversprijs, een onderscheiding, waardoor de voortdurend door financiële nood geplaagde auteur een bescheiden welvaart verkreeg.

Gombrowicz telt naast Bruno Schulz en Stanislaw Ignacy Witkiewicz tot de belangrijkste Poolse schrijvers van de 20e eeuw. Zijn dramatische en epische werken dienden door hun weergaloze originaliteit voor veel schrijvers in binnen- en buitenland (John Updike, milan kundera, Slawomir Mrozek) als inspiratiebron voor hun eigen werk.
In de meest populaire roman van Gombrowicz 'Ferdydurke', wordt de schrijver Jozio door zijn critici op school teruggeplaatst, waar zowel de leraren, als vertegenwoordigers van een namaak 'rijpheid', als de scholieren als representanten van een met betrekking tot de 'rijpheid' van de leraren negatieve 'onrijpheid', proberen hem te vormen. Allen treden hem tegemoet met van buitenaf of door zichzelf opgedrongen karakter-maskers, die met 'smoelen' aangeduid worden, en brengen de held in het nauw. Hem rest de humor, waarmee hij ze als auteur op papier vastlegt en daarmee belachelijk maakt. In dit opzicht is de roman 'Ferdydurke' zelf een oorlogsverklaring aan de vorm, Jozio denkt er echter niet aan, hierbij zichzelf te stileren, want de tekst eindigt met het oogluikende en informele dictum: 'Eind en afgelopen! Wie dit gelezen heeft is dom!'

De werken van Gombrowicz zijn in het Duits bij de uitgever Hanser als verzameld werk beschikbaar, waarin ook de dagboeken ('Dziennik 1957-1966' (gedeeltelijk in het Nederlands vertaald onder de titels: 'Uit het dagboek van Witold Gombrowicz' en 'Dagboek Parijs-Berlijn') alsmede de uit gesprekken ontstane autobiografie ('A kind of testament (Een soort testament)', 1973) opgenomen zijn.

Andere werken: 'Trans-Atlantisch' (roman, 1953), 'De pornografie' (roman, 1960), 'Kosmos' (roman, 1965), 'Operetka' (Operette, drama, 1966).


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 52.