kunstbus

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Winston karaf/vaas Per Lutken voor Holmegaard, Denemarken

Deze zeldzame vaas of karaf is ontworpen door Per Lutken voor Holmegaard in Denemarken. Deze karaf is ooit aangeschaft in het chique warenhuis van Hans Hansen in Kolding in Denemarken.
Prijs: € 300

Dit artikel is 20-04-2008 voor het laatst bewerkt.

Tsaar

De tsaar (m)(tsaren)

Vroeger de keizer van de Russen of van de Bulgaren.

Tsaar is een vorstelijke titel voor de historische heersers van Bulgarije, Servië en Rusland. Afhankelijk van het land en de tijd kan tsaar gelijkgesteld worden met keizer of koning.

Het woord tsaar gaat, net als het Nederlandse woord keizer, terug op het Latijnse caesar. De vrouw van de Russische tsaar werd tsarina genoemd (de Russen zelf spreken overigens van tsaritsa), de zoons en dochters respectievelijk tsarévitsj en tsarévna. Voor de troonopvolger bestond de aanduiding tsesarevitsj.

Rusland
Voor 1547 noemden de heersers van Moskovië zich grootvorst. De eerste die zich met de titel tsaar tooide, was Ivan IV, ook wel bekend als Ivan de Verschrikkelijke. In 1613 kwam de tsarentitel in handen van Michael Romanov, het begin van de Romanov-dynastie, die aan de macht zou blijven tot de Russische Revolutie van 1917. De laatste Russische tsaar was Nicolaas II.

In het streven om Rusland te verwesteren verving Peter de Grote de titel tsaar door de officiële titel imperator (of opperbevelhebber). In de praktijk bleef tsaar echter populair.

Bulgarije
De titel tsaar van de vorsten van Bulgarije tussen 1908 en 1946 is gelijk te stellen aan koning. Ook in de perioden 893-1014 en 1186-1396 werd Bulgarije door tsaren geregeerd.

Servië
Tussen 1346 en 1371 voerden twee Servische vorsten (Stefan Uroš IV Dušan en Stefan Uroš V) de titel tsaar.

Heersers van Rusland

Kievse Rijk
Rusland wordt hier in ruime zin genomen, te beginnen bij Rurik, de stamvader van de dynastie der Ruriken (of Rurikiden), wiens opvolgers het Kievse Rijk stichtten, dat wordt gezien als de eerste Slavische staat en het begin van Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne. Tussen 1054 en 1224 ontstonden uit dit rijk maar liefst 64 soms zeer kortstondige vorstendommen, met 293 prinsen die de opvolging opeisten, waarbij 83 burgeroorlogen ontstonden. Het Rijk deed uiteindelijk drie nationaliteiten ontstaan; de Oekraïeners in het zuidoosten en zuidwesten, de Wit-Russen in het noordwesten en de Russen in het noorden en noordoosten. De belangrijkste rijken die hieruit ontstonden waren de Republiek Novgorod, de eerste democratische Slavische staat in het noorden, Vladimir-Soezdal in het noordoosten, dat wordt gezien als de Russische opvolger en in het zuidwesten ontstond Galicië, dat begin 14e eeuw Galicië-Wolynië werd genoemd en zich zag als de opvolger van het Kievse Rijk. In de tweede helft van de 14e eeuw raakte het echter in verval en Galicië en Wolynië werden respectievelijk onderdeel van Polen en Litouwen, waarbij de laatste het Roethenië noemde.

Vladimir-Soezdal en de Mongoolse overheersing
Joeri Dolgoroeki liet zijn zoon Andrej Bogoljoebski kronen tot eerste vorst van Vladimir-Soezdal in 1157. Dit rijk was in de 12e eeuw het machtigste rijk onder de Oost-Slavische staten. In 1223 volgde echter de Mongoolse invasie in Rus (zoals de voorvaders van de Russen, Wit-Russen en Oekraïners werden genoemd), die, na de Slag aan de Kalka onder leiding van Batu Khan het hele gebied (behalve de republiek Novgorod), inclusief de buren Wolga-Bulgarië, Kyptsjaken en Alanen, onder controle brachten van de kans in Saraj, de hoofdstad van de Gouden Horde, de westelijke opvolger van het Mongoolse Rijk. Alexander Nevski van Novgorod en Vladimir wist de westelijke opmars van de Zweden en de Duitse Orde tot staan te brengen bij respectievelijk de Slag aan de Neva in 1240 en de Slag op het Peipusmeer in 1242 en zijn jongste zoon Daniël werd de eerste prins van Moskovië.

