kunstbus

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Grote glazen jaren vijftig/zestig plafonnière

Grote gele met groene en zwarte fantasie-motieven versierde jaren vijftig/zestig plafonnière met drie lichtpunten.
Prijs: € 65

Dit artikel is 22-02-2009 voor het laatst bewerkt.

Suiker

De suiker (m -s)

Zoete stof, gemaakt uit suikerriet of suikerbieten.

Suiker is in het dagelijks gebruik de naam van een zoetsmakende chemische verbinding die veel in de keuken wordt gebruikt. Deze verbinding wordt beschreven onder sacharose.

Suiker kan verwijzen naar:
. de correcte chemische benaming van een koolhydraat
. tafelsuiker of kristalsuiker
. Sacharose, het hoofdbestanddeel van (kristal)suiker
. andere suikers, zoals fructose of glucose (druivensuiker)
. een alternatieve naam voor diabetes mellitus (suikerziekte)

Koolhydraat
In de scheikunde is een koolhydraat (ook wel suiker of sacharide genoemd) een bepaald type verbinding van koolstof-, waterstof- en zuurstofatomen waarbij de waterstof- en zuurstofatomen in een verhouding 2:1 voorkomen. Ook derivaten met andere atoomtypen en andere verhoudingen worden wel onder de suikers gerekend zolang ze dezelfde basisstructuur hebben. - (Engels), saccharose of tafelsuiker genoemd, is een disacharide, bestaande uit een glucose-eenheid en een fructose-eenheid (vruchtensuiker).

Het wordt gewonnen uit suikerbieten, suikerriet of suikerpalm middels een raffinageproces. Bij dat proces wordt de suiker uit de plant opgelost in heet water, en door herkristallisatie en filtratie gezuiverd.

Sacharose, net als veel andere koolhydraten, is een prima leverancier van energie aan het lichaam. De energie-inhoud is ongeveer een kwart van die van vetten.

Bij de vertering van sacharose moet als eerste de binding tussen deze twee eenheden (een glucose-eenheid en een fructose-eenheid) worden verbroken. Hierdoor is de beschikbaarheid van de energie ten opzichte van die van glucose iets trager; toch wordt er bij sportdranken ook wel gebruikgemaakt van sacharose. Het vrijmaken van de eenheden gebeurt nog wel zo snel, dat na consumptie van een hoeveelheid sacharose een duidelijke piek in het bloedsuikergehalte kan worden gezien.

Sacharose lost erg goed op in water (bij kamertemperatuur tot wel 2, kilogram in een liter, bij 't kookpunt ongeveer 5 kilo). Een verzadigde suikeroplossing is de zoetst smakende vloeistof die er bestaat. Geen enkele zoetstof kan hieraan tippen, zelfs al zijn die bij lage concentraties tot duizenden malen zo zoet als een vergelijkbare hoeveelheid suiker.

Andere toepassingen
Behalve als zoetstof wordt sacharose ook gebruikt bij de productie van polyolen, die op hun beurt weer grondstof zijn voor polyurethanen.

Tafelsuiker
Tafelsuiker of kristalsuiker, of in huishoudelijke termen suiker, is een voedingsmiddel dat geassocieerd wordt met een van de primaire smaken, namelijk zoetheid. In de chemie wordt een suikermolecuul gezien als een koolhydraat met meerdere hydroxylgroepen(-OH) welke zich in een ringstructuur bevindt (vaak 5- of 6-ring) gevormd uit het corresponderende aldehyde of keton. Een monosacharide-eenheid kan ook worden geschreven met de brutoformule (C·H2O)n, letterlijk een hydraat van kool.

De energieinhoud van suiker (saccharose) bedraagt 16,8 kJ per gram (vergelijk: alcohol levert 29,8 kJ per gram). De chemische naam voor tafelsuiker is sacharose (Engels: sucrose), met molecuulformule C12H22O11. Sacharose is een disacharide.

