kunstbus

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Winston karaf/vaas Per Lutken voor Holmegaard, Denemarken

Deze zeldzame vaas of karaf is ontworpen door Per Lutken voor Holmegaard in Denemarken. Deze karaf is ooit aangeschaft in het chique warenhuis van Hans Hansen in Kolding in Denemarken.
Prijs: € 300

Dit artikel is 02-03-2009 voor het laatst bewerkt.

Sacraal

1 gewijd
2 (geneeskunde) betr. hebbend op het heiligbeen

Gewijd (bijvoeglijk naamwoord)
1 geheiligd, als heilig erkend of vereerd
2 met de liturgie in verband staand

Heilig (bijvoeglijk naamwoord; heiliger, heiligst; heiligheid)
1 (van God en Christus) verheven, volmaakt
2 aan God of aan de goden gewijd, alleen voor de godsdienst bestemd
3 (van personen) door God met bijzondere gaven bedeeld, heilig verklaard
4 onaantastbaar
5 oprecht, plechtig

De liturgie (v)(liturgieën)
1 kerkdienst
2 verzameling van liederen, gebeden enz. die bij de eredienst gebruikt worden

Wijding
1. Met wijding wordt bedoeld de kerkelijke wijding tot subdiaken, diaken, priester of bisschop. Het is een rooms-katholiek en oosters-orthodox gebruik dat binnen het protestantisme weinig voorkomt. De wijding tot het priesterschap is ook één van de zeven katholieke sacramenten.
2. Ook kan het woord wijding duiden op een niet-sacramentele zegening van objecten en personen.

Rooms-katholieke Kerk
De wijding is, net zoals het Doopsel en Vormsel, eenmalig. Een wijding is onuitwisbaar. Het is een kerkelijke bezegeling van een roeping. Wijding is, zoals ook alle andere sacramenten, tegelijkertijd gave en opgave. Door de wijding zijn de wijdelingen gelijkvormig geworden met het beeld van Christus, de hoogste en eeuwige priester. De wijding kent verschillende graden. De bisschop heeft de volheid van de wijding ontvangen. De priester, de diaken en subdiaken delen in de wijding van hun bisschop. Deze wijdingen behoren sinds apostolische tijden tot de zogenaamde hogere wijdingen.

Liturgie
De voorganger is de bisschop. Veelal vindt de wijding plaats in de hoofdkerk (kathedraal) van het bisdom. Kenmerkend voor de liturgie, die ingepast wordt in de eucharistieviering zijn de keuze van de kandidaat of kandidaten, de beloften van de wijdelingen, het inroepen van de voorspraak van de heiligen tijdens de litanie (de wijdeling ligt daarbij plat ter aarde), de handoplegging in stilte, het wijdingsgebed, de bekleding met liturgische gewaden, overhandiging van de bij de functie behorende instrumenten (bijvoorbeeld miskelk en pateen) en de verwelkoming in deze of gene geestelijke stand.

Niet-sacramentele wijdingen
Naast het sacrament van de wijding kent de Rooms-katholieke Kerk nog de abtswijding (beter is te spreken van abtszegening) en de maagdenwijding. Dit zijn geen eigenlijke sacramenten, maar sacramentaliën. Tot enige jaren na Vaticanum II werden rooms-katholieke geestelijken alvorens priester te worden ook vaak gewijd tot exorcist, poortwachter, lector, acoliet enz. Dit zijn de zogenaamde lagere wijdingen die heden aanzienlijk minder worden toegediend in de Kerk van de Latijnse ritus. In de Oosterse ritus bestaan echter het subdiaconaat en enkele andere "lagere" wijdingen voort.

Wijdingen of zegeningen
Naast de wijding van religieuze personen worden ook het altaar, de kerk (jaarlijkse gedachtenis hiervan: Kirchweih of Kermis), het chrisma, de olie, het wijwater en de paramenten gewijd door een priester of bisschop. Tevens kan een wijding van een woonhuis door een geestelijke plaatsvinden. Op palmzondag worden palmtakjes gewijd ter herinnering aan het Hosanna waarmee de Joden Jezus-Christus ontvingen in Jeruzalem. Een bijzondere en verschillend geïnterpreteerde wijding is die van de moeder die zojuist een kind gebaard heeft. Deze zogenaamde kerkgang of kerkengang heeft een karakter van dankzegging voor de goede bevalling, maar door sommige vrouwen werd deze kerkgang als vernederend ervaren, omdat de zegen van de priester afgesmeekt moest worden en zij de stola bij het geven van de zegen geknield moest vasthouden. Deze kerkgang was vroeger vrijwel verplicht. De kerk(en)gang is heden vrijwel verdwenen, hoewel dit rijke gebruik door sommige vrouwen uit vrije wil nog wordt gevolgd. Ook een graf van een gedoopte wordt voor de begrafenis gewijd door een geestelijke. Ook deze zegeningen of wijdingen behoren eigenlijk tot de sacramentaliën.

