kunstbus
Dit artikel is 21-03-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

meriticratie

Meritocratie is een maatschappijmodel waarin de sociaal-economische positie (sociale status) van elk individu is gebaseerd op zijn of haar verdiensten (merites) (prestaties en capaciteiten). De eigen inzet bepaalt welke positie men kan innemen in de samenleving. Afkomst, huwelijk, traditie, grond- of geldbezit, ras en geslacht mogen er (in principe) geen rol bij spelen. Hierbij gaat het dus niet direct om de aanleg die men heeft, maar wat men met die aanleg doet.

Naast deze veelgebruikte sociale betekenis heeft meritocratie ook een politieke inslag. Een meritocratie als bestuursvorm impliceert een politieke elite die aan de macht is op basis van de som van individuele verdiensten. Deze verdiensten worden veelal ontleed in indicatoren als capaciteiten, politieke ervaring en diploma's.

Ontleend aan het Engelse woord meritocracy, van merit (vgl. merite) + o [overgangsklank] + -cracy (vgl. -cratie).

Merite komt van het Franse mérite 'verdienste'; -cratie gaat terug op het Oudgriekse kratos 'kracht', 'heerschappij' - het is een veelvoorkomende uitgang in namen van staatsvormen (democratie, aristocratie, enz.).

Meritocratie: op weg naar een nieuwe klassensamenleving?
de Beer, P.; van Pinxteren, M.
https://pure.uva.nl/ws/files/1769882/178056_Meritocratie.pdf
Het begrip 'meritocratie' wordt in de wetenschap en literatuur niet scherp gedefinieerd en vaak verschillend ingevuld. Wat uiteenlopende definities van meritocratie echter met elkaar gemeen hebben, is dat bij selectieprocessen de capaciteiten van iemand bepalend dienen te zijn en niet diens afkomst. Hetzelfde geldt voor de mogelijkheden om zich relevante kennis te kunnen verwerven.
Het meritocratische ideaal ziet toe op gelijke kansen op goed onderwijs dat past bij iemands talent en mogelijkheden, én op het verwerven van een maatschappelijke positie die het gevolg is van dat naadloos passende onderwijs.

Meritocratie lijkt het in onze samenleving gewonnen te hebben van afkomst. De vraag is of dat ook echt zo is en zo ja, in welke mate. Heeft iedereen met vergelijkbare capaciteiten ongeacht afkomst ook daadwerkelijk gelijke perspectieven? Of is het zo dat de bagage die kinderen uit de elite van huis uit meekrijgen deze kinderen een voorsprong geeft, die voor kinderen uit meer kwetsbare milieus in hun onderwijsloopbaan en daarna niet meer is in te lopen? In welke mate draagt de vroege selectie in ons onderwijssysteem bij aan ongelijke kansen?
En als onze samenleving al tendeert naar een meritocratie, wat betekent dat dan voor de sociale cohesie? Zijn minder getalenteerden dan veroordeeld tot de minder aantrekkelijke maatschappelijke posities? En hoe moet de
samenleving en meer in het bijzonder de politiek omgaan met mensen die zich om welke reden dan ook onvoldoende 'verdienstelijk' kunnen maken?

De meritocratie gold lange tijd als belofte voor een meer open en gelijke samenleving. Een samenleving waarin mensen hun maatschappelijke positie verkrijgen op basis van hun eigen verdiensten. Maar wat als die verdiensten in hoge mate worden bepaald door je afkomst? Als een kind van hoogopgeleide ouders aanzienlijk meer kans maakt op succes in het onderwijs en op de arbeidsmarkt dan een kind van laagopgeleide ouders? En als ook nog eens blijkt dat het merendeel van de bevolking - inclusief de 'verliezers' - deze meritocratische principes onderschrijft? In Meritocratie: op weg naar een nieuwe klassensamenleving? Beschrijven gerenommeerde Nederlandse onderzoekers in hoeverre het huidige Nederland daadwerkelijk een meritocratische samenleving is. Vervolgens brengen zij de maatschappelijke gevolgen van hun bevindingen in kaart. Mondt de meritocratie niet uit in een nieuwe klassensamenleving, waarin de scheidslijnen nog scherper en hardnekkiger zijn dan in de voorbije industriële samenleving?

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.

Pageviews vandaag: 456.