kunstbus
Dit artikel is 02-05-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Fries recht

Het stamrecht van de oude Friezen. Het Friese rechtsgebied strekte zich onder de Frankische koning Karel de Grote (768-814) uit langs de Noordzeekust van Vlaanderens grens tot de Wezer. Voor dit gehele gebied gold toen de Lex Frisionum.

De Lex Frisionum (Friese Wet) is een optekening van het gewoonterecht van de Friezen, een door de Franken geherintroduceerde term voor de bewoners van het Nederlandse kust- en centrale rivierengebied. Deze optekening vond plaats in het Latijn rond het jaar 790 in opdracht van Karel de Grote. De Lex Frisionum omvat voornamelijk strafrecht, een enkele bepaling, bijvoorbeeld Titel VI, ziet op het huwelijksrecht.

De enige overgeleverde versie van de Lex Frisionum is gedrukt door Herold in Bazel in 1557. De originele manuscripten zijn verloren gegaan.

Het rechtsgebied van de Lex Frisionum liep van het Zwin tot aan de Wezer. De Lex Frisionum scheidde dit gebied in drie delen door het Vlie en de Lauwers.

Er was dus in hoofdzaak eenheid van recht, al bevatte deze wet ook een aantal speciale bepalingen voor het gebied bewesten het Vlie, voor dat tussen Vlie en Lauwers en voor dat beoosten de Lauwers. Deze lokale differentiëring is steeds verder doorgegaan. Het eerst is de band verbroken met het gebied ten westen van het Vlie. dat onder het gezag kwam van de graven van Holland. In de rest van de Friese landen heeft het zgn. Upstalboomse Verbond, waarschijnlijk ontstaan eerste helft 12e eeuw, dat bij de Upstalboom bij Aurich vergaderde, getracht de band tussen de verschillende Friese gouwen in stand te houden. Door onderlinge strijd is dit verbond echter tenietgegaan.

Voor de rechtsgeschiedenis is het Friese recht van groot belang door zijn rijkdom aan rechtsbronnen, door de relatief sterke receptie van Romeins en canoniek recht en tenslotte door de afwezigheid van een blijvende landsheerlijkheid, waardoor het leenwezen in Friesland geen voet aan de grond kreeg.

Ontstaan
De Lex zoals die bekend is uit de uitgave van Herold is vermoedelijk een kladversie. Karel de Grote streefde naar een wetboek dat in zijn gehele rijk van kracht zou zijn. Daaraan voorafgaand liet hij van alle overwonnen stammen de bestaande wetten, veelal gewoonterecht, inventariseren. De Lex lijkt deels een inventarisatie van bestaand gewoonterecht, en deels regels die de nieuwe heer (Karel de Grote) heeft opgesteld. De Lex bevat bijvoorbeeld een bepaling over de zondagsrust, Titel XVIII, hetgeen moeilijk een vastlegging van Fries gewoonterecht kan zijn.

Het is niet zeker wanneer de overgeleverde versie van de Lex is opgeschreven. Vermoedelijk ligt die datum tussen 785, toen het laatste Friese verzet tegen Karel de Grote werd gebroken en 793/794. In die tijd werd door Karel de Grote in zijn gehele rijk verplicht een nieuwe munteenheid ingevoerd onder verbod van gebruik van andere munteenheden. Deze nieuwe munteenheid is in de Lex Frisionum niet vermeld. Het ontwerp is duidelijk niet voltooid en geen wet geworden op de Rijksdag van Aken in 802. Daardoor zijn pre-frankische, heidense gewoonteregels niet verwijderd en ons ter kennis kunnen komen.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.

Pageviews vandaag: 475.