Grootvorstendom Moskou en Rusland
Vanuit Saraj werden de gebieden van de kan's feitelijk bestuurd, maar de Slaven mochten hun eigen heersers behouden. Hiervan wist met name het Grootvorstendom Moskou sterk te profiteren, vooral onder Ivan I die de belangrijkste belastingophaler werd voor de kan's en daarmee Moskovië zeer rijk maakte. Zijn kleinzoon Dimitri Donskoi wist de Mongolen bij de Slag bij Koelikovo voor het eerst te verslaan en bij de Confrontatie bij de Oegra werd onder leiding van Ivan III een keerpunt gebracht in de heerschappij van de Mongolen en werd Moskou de dominante staat, die langzamerhand alle andere vorstendommen opslokte en onder Ivan IV de hoofdstad Kazan van het Kanaat van Kazan innam in 1552, waarmee de weg openviel voor de kolonisatie van Siberië. Vanaf Ivan IV wordt het rijk vaak gezien als Rusland.

Titulatuur

Knjaz
Knjaz is een oude adellijke titel in verschillende Slavische landen, vergelijkbaar met vorst, prins of hertog. Deze vergelijking is echter niet exact. Waarschijnlijk is de títel knjaz afgeleid van het proto-Germaanse Kuningaz, en is als zodanig verwant aan het Nederlandse koning, het Engelse king, het Duitse König, het Scandinavische konung en het Finse en Estse kuningas. In de verschillende Oost-Europese landen is de schrijfwijze en uitspraak verschillend.

De betekenis van de titel knjaz is in de loop der tijd veranderd. In eerste instantie was een knjaz een stamhoofd. Later werden het feodale heersers van een staat (vergelijkbaar met een hertogdom of een prinsdom), bijvoorbeeld het Kievse Rijk.
Met de toenemende centralisatie werden de heersers Vjeliki knjaz genoemd, vergelijkbaar met groothertog. In het Nederlands ook wel vertaald als grootvorst. Deze heersten over een Groothertogdom, terwijl diens vazallen vaak gewoon knjaz werden genoemd.

In 1547 werd groothertog Ivan IV van Moskou (Ivan de Verschrikkelijke) tot tsaar van Rusland gekroond. Hiermee nam het belang van de titel knjaz verder af, omdat ze nog wel steeds over hun gebieden heersten, maar formeel geen staatshoofd waren. In het midden van de 18e eeuw werd de titel Vjeliki knjaz exclusief voorbehouden aan de zoons en kleinzoons (in de mannelijke lijn) van de Russische tsaren. De titel knjaz bleef voorbehouden als een erfelijke titel in de mannelijke lijn voor de afstammelingen van Rurik of Gediminas, maar werd soms ook toegekend door de tsaar. Aleksandr Mensjikov was de eerste die de titel kreeg van Peter de Grote; Catharina de Grote kende de titel toe aan haar minnaar Grigori Potemkin. Toen in 1801 Georgië door Rusland werd ingelijfd werden verschillende lokale edelen als knjaz betiteld, waaronder ook de heersers van het Krimkanaat.
Tot slot was Finland van 1809 tot 1917 een groothertogdom van Rusland.

Tsaar
Vanaf 1547, bij de kroning van Ivan IV werd de benaming officieel tsaar, alhoewel Ivans voorganger Ivan III zich ook al tsaar liet noemen. De dynastie van de Ruriken eindigde bij Vasili IV in de Tijd der Troebelen. Vanaf 1613 komt de Romanov-dynastie op de troon.

Peter de Grote voerde in 1721 de titel keizer imperator in, maar hield daarnaast de titel van tsaar aan voor gebieden binnen zijn rijk, dat vanaf die tijd wordt aangeduid als het Russische Rijk (of Keizerlijk Rusland).

In 1917 komt door de Februarirevolutie de monarchie ten val. Nicolaas II wordt gezien als laatste tsaar. Deze droeg het leiderschap over op zijn broer als Michaël II, deze weigerde dit te aanvaarden, waarmee de laatste dynastie, Romanov-Holstein-Gottorp, officieel ophield te bestaan. De tsaar werd met zijn familie vermoord in het Ipatiev-huis te Jekaterinenburg en het rijk werd effectief opgevolgd door de Sovjet-Unie.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Tsaar.


(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Winston karaf/vaas Per Lutken voor Holmegaard, Denemarken

Deze zeldzame vaas of karaf is ontworpen door Per Lutken voor Holmegaard in Denemarken. Deze karaf is ooit aangeschaft in het chique warenhuis van Hans Hansen in Kolding in Denemarken.
Prijs: € 300

Pageviews vandaag: 35.