kunstbus

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Grote glazen jaren vijftig/zestig plafonnière

Grote gele met groene en zwarte fantasie-motieven versierde jaren vijftig/zestig plafonnière met drie lichtpunten.
Prijs: € 65

Dit artikel is 19-02-2009 voor het laatst bewerkt.

Symbiose

1. Het samenleven van twee ongelijksoortige organismen op of in elkaar tot wederzijds voordeel.
2. Samenvoegen van verschillende kwaliteiten tot wederzijds voordeel.

Symbiose (uit het Grieks: samen leven) is het samenleven van twee levensvormen. De beide partners heten symbionten. De grootste partner wordt ook wel gastheer genoemd. De term wordt in plaats van overkoepelend voor alle vormen van samenleving ook wel gebruikt als tegenstelling tot parasitisme en in het verleden ook in de plaats van de term 'mutualisme'.

Er zijn verschillende vormen van symbiose, zoals
. mutualisme omschrijven we als een samenleving van twee levensvormen waarbij de samenleving gunstig of noodzakelijk is voor beide levensvormen.
Vb. Sommige heremietkreeften hebben een zee-anemoon op hun schelp. Die eet mee van de voedselresten van de kreeft en geeft de kreeft bescherming tegen aanvallers met zijn stekende tentakels. Als de kreeft verhuist van schelp zal hij vaak de zee-anemoon overbrengen op de nieuwe behuizing. Een ander typerend voorbeeld van mutualisme is bestuiving van planten door nectar-etende insecten. Een ander voorbeeld is korstmossen.

. commensalisme, waarbij de een profiteert en de ander geen nadeel ondervindt. De term commensalisme komt van het Latijn: com mensa, d.w.z. 'van dezelfde tafel'.
Voorbeelden:
. poolvossen volgen ijsberen, wachten tot die klaar zijn met eten en eten daarna de rest op.
. grote haaien hebben vaak remora's of zuigvissen bij zich die meereizen zonder dat de haai daar voordeel of nadeel van ondervindt.
. koereigers en kwikstaarten foerageren in gezelschap van vee en profiteren van de insecten die dat vee met hun hoeven opjagen.
. mussen zijn commensaal van de mens.
. Ook bacteriën en andere micro-organismen zijn normaal op mens of dier of in zijn darmen aanwezig zonder ziekte te veroorzaken. Velen vervullen een nuttige functie in de spijsvertering of meer passief door schadelijker bacteriën hun groeikansen te ontnemen.

. parasitisme waarbij de samenleving voor een van de partners schadelijk is.
Vb. Vlooien in de vacht van een kat

. parasitoïdisme waarbij de gastheer uiteindelijk te gronde gaat. Het criterium dat een parasiet onderscheidt van een parasitoïde is dus dat de gastheer bij een parasitoïde uiteindelijk doodgaat ten gevolge van de parasitoïde. We onderscheiden ectoparasitoïden die op hun gastheer leven,
en endoparasitoïden die in hun gastheer leven. De meeste parasitoïde insecten behoren tot de sluipwespen of de sluipvliegen. Een parasitoïde onderscheidt zich van een predator doordat de parasitoïde hooguit één enkele gastheer doodt, de predator moet er vele doden om te overleven. Sommige parasitoïden ontwikkelen zich zelfs met meerdere tegelijk in één enkele gastheer. Juist door deze eigenschap kunnen ze in de gewasbescherming bijzonder nuttig zijn: ze kunnen zich namelijk vaak nog handhaven als de bevolkingsdichtheid van de plaag zo laag is dat deze beneden de grens ligt waarbij economische schade wordt veroorzaakt.
Vb. Sommige sluipwespen leggen hun eieren in andere insecten, waarna de larve van de sluipwesp zijn gastheer langzaam levend opeet.

Het opeten van een diersoort door een andere predatie wordt niet gerekend tot symbiose.

Er kleven nadelen aan symbiose; als het met één soort niet goed gaat zal de 'partnersoort' ook schade ondervinden.

Voorbeelden
. Sommige plant- en diersoorten zijn erg goed op elkaar ingespeeld; sommige acacia's bijvoorbeeld leven in symbiose met mieren. De acacia heeft niet alleen grote, holle stekels die als behuizing gebruikt worden, maar scheidt zelfs zoete stoffen af in de vorm van kleine suikerrijke 'broodjes'. Deze groeien aan de uiteinden van de gevederde bladeren en worden door de mieren opgegeten. De mieren maken niet alleen gebruik van de acacia maar beschermen de gastheer door venijnig in de tong van een planteneter te bijten als deze probeert ervan te eten. Ook insecten die van de bladeren van de acacia eten worden aangevallen.
. De inheemse bittervoorn kan zich niet voortplanten zonder een bepaalde soort zwanemossel. De vissen leggen de eitjes in de schelp, en de mossellarven kleven aan de wegzwemmende vissenlarven zodat deze zich efficiënter kunnen verspreiden. Het voordeel voor de vis is dat de zich ontwikkelende eitjes beter zijn beschermd.
. Een bekende mutualistische symbiose vormen de korstmossen: een samenleving van een schimmel en één of soms twee algen. Omdat meestal de schimmels voortplantingsorganen kunnen vormen maar de algen niet, worden de korstmossen systematisch gezien ingedeeld bij de schimmels. De schimmel levert aan de alg water en mineralen, en de alg levert aan de schimmel suikers die hij maakt met hulp van fotosynthese. Ze kunnen meestal niet zonder elkaar leven, en zijn zelfs erg lang aangezien voor een aparte klasse organismen.
. Gecompliceerdere vormen van symbiose kan men ook bij korstmossen vinden. Het korstmos Lecidea insidiosa is een voorbeeld van een parasitair korstmos, dat exclusief groeit op een ander korstmos: op Lecanora varia.
. Een ander bekende symbiose is die van stikstofbindende Rhizobium bacteriën met vlinderbloemigen. Klaversoorten, lupines, erwten en bonen zijn daarom een bijzonder waardevol landbouwgewas.
. Een minder in het oog springende, maar vrij algemene symbiose is die van de mycorrhiza waarbij bodemschimmels samen met planten leven. De schimmel voorziet de plant van voedingsstoffen (mineralen) terwijl de plant suikers geeft. Opvallende voorbeelden zijn Vliegenzwammen onder berk, eekhoorntjesbrood onder eik en kastanjeboleet onder den. Zeer algemeen, maar slecht miscroscopisch waarneembaar is het (vesiculair) arbusculair mycorrhiza.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Symbiose

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Grote glazen jaren vijftig/zestig plafonnière

Grote gele met groene en zwarte fantasie-motieven versierde jaren vijftig/zestig plafonnière met drie lichtpunten.
Prijs: € 65

Pageviews vandaag: 123.