kunstbus
Dit artikel is 10-04-2009 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Tijdzone

Een tijdzone is een gebied op aarde met gelijke (standaard)tijd. De zones zijn ontstaan na een eeuwenlange ontwikkeling in het meten van de tijd. Eerder werd per plaats een lokale tijd aangehouden, gebaseerd op de (gemiddelde) lokale 12.00 uur-tijd.

De tijd in een bepaalde tijdzone wordt aangegeven met het tijdverschil van de zone met de Coordinated Universal Time (UTC). UTC is nagenoeg hetzelfde als GMT (Greenwich Mean Time).

Verklaring
De aarde draait in 24 uur om haar as. Theoretisch is daarmee iedere tijdzone 360°/24 = 15° breed. De nulmeridiaan van Greenwich is het centrum van de UTC. Deze tijdzone strekt zich in theorie uit van 7,5° westerlengte tot 7,5° oosterlengte. De Midden-Europese tijdzone (UTC+1) strekt zich dan in theorie uit van 7,5° oosterlengte tot 22,5° oosterlengte. In de praktijk volgen tijdzones vaak landsgrenzen en hanteren landen uit praktische overwegingen de tijdzone van een belangrijk buurland. Een voorbeeld is Nederland, dat gezien zijn ligging de Greenwich-tijd zou moeten hanteren, maar in navolging van Duitsland de Midden-Europese tijd gebruikt.

Geschiedenis
Vanouds werd op elke plek op aarde de lokale tijd gehanteerd. Als de zon in het zuiden stond, was het twaalf uur. Een zonnewijzer wees dan altijd de juiste tijd aan. Met de komst van nauwkeurige uurwerken lukte dat niet meer en ging men over naar de middelbare zonnetijd. Nog altijd gold dat elke plaats zijn eigen tijd had. Dat werd nauwelijks opgemerkt doordat er weinig gereisd werd, en bovendien waren de reistijden lang.

Door de komst van spoorwegen en radio kwam de noodzaak een uniforme tijd in te voeren. In 1866 besloten de Nederlandse spoorwegbedrijven dat alle stationsklokken de tijd van Amsterdam zouden aanhouden. Sommige gemeenten besloten dat hun burgerlijke tijd gelijk zou zijn aan de spoortijd, maar andere hielden vast aan de lokale tijd, waardoor de torenklok niet gelijk stond met de stationsklok.

In 1892 besloten de spoorwegen de tijd van Greenwich aan te houden. Deze was 19½ minuut achter op de tijd van Amsterdam. Pas in 1909 wezen alle Nederlandse klokken dezelfde tijd aan, want toen werd besloten dat de Amsterdamse tijd voor heel Nederland zou gelden.

In 1940 werd door de Duitse bezetter de Midden-Europese Tijd ingevoerd, die een uur voor is op de tijd van Greenwich en ruim 40 minuten op de tijd van Amsterdam.

Van 1916 tot 1945 kende (niet in alle jaren in deze periode overigens) Nederland zomertijd om het energieverbruik te verminderen. In 1977 werd de zomertijd opnieuw ingevoerd.

UTC
UTC is een standaardtijd, gebaseerd op een atoomklok en gecoördineerd met de rotatie van de aarde.

Het internationale letterwoord UTC is een compromis tussen het Franse "TUC" (Temps Universel Coördonné) en het Engelse "CUT" (Coordinated Universal Time). In militaire kringen wordt UTC meestal "Zulu time" genoemd.

UTC is bijna gelijk aan Greenwich Mean Time (GMT). GMT is echter een zuiver astronomische tijd. Om het verschil, veroorzaakt door de vertraagde aardrotatie te compenseren, moeten er schrikkelsecondes worden gebruikt.

Bij grensoverschrijdende toepassingen (bijvoorbeeld het internet) worden tijdstippen vaak in UTC en op een universele manier genoteerd, o.a. met behulp van een 24-uurs notatie zonder punten, am/pm enz. De tijdsnotatie 1315 betekent dus kwart over 1 's middags volgens de standaard conventie (op de nulmeridiaan). De volledige notatie is vastgelegd in ISO standaard ISO 8601 en het gebruik ervan wordt, weliswaar mét scheidingstekens, ook aanbevolen door het W3C (World Wide Web Consortium).[1]

In een groot deel van West-Europa geldt in de winter UTC+1 en in de zomer UTC+2 (respectievelijk 1 en 2 uur later dan de standaardtijd in Groot-Brittannië).