Het product suiker(sacharose) wordt gemaakt van suikerbieten, suikerriet of suikerpalm door middel van een raffinageproces. Bij dat proces wordt de suiker uit de plant opgelost in heet water, en door middel van herkristallisatie en filtratie gezuiverd.

Sacharose als voedingsmiddel
. Als zoetstof.
. In veel gerechten wordt suiker gebruikt voor de structuur (stevigheid) die het aan het gerecht kan geven.
. Bij verhitting van zuivere sacharose vindt een chemisch proces plaats dat sacharose omzet in karamel, dat voor zijn typische smaak en kleur wordt toegepast.
. In grote concentraties dient suiker ter conservering van bijvoorbeeld fruit in jam en confitures. Suiker werkt conserverend vanaf concentraties van 63% (m/v).
. In cola zit zoveel suiker omdat er veel citroenzuur en fosforzuur aan wordt toegevoegd. De suiker laat het minder zuur smaken.
Suiker wordt o.a. ook gebruikt in koffie, thee en yoghurt, en op pannenkoeken en oliebollen.

Soorten suiker
. Cassonade, lichtbruine rietsuiker.
. Basterdsuiker, suiker met een fijne korrel. Meestal gebruikt bij gebak en ijsbereiding.
. Bloemsuiker of poedersuiker: suiker waarbij de korrel geheel is vermalen. Veelal gebruikt bij producten die niet gebakken worden. Bijvoorbeeld sauzen, glazuur, etc. Ook veel gebruikt als decoratie.
. Bruine suiker is suiker waaraan weer melasse wordt toegevoegd en daardoor smakelijker en aromatischer is.
. Geleisuiker, gebruik bij de bereiding van jams, marmelade en vruchtensauzen.
. Griessuiker, een zeer zuiver gerafineerde suiker met een nog fijnere korrel, zodat hij zeer snel smelt/oplost en geschikt is voor koude bereidingen.
. Kandij, grote suikerkristallen gebruikt in koffie en thee.
. Kristalsuiker, de meest gebruikte soort. Bij de benaming "suiker" bedoelen we meestal kristalsuiker.
. Oersuiker, ongeraffineerd ingedroogd rietsuikersap.
. Palmsuiker, suiker die vooral gebruikt wordt in de Indonesische keuken.
. Rietsuiker, gekristalliseerde en niet of licht geraffineerde suiker uit de suikerriet.
. Vanillesuiker, met vanille gearomatiseerde suiker voor gebruik bij de bereiding van cakes, taart en koekjes.

Gezondheidsaspecten
Zoals boven al besproken is de eerste stap van de vertering van suiker de splitsing in fructose en glucose. De tweede stap is de omzetting van de fructose in nog een glucose-eenheid. De glucose kan daarna door het bloed worden getransporteerd naar alle cellen in het lichaam die energie nodig hebben.

Voor de opname van glucose in de cellen is insuline nodig, een hormoon dat wordt gemaakt in de alvleesklier. Bij sommige mensen is de productie van insuline door de alvleesklier verstoord (verminderd ofwel helemaal niet aanwezig), dit wordt suikerziekte genoemd. Het effect is dat de glucosespiegel in het bloed verhoogd is. Bij langdurige verhoging van de glucosespiegel kan in het lichaam allerlei schade worden aangericht. Problemen die ontstaan komen voornamelijk voort uit (microvasculaire) atherosclerose wat kan leiden tot verschijnselen als bijvoorbeeld diabetische retinopathie en nefropathie.

Mensen met suikerziekte moeten om schade door verhoging van de glucosespiegel te voorkomen heel erg oppassen met voedingsmiddelen die de glucosespiegel snel en/of sterk verhogen. Dat geldt niet alleen voor alle soorten suiker (gewone suiker, glucose, lactose enz) maar ook voor witmeel.

Als de alvleesklier te veel in plaats van te weinig insuline aanmaakt, spreekt men van hypoglykemie, ofwel glucoseintolerantie. Door de overmaat aan insuline worden de koolhydraten te snel afgebroken waardoor de glucosespiegel daalt.