Oosters-orthodoxe en Oudkatholieke Kerken
De Oosters-orthodoxe Kerk en de Oudkatholieke Kerk geloven vrijwel hetzelfde als de Rooms-katholieke Kerk, en passen diaken-, priester- en bisschopswijdingen toe, evenals overige zegeningen en objectwijdingen.

Protestantisme
In het protestantisme wordt de wijding veelal afgewezen, omdat men de hiërarchische structuur niet kent. Bovendien gelooft men veelal niet in een sacramentele apostolische successie. Twee stromingen binnen het protestantisme kennen echter wel vergelijkbare wijdingen: `herder' en bisschop: de Anglicaanse Kerk (pastor; bishop) en de Lutherse Kerk (Pfarrer; Landesbischof). De meeste gelovigen van deze stromingen hechten niet te veel waarde aan de sacramentele potentie van de wijdingen, maar zien ze eerder als zegeningen voor de hiërarchische structuur van hun kerken. Sommige anglicanen houden echter wel aan de apostolische successie vast.

Sacramentalia
De sacramentalia of sacramentaliën (enkelvoud : sacramentale) zijn zegeningen en handelingen binnen de Katholieke Kerk om het leven te heiligen, in navolging van de sacramenten. Het onderscheid tussen sacramenten en sacramentalia is dat sacramenten door Jezus Christus zelf zijn ingesteld voor het eeuwige heil en sacramentalia niet direct door Christus ontstonden, maar door de kerkelijke traditie. Christus refereerde wel naar vele sacramentaliën en gebruik ze zelf ook (bijv. exorcisme), maar Hij stelde ze niet zelf in als middelen tot het eeuwig heil.

Er zijn vele sacramentalia. Onder de sacramentalia nemen de zegeningen een belangrijke plaats in. Enkele voorbeelden zijn :
. het gebruik van wijwater
. zegeningen van personen (bijvoorbeeld door ouders wanneer het kind gaat slapen)
. wijding van een persoon (bijvoorbeeld van een abt of abdis, ritus van de religieuze geloften, ...)
. zegeningen over voorwerpen (bijvoorbeeld over de maaltijd, een huiszegening)
. wijding van een voorwerp (bijvoorbeeld van een kerk, een altaar, of grafaarde, de zegening van de heilige oliën, de zegening van liturgisch vaatwerk of gewaden, klokken, palmtakken, enz.)
. het bezweren van de Duivel (exorcisme).

Alle zegen komt van God en alle zegen komt bij God terug. Uiteindelijk is Degene die zegent ook de Gezegende. Mensen zijn geroepen om de zegen te bemiddelen door God, de Gezegende, te smeken, te loven, te prijzen en te danken. Deze bemiddeling van Gods zegen is een liturgische, gemeenschappelijke, kerkelijke handeling: het is, in één woord, een viering. De aard van deze viering is bepalend voor de persoon die als voorganger het zegeningsgebed uitspreekt. Het boek der zegeningen geeft de volgende indeling:

1. De bisschop gaat voor in die vieringen die betrekking hebben op het hele bisdom.

2. De priester verricht de zegeningen die betrekking hebben op de gemeenschap waarover hij is aangesteld. Hij kan voorgaan in alle vieringen die in het boek der zegeningen gegeven worden, maar zal aan de bisschop voorrang geven als deze aanwezig is.

3. Voor de diaken staat steeds expliciet vermeld welke zegeningen hij kan verrichten. Feitelijk betreft dit alle zegeningen behalve de zegeningen van zaken die worden bestemd voor kerkgebouwen of andere cultusplaatsen, of die daarin wordt opgericht. Ook behoort de zegening van een missionaris of van een scapulier niet tot de functie van de diaken. Hij zal aan een priester voorrang geven als deze aanwezig is.

4. Gelovigen kunnen zegeningen verrichten op grond van het algemeen priesterschap, waaraan zij door het doopsel en vormsel hebben deel gekregen. Zij kunnen dit doen als zij in opdracht van de bisschop een bijzondere taak uitoefenen in de kerk; maar wanneer een priester of diaken aanwezig is, zal deze in de viering voorgaan. Ook kunnen gelovigen zegenen op grond van hun eigen taak, bijvoorbeeld als ouders van hun kinderen. Verder kunnen worden genoemd: zegening van het gezin; van een echtpaar, kinderen, verloofden, ouderen, zieken, een vrouw voor of na de bevalling. Ten slotte kunnen gelovigen dieren zegenen, en zaken als een huis, een voertuig of werktuig. Het Tweede Vaticaans Concilie heeft het mogelijk gemaakt dat bepaalde zegeningen nu ook door leken (die de juiste hoedanigheid bezitten) kunnen worden verricht.

De canones 1166 tot en met 1172 van het Wetboek van Canoniek Recht van 1983 en artikels 1667 tot en met 1679 van de Catechismus van de Katholieke Kerk behandelen de sacramentalia.

Sacrament
Een sacrament is een gewijde handeling binnen de christelijke kerk. Het begrip is afgeleid van het Latijnse sacramentum, dat (geloofs)geheim betekent.