Een praktisch voorbeeld van een veelgebruikte situatie waarin de verwijzing naar UTC belangrijk is, is het gebruik bij de pleziervaart. In pilotbooks, getijdentabellen en weerrapporten wordt veelal verwezen naar UTC. Het is aan de gebruiker van deze tools om te weten hoe de tijd in de tijdzone waarin hij zich bevindt, zich verhoudt tot deze tijd. Aangezien deze in West-Europa tot 2 uur kan verschillen, kan als hij dat niet weet bij (bijvoorbeeld) getijdentabellen een aanzienlijk onjuiste interpretatie optreden.

Greenwich Mean Time
GMT is de afkorting van Greenwich Mean Time (soms gebruikt als Greenwich Meridian Time, maar Greenwich Mean Time is de correcte vorm).

GMT is één van de tijdstandaarden. De Meridiaan van Greenwich loopt door Greenwich, een stadsdeel van Londen in het Verenigd Koninkrijk. Het is de lijn waar de lengtegraad is. Het moment dat in Greenwich de middelbare zon op haar hoogste punt in de hemel staat (in het zuiden), heet twaalf uur. De aanduiding is dan 12.00 GMT.

Bij internationaal verkeer, zoals telefoon, telegrafie, radio verkeer en later internet, was het nodig om over de hele wereld één tijdstandaard te hebben. Hierdoor kon men wereldwijd een tijdsmoment afspreken.

Een andere standaard is UTC, Universal Time Coordinated. Deze tijd is vrijwel gelijk aan GMT, maar is gebaseerd op Internationale Atoomtijd. Zodra beide standaarden meer dan ,9 seconde uit de pas lopen, wordt in GMT en alle lokale tijden op de wereld een extra schrikkelseconde toegevoegd.

Lijst van alle tijdzones
Landen met * hanteren een periodieke zomertijd

UTC-12
Bakereiland, Howlandeiland

UTC-11
Amerikaans-Samoa, Midway Eilanden, Niue, Samoa

UTC-10 (HST - Hawaiian Standard Time)
Cookeilanden, Frans-Polynesië (Genootschapseilanden incl. Tahiti, Tuamotueilanden, Tubuai Eilanden), Johnston Atol, Verenigde Staten (Hawaï)

UTC-9:30
Frans-Polynesië (Marquesaseilanden)

UTC-9 (AKST - Alaska Standard Time)
Frans-Polynesië (Gambiereilanden), Verenigde Staten (Alaska*)

(PST - Pacific Standard Time) Pacific Standard Time of PST is een tijdzone die acht uur achterloopt op UTC. Pacific Daylight Time of PDT is de term voor zomertijd in de tijdzone aan de westkust van Noord-America. PDT is gelijk aan Pacific Standard Time plus 1 uur, ofwel UTC minus 7 uur.
Canada (Brits-Columbia*, Yukon Territory*), Verenigde Staten (Californië*, Idaho (noordelijk)*, Nevada*, Oregon*, Washington*), Mexico (Neder-Californië*, Clarión eiland (Revillagigedo Archipel))

Canada (Brits-Columbia*, Yukon Territory*)
Verenigde Staten (Californië*, Idaho (noordelijk)*, Nevada*, Oregon*, Washington*), Mexico (Neder-Californië*)

UTC-7 (MST - Mountain Standard Time)
Canada (Alberta*, Northwest Territories*, Nunavut (Mountain)*), Mexico (Chihuahua*, Sinaloa*, Sonora*, Nayarit (deels)*, Zuid-Neder-Californië*), Verenigde Staten (Arizona (alleen indianenreservaten "doen" aan zomertijd), Colorado*, Idaho (zuidelijk)*, Montana*, Nebraska (westelijk)*, New Mexico*, North Dakota (westelijk)*, South Dakota (westelijk)*, Utah*, Wyoming*)