Een ander gezondheidsaspect is cariës. Het nuttigen van sucrose geeft een uitstekende voedingsbodem voor bacteriën in de mond. Deze bacteriën produceren een zuur dat het beschermende glazuurlaagje op de tanden kan aantasten. Hierdoor krijgen bacteriën rechtstreeks toegang tot de dentine. Als dit vaak genoeg gebeurt wordt de tand rot.

Geschiedenis
Voor de ontdekking van de suikerbiet als suikerproducent was suikerriet na honing de voornaamste zoetstof. Suikerriet kwam waarschijnlijk in Nieuw-Guinea en delen van Indonesië in het wild voor. De mensen kauwden daar op de stengels en dronken het zoete sap. Al in prehistorische tijden raakte het suikerriet bekend in India, waar men al lang voor het begin van onze jaartelling ontdekte dat men door het droogkoken van suikerrietsap een zoete, vaste stof kon bereiden die lang kon worden bewaard. Nearchos, een van de generaals van Alexander de Grote, leerde de suiker omstreeks 300 v.Chr. in India kennen en beschreef suikerriet als "een riet dat honing produceert zonder bijen".

Als het Romeinse rijk zich naar het Oosten uitbreidt, ontstaat er een levendige handel in suikerriet in China. Ook Perzië maakt er kennis mee. Het lukt de Persen rietsuikersap met melk te zuiveren, waardoor het product lijkt op de ruwe rietsuiker zoals wij die kennen.
De Arabieren brachten de kennis van de verbouw van suikerriet en de bereiding van suiker in de middeleeuwen over naar het Middellandse Zeegebied. De naam "suiker" in de verschillende Europese talen is, via het Arabisch, ontleend aan het Sanskriet woord "sjarkara".

De kruisvaarders brengen van hun tochten voor het eerst grote hoeveelheden suiker mee naar Europa. Suiker is in die tijd moeilijk te krijgen en daardoor erg kostbaar.

In 1492 brengt Columbus de kennis van suikerriet en suiker over naar Amerika. De Spanjaarden en Portugezen begonnen suiker te verbouwen op de kort tevoren gekoloniseerde Canarische eilanden en Madeira. Van daaruit werd de suikerteelt in de 16e en 17e eeuw overgebracht naar het Caraïbische gebied en Brazilië, waar het zware werk op de suikerrietplantages en in de "engenhos" (suikermolens) verricht werd door uit Afrika geïmporteerde slaven.

Nederlands-Indië
Suikerriet werd in Nederland geïmporteerd vanuit tropische landen. De VOC begon al vrij snel na de oprichting met handel in suiker. In die tijd werd de Europese handel grotendeels beheerst door suiker uit het Caraïbische gebied, en de Aziatische suiker was niet concurrerend. Poedersuiker bleek echter goed bruikbaar als ballast om de naar Japan zeilende VOC-schepen mee te trimmen, en bracht toch nog wat op. Aanvankelijk kwam deze suiker uit Bengalen, Formosa en Batavia.

In de Gouden Eeuw groeit Amsterdam uit tot een machtig handelscentrum. Ruwsuiker uit heel de wereld wordt er gezuiverd (geraffineerd) en daar geëxporteerd naar landen als Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk. Als Frankrijk hoge tolgelden gaat heffen op de import van bewerkte suiker, komt de Nederlandse export zwaar onder druk te staan. Frankrijk gaat zelf ruwe rietsuiker raffineren.

Na het verlies van Formosa werd Batavia steeds belangrijker. De suikermolens waren er grotendeels in handen van Chinezen. Na een grote moordpartij op de Chinezen rond Batavia in 1740 stortte de suikerindustrie vrijwel in.