De Rooms-katholieke Kerk definieert een sacrament als een directe handeling van Jezus Christus. Een sacrament gaat terug op het woord en leven van Jezus Christus. Een sacrament is volgens de katholieke leer daadwerkelijk ingesteld door Jezus. Een sacrament wordt steeds toegediend in en door de Kerk, daarom vindt de toediening altijd plaats in liturgische vorm. Men ontvangt de heilzame werking, waardoor men wordt opgenomen in het sacramentele leven van de Kerk. Een sacrament is altijd geldig, indien de juiste vorm, stof en intentie aanwezig waren bij de verrichting ervan. De staat waarin de bedienaar verkeert heeft geen invloed op de geldigheid. De werking van het sacrament is daarentegen wel afhankelijk van de staat waarin de ontvangende gelovige verkeert. Het ontvangen van de sacramenten is zowel recht als plicht van de gelovige. Uitsluiting van gelovigen van het ontvangen van de sacramenten is alleen mogelijk als gevolg van excommunicatie, staat van publieke zonde (in bepaalde gevallen) en ketterij. Ook niet-katholieken mogen niet worden toegelaten tot de sacramenten.

Men kent in totaal zeven sacramenten:
. de eucharistie met als belangrijk onderdeel de heilige Communie
. het doopsel
. het vormsel
. de biecht of het sacrament van de verzoening
. de ziekenzalving of het heilig oliesel
. de wijding tot diaken, priester of bisschop
. het huwelijk
Doopsel, eucharistie en vormsel vormen samen de sacramenten van de christelijke initiatie. Doopsel, vormsel en de priesterwijding kunnen slechts eenmaal in het leven worden ontvangen; zij laten immers een eeuwigdurend merkteken in de ziel achter.

Het heilig oliesel (ziekenzalving) gecombineerd met de (laatste) communie (het viaticum) en/of de (laatste) biecht wordt het laatste sacrament (of sacrament van de zieken (voor Vaticanum II: sacrament der stervenden of laatste sacramenten) genoemd.

Bedienaars
. De gewone bedienaars van het doopsel zijn de bisschop en de priester, en in de Latijnse kerk ook de diaken. In geval van nood mag en moet iedereen, zelfs een niet-gedoopte, dopen.
. De eucharistie, de biecht en de ziekenzalving kunnen enkel worden toegediend door een priester.
. De priesterwijding is voorbehouden aan de bisschop, want alleen hij bevat de zogenaamde "volheid van het priesterschap" en kan het priesterschap doorgeven. De bisschopswijding wordt verricht door de bisschop, veelal een drietal bisschoppen.
. De gewone bedienaar van het vormsel is de bisschop. Indien noodzakelijk, kan de bisschop de bevoegdheid om te vormen aan priesters toekennen, hoewel het toch passend is dat hij het zelf toedient.

In het huwelijk dienen de huwenden het sacrament aan elkaar toe. De priester of diaken zijn, net als de gemeenschap, getuigen. Daarnaast vertegenwoordigt de priester of diaken zowel Christus als Christus' Mystiek Lichaam, die het de huwenden mogelijk maakt het huwelijk binnen de Kerk te voltrekken.

Protestantisme
Binnen het protestantisme werden slechts twee sacramenten behouden: de doop en het avondmaal. Volgens hen zijn dit de enige sacramenten die door Jezus zijn ingesteld. Binnen het protestantisme wordt het sacrament gezien als een zichtbaar teken (een signaal) en een zegel (een bevestiging) van Gods genade. Naast de prediking (een hoorbaar teken van Gods genade) kent het protestantisme dus ook twee zichtbare tekenen van Gods genade. De sacramenten worden ook gezien als tekenen en zegelen van Gods verbond met zijn volk. De protestantse visie grijpt terug op het Oude Testament waarin ook twee proto-sacramenten werden onderscheiden: de besnijdenis en het pascha. Voor protestanten zijn slechts de doop en het avondmaal in plaats van deze twee proto-sacramenten gekomen.

Oosters-orthodoxe Kerk
De Oosters-orthodoxe Kerken hanteren dezelfde sacramenten als de katholieke kerk, waarbij het vormsel onmiddellijk in aansluiting op het doopsel wordt toegediend.

Sacramenten in de kunst
In de christelijke kunst worden de sacramenten soms symbolisch verbeeld door een regenboog. De kleur wit wijst dan op het doopsel, geel op het vormsel, groen op de eucharistie, blauw op het huwelijk, paars op de ambtswijding, rood op het sacrament van boete en verzoening en zwart op de ziekenzalving. De eucharistie wordt vaak uitgebeeld door een pelikaan of broodmand, het vormsel veelal door een duif.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Wijding.


(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Winston karaf/vaas Per Lutken voor Holmegaard, Denemarken

Deze zeldzame vaas of karaf is ontworpen door Per Lutken voor Holmegaard in Denemarken. Deze karaf is ooit aangeschaft in het chique warenhuis van Hans Hansen in Kolding in Denemarken.
Prijs: € 300

Pageviews vandaag: 637.