UTC-6 (CST - Central Standard Time)
Belize, Canada (Manitoba*, Nunavut (Southampton Eiland)*, Nunavut (centraal)*, Ontario (Western)*, Saskatchewan), Chili (Paaseiland), Costa Rica, Ecuador (Galápagoseilanden), El Salvador, Guatemala, Honduras, Mexico* (overig), Nicaragua, Puerto Rico, Verenigde Staten (Alabama*, Arkansas*, Florida (meest westelijke gedeelte van de panhandle)*, Illinois*, Iowa*, Kansas*, Kentucky (westelijk)*, Louisiana*, Minnesota*, Mississippi*, Missouri*, Nebraska (oostelijk)*, North Dakota (oostelijk)*, Oklahoma*, South Dakota (oostelijk)*, Tennessee (westelijk)*, Texas*, Wisconsin*)

UTC-5 (EST - Eastern Standard Time)
Canada (Nunavut (oostelijk)*, Ontario*, Québec*), Caymaneilanden, Colombia, Cuba*, Ecuador, Haïti, Jamaica, Panama, Peru, Turks- en Caicoseilanden*, Verenigde Staten (Connecticut*, Delaware*, District of Columbia*, Florida (grootste gedeelte)*, Georgia*, Indiana, Kentucky (oostelijk)*, Maine*, Maryland*, Massachusetts*, Michigan*, New Hampshire*, New Jersey*, New York*, North Carolina*, Ohio*, Pennsylvania*, Rhode Island*, South Carolina*, Tennessee (oostelijk)*, Vermont*, Virginia*, West Virginia*)

UTC-4:30
Venezuela

UTC-4 (AST - Atlantic Standard Time)
Anguilla , Antigua en Barbuda, Aruba, Barbados, Bolivia, Brazilië (Acre, Amazonas, Mato Grosso*, Mato Grosso do Sul*, Rondônia, Roraima), Canada (Labrador*, New Brunswick*, Nova Scotia*, Prins Edwardeiland*), Chili*, Dominica, Dominicaanse Republiek, Falklandeilanden*, Grenada, Guadeloupe, Guyana, Martinique, Montserrat, Nederlandse Antillen, Paraguay*, Saint Kitts en Nevis, Saint Vincent en de Grenadines, Trinidad en Tobago, Maagdeneilanden

UTC-3:30
Canada (Newfoundland*)

UTC-3
Argentinië, Bahama's*, Brazilië (Alagoas, Amapá, Bahia, Ceará, Federaal District*, Espírito Santo*, Goiás*, Maranhão, Minas Gerais*, Pará, Paraíba, Paraná*, Pernambuco, Piauí, Rio de Janeiro*, Rio Grande do Norte, Rio Grande do Sul*, Santa Catarina*, São Paulo*, Sergipe, Tocantins), Frans-Guyana*, Groenland, Saint-Pierre en Miquelon*, Suriname, Uruguay*

UTC-2
Bermuda*, Brazilië (Fernando de Noronha)

UTC-1
Kaapverdië, Portugal (Azoren*)

UTC (WET - West-Europese Tijd, ook GMT (Greenwich Mean Time) genaamd)
Burkina Faso, Faeröer*, Gambia, Ghana, Guinee, Guinée-Bissau, IJsland, Ierland*, Ivoorkust, Liberia, Mali, Mauritanië, Marokko, Portugal*, Sint-Helena, Sao Tomé en Principe, Senegal, Sierra Leone, Spanje* (Canarische Eilanden), Togo, Verenigd Koninkrijk*

UTC+1 (MET - Middel-Europese Tijd)
Albanië*, Andorra*, Angola, Oostenrijk*, België*, Benin, Bosnië en Herzegovina*, Centraal-Afrikaanse Republiek, Congo-Brazzaville, Congo-Kinshasa (Kinshasa, Bandungu, Neder-Congo, Evenaarsprovincie), Denemarken*, Duitsland*, Equatoriaal-Guinea, Frankrijk*, Gabon, Gibraltar*, Hongarije*, Italië*, Kameroen, Kosovo*, Kroatië*, Liechtenstein*, Luxemburg*, Macedonië*, Malta*, Monaco*, Montenegro*, Namibië*, Nederland*, Niger, Nigeria, Noorwegen, Oostenrijk, Polen*, San Marino*, Servië*, Slowakije*, Slovenië*, Spanje*, Spitsbergen en Jan Mayen*, Tsjaad, Tsjechië*, Tunesië, Zweden*, Zwitserland*