De suikerpot
Een suikerpot is een stuk serviesgoed dat is bedoeld om suiker in te bewaren. Het is gebruikelijk om een lepel in de suikerpot te laten staan. De suikerpot hoort bij het theeservies, en komt op tafel als er koffie of thee wordt uitgeschonken, zodat een ieder zelf precies zoveel suiker in zijn kopje kan doen als gewenst. Voor de koffietafel is er vaak ook nog een bijbehorend melkkannetje.
Uit de 17de eeuw kennen we alleen cilindrische suikerbussen met opengewerkt deksel voor het strooien. Deze bussen zijn in de 18de eeuw peer-, en daarna vaasvormig, op veelhoekige of ronde plattegrond.
De eigenlijke suikerpot verschijnt in het begin van de 18de eeuw als ronde of polygonale bus met vlak deksel;
ca. 1760 verschijnt het ronde of bootvormige ajour mandje, met ingelegde glazen bak en gebogen oor;
ca. 1790 de oblong (langwerpig, enkele malen langer dan breed), ovale of ronde schaal op voet met twee oren, waarbij meestal ook geslepen glas verwerkt is.

Eerder, aan het begin van de 17e eeuw, had de Fransman Olivier de Serres al suikerkristallen in bieten ontdekt. De Berlijnse scheikundige Andreas Marggraf slaagde er in 1747 in om het sap uit de bieten en wortelen te halen en de suiker te kristalliseren. Door de bieten te kweken met een zeer hoog suikergehalte en een techniek te ontwikkelen om met water suiker aan de biet te onttrekken, kan de gehele suikerproductie in eigen land plaatsvinden.

18e eeuw
Steeds meer landen heffen tol op ingevoerde geraffineerde suiker en gaan zelf suiker bewerken. Zo ontstaat een belangrijke industrie. De afschaffing van de slavernij in 1789 veroorzaakt een forse terugslag in de suikerproductie. Daardoor wordt de suiker nog duurder.

Na de Franse revolutie kwam door de Britse blokkade van continentaal Europa de invoer van rietsuiker onder druk te staan, en werd de prijs zeer hoog. Men ging daarom op zoek naar vervanging van suikerriet door een alternatief. Franz Achard verbeterde door selectieve teelt het suikergehalte van de Silezische (Polen) voederbiet, zodat de "suikerbiet" ontstond en hij stichtte in 1802 de eerste suikerfabriek. De suikerbieten bevatten toen nog slechts 6% suiker. Benjamin Delessert verbeterde de zuivering. Landen zijn niet langer afhankelijk van de kostbare rietsuikerproductie.

In Duitsland en Oostenrijk verrijzen de eerste suikerfabriekjes. De uitbreiding van deze nieuwe industrie wordt echter bemoeilijkt door de oorlogen die Napoleon voert. Om Engeland te treffen, verbiedt Napoleon in 1806 alle handel met het land. De Engelse suikerriethandel stort daardoor in en in Europa ontstaat een groot tekort aan suiker. Daardoor bloeit de bietsuikerindustrie op.

Napoleon wees veel gebieden aan waarop voortaan suikerbieten moesten worden geteeld. Charles François Lebrun, de prins-stadhouder propageerde de suikerbiet in de Nederlanden. Toen de oorlogen waren afgelopen, stortte de teelt van suikerbieten weer in, omdat rietsuiker weer goedkoop werd. Na de afschaffing van de slavernij steeg de prijs van het suikerriet opnieuw. De suikerriet plantages werden namelijk voordien bemand met slaven, een zeer goedkope vorm van arbeid.

De bloeitijd van de handel in rietsuiker kwam pas na de napoleontische tijd, door de invoering van het Cultuurstelsel in 1830.
Suikerriet werd ooit veel verbouwd in het Caraïbische gebied. Op sommige eilanden wordt het nog steeds verbouwd. Toen de West-Europese landen hier hun koloniën hadden, was suiker het belangrijkste product van de zogeheten driehoekshandel van grondstoffen uit de Nieuwe Wereld, Europese producenten, en Afrikaanse slaven. Frankrijk beschouwde de eilanden waar suikerriet werd verbouwd als dermate waardevol, dat het Canada aan het eind van de Zevenjarige Oorlog bij de Britten inruilde om de eilanden terug te krijgen. De Nederlanders dachten er net zo over, en hielden vast aan de op de Britten veroverde kolonie Suriname, in plaats van te proberen Nieuw-Nederland (New York) terug te krijgen.
Na 1870 werd de suikercultuur geleidelijk geprivatiseerd. Aan het eind van de 19e eeuw daalde de productie sterk als gevolg van plantenziekten. Er werd veel geld geïnvesteerd in plantkundig onderzoek en proefstations.

