kunstbus
Dit artikel is 25-03-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

voorteken

Vroeger geloofde men algemeen dat de toekomst vastligt en op bepaalde manieren opgevraagd kan worden (waarzeggerij) of zich in het heden zo nu en dan al ongevraagd aankondigt, met name door voorloop en voortekens. In het bijzonder grote gebeurtenissen kondigden zich aan door verschijningen aan de hemel, zonsverduisteringen, opvallende wolkenformaties of kleuren, een kring om de zon of maan of door kometen. Zo werd de komeet van 26 maart 1811 tot 17 augustus 1812 door velen in Groningen gezien als een teken voor de slechte afloop van de door Napoleon beoogde tocht naar Rusland.

Toekomstige gebeurtenissen van meer persoonlijke aard kon en kan men vooral aflezen uit meer of minder opvallende verschijnselen in de natuur en het dagelijks leven. Vaak, maar niet altijd, gaat het om voortekenen van ziekte en dood. Een ekster in de vensterbank betekent een sterfgeval, net als het huilen van een hond (spookhuilers), het stilstaan van de klok, het geluid van een klopkevertje, een witte koolstronk tussen de groene of een witte boon in een peul bruine, een blauwe vlam in het veld, een lichtje boven een kolk (dwaallicht) of het vallen van een spiegel. Aan het luiden van de klok kan men horen of er binnenkort weer een begrafenis in aantocht is. Die komt er ook als de dode een blijmoedige trek op het gelaat heeft. Ongeluk brengen o.a. een haas in een wagenspoor, een zwarte kat, de schreeuw van een katuil of de ontmoeting met een gebochelde.

Het laatste kan ook regen betekenen, evenals het roepen van de koekoek. Van de ekster wordt ook gezegd: Een ekster brengt vreugde, / Twee brengen de nood, / Drie brengen een huwelijk / En vier de dood. En zo was en is het leven vol voortekenen: gekruiste messen betekenen ruzie, morsen met zout ook, wast de kat zich dan komt er visite, blijven de kippen buiten als het regent dan zal het vooreerst niet droog worden en had een meisje vroeger een rokende kool in de stoof, dan kon ze er maar beter op rekenen dat ze met een weduwnaar zou trouwen.

Zie ook volksweerkunde.

[Van der Kooi]

Lit.: Ter Laan. Volksleven II, 186.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.