UTC+2 (OET - Oost-Europese Tijd)
Botswana, Bulgarije*, Burundi, Congo-Kinshasa (West-Kasaï, Oost-Kasaï, Oost-Congo, Katanga), Cyprus*, Egypte*, Estland, Finland*, Griekenland*, Israël*, Jordanië, Letland*, Libanon*, Lesotho, Libië, Litouwen, Malawi, Moldavië*, Mozambique, Palestina*, Roemenië*, Rusland (Zone 1*, incl. Kaliningrad), Rwanda, Soedan, Swaziland, Syrië*, Turkije*, Oekraïne*, Wit-Rusland*, Zambia, Zimbabwe, Zuid-Afrika

UTC+3
Bahrein, Comoren, Djibouti, Eritrea, Ethiopië, Irak*, Jemen, Kenia, Koeweit, Madagaskar, Mayotte, Uganda, Qatar, Rusland (Zone 2* (Moskoutijd), incl. Moskou en Sint-Petersburg), Saoedi-Arabië, Somalië, Tanzania

UTC+3:30
Iran*

UTC+4
Armenië, Georgië*, Mauritius, Oman, Réunion, Rusland (Zone 3*), Seychellen, Verenigde Arabische Emiraten

UTC+4:30
Afghanistan

UTC+5
Azerbeidzjan*, Kazachstan (west), Kirgizië*, Maldiven, Oezbekistan, Pakistan, Rusland (Zone 4*, incl. Jekaterinenburg en Perm), Tadzjikistan, Turkmenistan

UTC+5:30
India, Sri Lanka

UTC+5:45
Nepal

UTC+6
Bangladesh, Bhutan, Kazachstan (oostelijk), Rusland (Zone 5*, incl.Novosibirsk en Omsk), Sri Lanka

UTC+6:30
Cocoseilanden, Myanmar

UTC+7
Cambodja, Christmaseiland (Australië), Indonesië (Westelijk), Laos, Rusland (Zone 6*), Thailand, Vietnam

UTC+8 (AWST - Australian Western Standard Time)
Australië (West-Australië), Brunei, China, Filipijnen, Hongkong, Indonesië (centraal), Macau, Maleisië, Mongolië*, Rusland (Zone 7*), Singapore, Taiwan

UTC+9
Oost-Timor, Indonesië (oostelijk), Japan, Noord-Korea, Zuid-Korea, Palau, Rusland (Zone 8*, incl. Jakoetsk)

UTC+9:30 (ACST - Australian Central Standard Time)
Australië (Broken Hill, NSW; Noordelijk Territorium; Zuid-Australië*)

UTC+10 (AEST - Australian Eastern Standard Time)
Australië (Australisch Hoofdstedelijk Territorium*, Nieuw-Zuid-Wales*, Queensland, Victoria*, Tasmanië*), Guam, Micronesia (Yap en Chuuk), Noordelijke Marianen, Papoea-Nieuw-Guinea, Rusland (Zone 9*, incl. Vladivostok)

UTC+10:30
Australië (Lord Howe-eiland*)

UTC+11
Micronesia (Kosrae en Pohnpei), Nieuw-Caledonië, Rusland (Zone 10*), Salomonseilanden, Vanuatu

UTC+11:30
Norfolk

UTC+12
Fiji*, Kiribati (Gilberteilanden), Marshalleilanden, Nauru, Nieuw-Zeeland*, Rusland (Zone 11*), Tuvalu, Wake-eiland, Wallis en Futuna

UTC+12:45
Nieuw-Zeeland (Chathameilanden*)

UTC+13
Kiribati (Phoenixeilanden), Tonga

UTC+14
Kiribati (Line-eilanden)


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Tijdzone


Pageviews vandaag: 737.