In vergelijking met de rest van Europa kwam de productie van bietensuiker in Nederland laat op gang. In 1858 wordt in Zevenbergen de eerste Nederlandse suikerfabriek opgericht. Rond 1874 zijn er 23 fabrieken. Technische en chemische vernieuwingen waren voor een aantal fabrieken niet op te brengen, en een aantal sloten hun poorten. In 1890 waren er in de provincie Noord-Brabant, toen de provincie met de meeste suikerfabrieken, 21 fabrieken: Bergen op Zoom (3), Oud en Nieuw Gastel (3), Roosendaal (3), Zevenbergen (3), Oudenbosch (2), Steenbergen, Geertruidenberg, Oosterhout, Princenhage, Standdaarbuiten, Werkendam en Etten-Leur. Ook werden er fabrieken opgericht in Sas van Gent (2), Oud-Beijerland, Puttershoek, Halfweg, Hoogkerk en Groningen. Geleidelijk werden als gevolg van schaalvergroting steeds meer fabrieken gesloten.

In de 20e eeuw maakt landbouwmechanisatie en éénkiemig zaad de bietenteelt veel eenvoudiger. De wereldsuikerproductie verzevenvoudigde tussen 1900 en 1964.

Hoewel suikerbieten niet te eten zijn vanwege hun hardheid, werden ze tijdens de hongerwinter in de Tweede Wereldoorlog wel gegeten, net als tulpenbollen. Men had er speciale raspen voor.

De teelt van suikerbieten is sinds 1968 afhankelijk van de marktpolitiek van de Europese Unie.

In de westerse wereld daalt de consumptie inmiddels licht vanwege gezondsheidsperikelen en het gebruik van kunstmatige zoetstoffen. De toename van de wereldsuikerconsumptie zit vooral in landen als China en India.

Productieproblemen
De Europese Unie subsidieert de productie van veel landbouwproducten, waaronder die van suikerbieten. Dit heeft er toe geleid dat de concurrentieverhoudingen op de wereldmarkt tussen bietsuikerproducenten en rietsuikerproducenten zijn verstoord: rietsuikerproducenten kunnen niet concurreren tegen de goedkope suiker en beschermde bietsuikermarkt van de Europese Unie. Dit is een voortdurend twistpunt in de Wereldhandelsorganisatie.
Sinds 2006 is een hervorming van de suikermarkt in de EU gaande met lagere prijzen voor suiker en suikerbieten. Boeren mogen daarnaast een maximale hoeveelheid suiker produceren via een quota-systeem. Het areaal krimpt zover dat de EU netto importeur van suiker gaat worden.

In de 20e eeuw was Java lange tijd de op één na grootste rietsuikerproducent ter wereld, na Cuba. In de 20e eeuw produceerde Cuba rietsuiker tegen een door de Sovjet-Unie gegarandeerde prijs, en met een gegarandeerde afname. Na de ineenstorting van de Sovjet-Unie moest het grootste deel van de Cubaanse suikerindustrie worden gesloten. Suikerriet is nog steeds belangrijk voor de economie van Barbados, de Dominicaanse Republiek, Guadeloupe, Jamaica, Grenada en andere eilanden in het Caraïbische gebied, maar verwacht wordt dat deze industrie zal instorten op het moment dat de Europese voorkeursbehandeling in 2008 afloopt.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Suiker

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Grote glazen jaren vijftig/zestig plafonnière

Grote gele met groene en zwarte fantasie-motieven versierde jaren vijftig/zestig plafonnière met drie lichtpunten.
Prijs: € 65

Pageviews vandaag: 190.