kunstbus

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Grote glazen jaren vijftig/zestig plafonnière

Grote gele met groene en zwarte fantasie-motieven versierde jaren vijftig/zestig plafonnière met drie lichtpunten.
Prijs: € 45

Dit artikel is 30-04-2008 voor het laatst bewerkt.

Saksen

. Saksen (volk), een Germaans volk
. Transsylvanische Saksen, een Germaans volk in Transsylvanië
. Saksen (provincie), een provincie van Pruisen
. Saksen (deelstaat), een Duitse deelstaat
. Hertogdom Saksen (tot 1272), gesplitst in:
. . Saksen-Lauenburg
. . Saksen-Wittenberg
. Keurvorstendom Saksen (1356-1806), Saksen-Wittenberg met keurvorstelijke rechten
. Koninkrijk Saksen (1806-1918)


De Saksen (Duits: Sachsen) zijn een Germaans volk uit het noorden van Europa, een regio van het huidige Duitsland en het oostelijk deel van het huidige Nederland.
Vanaf de 5e eeuw stak een deel van de Saksen het Kanaal over en viel Brittannië binnen, samen met de Angelen, Friezen en de Juten (zie ook Angelsaksen). De achtergebleven Saksen in Duitsland hielden nog lang vast aan hun oorspronkelijke religie, maar werden door de Franken onder leiding van Karel de Grote tijdens de Saksenoorlogen met geweld bekeerd tot het christendom en ingelijfd bij het Frankische Rijk. Een belangrijk leider van de Saksen was in die tijd Widukind. In de Middeleeuwen was het Hertogdom Saksen een belangrijk onderdeel van het Heilige Roomse Rijk.
In Groningen, Drenthe, Overijssel, Achterhoek en Noord-Duitsland zijn de aan de taal van de Saksen verwante Nedersaksische dialecten nog steeds de belangrijkste streektaal.

Het middeleeuwse hertogdom Saksen bestreek grote gebieden in het noorden van Duitsland. Het was één van de vijf Duitse stamhertogdommen, het land van de Saksen. Hun gebied omvatte de huidige Duitse deelstaten Nedersaksen, Noord-Rijnland-Westfalen, Sleeswijk-Holstein, Saksen-Anhalt en delen van Saksen. Hertog Hendrik de Leeuw regeerde ook over de gebieden Mecklenburg en Voor-Pommeren (de huidige deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren ).

Reeds in de 8e eeuw kiezen Saksische stammen ten westen van de Elbe hun hertog die hun legeraanvoerder werd. De hertog werd dus steeds gekozen, er was dus geen sprake van erfopvolging zoals een paar eeuwen later traditie werd. Als het rijk van Karel de Grote in het verdrag van Verdun in 843 wordt opgesplitst en zijn erfopvolgers zich niet veel meer van de lokale problemen (de invallen van de Noormannen onder andere) aantrokken, kregen de Saksische hertogen een grotere macht en autonomie. - Het is in die periode dat onder andere ook de graven van Vlaanderen hun macht uitbreidden. -

Hendrik de Leeuw had een succesvolle expansiepolitiek gevoerd maar kreeg het aan de stok met keizer Frederik I Barbarossa die hem in 1180 naar Engeland verbande. Het hertogdom werd opnieuw kleiner en meer oostelijk. De hertogelijke titel ging naar Bernhard III van Saksen. Dit betekende wel het einde van het middeleeuwse hertogdom Saksen.

Nadat de broers Johan en Albert II een tijdje samen regeerden, splitsten ze kort na 1272 hun rijk in de hertogdommen Saksen-Lauenburg en Saksen-Wittenberg. Er was echter onenigheid over wie het Saksische stemrecht zou erven om de keizers van het Heilige Roomse Rijk te kiezen. In 1356 kreeg Saksen-Wittenberg deze rechten toebedeeld in de Gouden Bul. Saksen-Wittenberg wordt dan ook algemeen beschouwd als de opvolger van het hertogdom Saksen en veelal gebruikt men dan de ook de oude naam voor dit nieuwe hertogdom. Om onderscheid te maken met andere Saksische hertogen spreekt men vanaf dan over het keurvorstendom Saksen met een keurvorst.

Hertog van Saksen
Hoewel er vanaf 1180 niet echt een hertogdom Saksen meer is, dragen nog veel edellieden tot in de 20e eeuw deze adellijke titel. Dit komt opdat het gebied door de eeuwen heen in veel kleinere hertogdommen is opgesplitst die veelal in hun naam refereren naar Saksen. Hoewel de titel steeds gekoppeld was aan een geheel van heerlijkheden en grondbezit, was hij toen al ontdaan van vrijwel alle territoriale en juridische gezag. Zo droegen de eerste Belgische koningen ook de titel hertog van Saksen, maar in 1920, na de Eerste Wereldoorlog besloot koning Albert I de titel en de familienaam Saksen-Coburg-Gotha niet meer te gebruiken.

Het Keurvorstendom Saksen of Keur-Saksen (Duits: Kurfürstentum Sachsen) was een Duitse staat van 1356 tot 1806. Het was een keurvorstendom binnen het Heilige Roomse Rijk.

In 1422 stierf de Ascanische dynastie van Saksen uit en werd het keurvorstendom door Keizer Sigismund toegewezen aan de Wettin-dynastie. Hierbij werden Saksen en de bezittingen van de Wettins (het markgraafschap Meißen en het grootste deel van het landgraafschap Thüringen) verenigd tot één staat. Na de dood van keurvorst Frederik II werd de staat weer verdeeld tussen zijn zoons Ernst, die Saksen en Thüringen kreeg, en Albrecht, die Meißen kreeg. Hiermee werd de Saksische dynastie verdeeld in de Ernestijnse en Albertijnse linie.

Het keurvorstendom Saksen en de Saksische hoofdstad Wittenberg speelden een centrale rol in de reformatie. Keurvorst Frederik III (1463-1525) gaf bescherming aan Luther, die hoogleraar was aan de door Frederik gestichte universiteit van Wittenberg, en zijn 95 stellingen tegen de aflaat op de deur van de slotkerk van Wittenberg plakte. De keurvorst beschermde Luther zelfs toen die vogelvrij werd verklaard door het Edict van Worms.

Keurvorst Johan Frederik I (1503-1554) had ook een warme verhouding met Luther en speelde een belangrijke rol in de Schmalkaldische Oorlog tussen het protestantse Schmalkaldisch Verbond en de katholieke keizer Karel V. Johan Frederik werd gevangengenomen en ter dood veroordeeld, maar het vonnis werd teruggedraaid tot levenslange gevangenschap. Wel verloor hij Saksen en de keurvorstelijke rechten aan hertog Maurits van Saksen, waarmee het keurvorstendom overging van de Ernestijnse op de Albertijnse linie.

Saksen bleef een Luthers bolwerk tot keurvorst Frederik August I (1670-1733) zich tot het Rooms-katholieke geloof bekeerde. Hij werd vervolgens verkozen tot koning van Polen als Augustus II. Het lukte hem echter niet de Poolse kroon erfelijk te maken binnen zijn dynastie. Zijn zoon, Keurvorst Frederik August II (1696-1763), volgde hem nog op als koning van Polen, maar na zijn dood verloor de Saksische dynastie de Poolse troon en werd Stanislaus August Poniatowski tot koning van Polen verkozen.

In 1806 werd het keurvorstendom door Napoleon verheven tot het koninkrijk Saksen, met keurvorst Frederik August I als eerste koning van Saksen.

Het koninkrijk Saksen ontstond in 1806 toen keurvorst Frederik August III van Saksen door zijn deelname aan de Rijnbond als Frederik August I tot koning werd verheven. Het koninkrijk Saksen kwam voort uit het keurvorstendom Saksen, dat voordien min of meer hetzelfde gebied besloeg en geregeerd werd door dezelfde dynastie. Omdat keurvorst Frederik August tot het laatst toe Napoleon Bonaparte trouw was gebleven, werd zijn land bij het Congres van Wenen in 1815 gestraft met het verlies van ongeveer de helft van zijn grondgebied, dat door Pruisen werd geannexeerd.

Het koninkrijk was van 1815 tot 1866 lid van de Duitse Bond.
In de Pruisisch-Oostenrijkse Oorlog van 1866 koos Saksen de kant van Oostenrijk. Na de nederlaag behield het land zijn zelfstandigheid, maar was - zoals de andere Duitse staten - voortaan met handen en voeten aan Pruisen gebonden.
Koning Johan trad in 1867 toe tot de Noord-Duitse Bond en in 1871 tot het Duitse Keizerrijk. De laatste koning Frederik August III deed in de Novemberrevolutie evenals alle andere Duitse vorsten troonsafstand. Saksen werd een vrijstaat in de Weimarrepubliek.

Saksen was een provincie van Pruisen die bestond van 1815 tot 1944 en in 1945.
De provincie Saksen werd in 1815 samengesteld uit gebieden van het Pruisische Hertogdom Magdeburg, de Pruisische Altmark, delen van het voormalige Koninkrijk Westfalen en gebieden die Saksen aan Pruisen had afgestaan (o.a. Wittenberg, Merseburg, Naumburg, Mansfeld, Querfurt en Henneberg). Saksen werd min of meer in twee stukken verdeeld door het Hertogdom Anhalt en had meerdere exclaves. Het was onderverdeeld in de Regierungsbezirke Magdeburg, Merseburg en Erfurt. De hoofdstad was Magdeburg.

Saksen was de rijkste provincie van Pruisen en vooral van belang vanwege de landbouw en later de chemische industrie.

De provincie werd in 1932 uitgebreid met de gebieden rond Ilfeld en Elbingerode die tot Hannover hadden behoord. In 1944 werd Saksen verdeeld in de provincies Magdeburg en Halle-Merseburg, terwijl het Regierungsbezirk Erfurt onder gezag van de Rijksstadhouder in Thüringen werd gesteld. In 1945 werden deze provincies met Anhalt, de enclave Calvörde (voorheen van Brunswijk), het oosten van het district Blankenburg in de Harz (eveneens Brunswijks) en de Thüringse enclave Allstedt weer verenigd tot de provincie Saksen, die echter nog datzelfde jaar werd omgedoopt in Saksen-Anhalt.

De Vrijstaat Saksen (Duits: Freistaat Sachsen, Oppersorbisch: Swobodny stat Sakska, Nedersorbisch: Zwězkowy kraj Sakska) is een deelstaat in het oosten van Duitsland. De deelstaat heeft een oppervlakte van 18.338 km² en 4.230.919 inwoners. De hoofdstad is Dresden.

De eerste Vrijstaat Saksen ontstond in 1918 nadat koning Frederik August III aftrad en het Koninkrijk Saksen werd opgeheven. In 1945 ontstond de deelstaat Saksen als onderdeel van de door de Sovjets bezette zone en omvatte het grondgebied van de voormalige vrijstaat en delen van de Pruisische provincie Silezie ten westen van de rivier de Neisse. In 1952 werd de deelstaat Saksen opgeheven en opgedeeld in drie kleinere districten van de Duitse Democratische Republiek (DDR): Leipzig, Dresden en Chemnitz (dat later zou worden omgedoopt tot Karl-Marx-Stadt).

De deelstaat Saksen werd via het grondwetsartikel voor de vorming van deelstaten in de voormalige DDR van 22 juli 1990 opnieuw opgericht. De wet trad in werking op 3 oktober 1990 (Dag van de Duitse Hereniging). Met het bijtreden van de DDR tot het grondwettelijke gebied van de Duitse Bondsrepubliek werd de deelstaat Saksen weer de Vrijstaat Saksen.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Saksen

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Grote glazen jaren vijftig/zestig plafonnière

Grote gele met groene en zwarte fantasie-motieven versierde jaren vijftig/zestig plafonnière met drie lichtpunten.
Prijs: € 45

Pageviews vandaag: 464.