kunstbus

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


teak fruitschaal of saladeschaal van Alfi voor Hans Hansen

Een grote stijlvolle teak salade- of fruitschaal, in de jaren vijftig vervaardigd door het Deense bedrijf Alfi voor de befaamde winkel en werkplaats Hans Hansen in Kolding, Denemarken. Het stickertje van het warenhuis zit nog op de bodem geplakt.
Prijs: € 800

Dit artikel is 03-11-2008 voor het laatst bewerkt.

Zeezeilschip

Zeezeilschepen

Bark
Een bark is de naam van een zeilschip met daarop minimaal drie masten. De bark voert drie en later ook wel meer (vier, zelfs vijf) masten. Alle masten, behalve de achterste, zijn vierkantgetuigd. De achterste (bezaansmast) bestaat uit een lange ondermast met bezaan en een steng met daaraan een gaffeltopzeil.

Barkas
De barkas was van oorsprong een sloep. Het was de grootste aan boord, en vaak was er maar één van. Die diende om de kapitein van en naar boord te brengen, en was meestal bewapend met een klein stuk boordgeschut. Moderne barkassen zijn populair in de recreatievaart, gemotoriseerd en vaak met een kleine kajuit.

Barkentijn
Een barkentijn of schoenerbark is een zeilschip met drie of meer masten, waarvan de voorste mast dwarsscheeps is getuigd en de overige masten langsscheeps. Het scheepstype is vanaf de tweede helft van de 19e eeuw in gebruik gekomen en gebleven tot het einde van de tijd van de grote zeilvaart, in de jaren dertig van de 20e eeuw.
In de praktijk kwam dit scheepstype in allerlei mengvormen voor, door de Engelsen ook wel aangeduid als '‘jackass-barque’'; een term waarvoor geen goede Nederlandse vertaling is en die dan ook vaak als barkentijn geclassificeerd wordt. Ook werd lange tijd de term barkentijn gehanteerd voor het scheepstype dat wij nu kennen als brigantijn.
Het barkentijn-tuig is in de nadagen van de zeilvaart lang in gebruik gebleven omdat het het beste van twee werelden vertegenwoordigde. Zeelui zagen het type vaak als een lastige kruising tussen een bark en een schoener, hoewel ze in de praktijk vaak sneller bleken en als veelzijdig te boek stonden. Het is wellicht opmerkelijk dat juist déze vorm van tuigage veel werd toegepast als nood-voortstuwing op de vroege stoomschepen...
Verschillende bronnen en experts geven vaak een eigen uitleg aan scheepsclassificaties en –benamingen. Deze zijn lang niet altijd met elkaar in overeenstemming, wat het geven van een exacte definitie bijna onmogelijk maakt.

Brigantijn
Een brigantijn (ook wel schoenerbrik genoemd) is een zeilschip met twee masten. Zoals de naam schoenerbrik al doet vermoeden, is de brigantijn afgeleid van de brik. Bij de brigantijn is alleen de voorste mast vierkant getuigd. De achterste mast is gaffelgetuigd (schoenergetuigd), en voert bovenin nog een of twee razeilen.
De naam is afkomstig van een Italiaans roofschip, de bergantin of bargantin, een kleine galei van de Middellandse Zee, maar reeds in de 13e eeuw ook in gebruik bij de Portugezen, Spanjaarden, Turken en Fransen. Deze laatsten spraken van brigantin.
De brigantijn zoals wij hem kennen ontstond pas aan het begin van de 18e eeuw en had oorspronkelijk een ronde boeg en vallende spiegel. Het voorschip werd gaandeweg scherper en de latere brigantijn kreeg zelfs een klippersteven en een overhangend achterschip. Het zeilplan bleef min of meer hetzelfde, maar de razeilen aan de grote mast verdwenen; het werd een schoenerbrik.
De brigantijn werd in het verleden veelvuldig ingezet door smokkelaars en piraten. Zij waardeerden het schip vanwege zijn wendbaarheid en goede vaareigenschappen op aandewindse koersen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de marine en de kustwacht die deze schepen achterna zaten, al snel hun eigen brigantijnen in de vaart brachten.
Vandaag de dag varen er nog verschillende brigantijnen rond, meestal als zeilend passagiersschip voor dagtochten en kleine cruises. De Nederlandse brigantijn 'Swan Fan Makkum', in 1993 in de vaart gekomen, is de grootste brigantijn ter wereld. (De Swan Fan Makkum is verkocht (februari 2007) en heeft nu de Italiaanse nationaliteit.)

Brik
De brik is een zeilschip. De brik werd oorspronkelijk in de loop van de 18e eeuw als betrekkelijk klein, snelvarend oorlogsschip gebouwd, later ook als koopvaardijschip. Een brik heeft twee vierkantgetuigde masten, aangevuld met stagzeilen. Achter de grote mast bevindt zich een langsscheepszeil, het brikzeil.

Fregat
Een fregat is de aanduiding voor een snel, zeilend oorlogsschip dat kleiner dan een linieschip maar groter dan een korvet was.
Fregatten werden vooral ingezet als begeleidingsschepen rondom de vloot (zoals heden ten dage nog steeds gebeurt), voor berichtenverkeer of voor heimelijke operaties. De bewapening van een fregat bestond uit 28 tot 44 kanons, opgesteld op één geschutsdek. Fregatten waren snelle zeilers en zwaar genoeg bewapend om in vredestijd koopvaarders te escorteren in gebieden die door piraten onveilig werden gemaakt. In oorlogstijd konden ze zelfs een plaats in de linie innemen.
Was het fregat van oorsprong een scheepstype bij de marine, later (19e eeuw) werd het meer de benaming voor de tuigvorm. Met fregat wordt dan bedoeld een schip met drie masten welke alle drie dwarsgetuigd zijn, een zogenaamd volschip. Dit in tegenstelling tot een bark, welke geen ra's aan de achterste mast voert, doch alleen langsscheepse zeilen. De achterste mast op een fregat heet de kruismast, op een bark de bezaansmast.

Korvet
Een korvet is bij de zeemachten geen officiële classificatie, maar in de wandelgangen de term voor een klein type fregat. Doorgaans gaat het om schepen van tussen de 500 en 2000 ton waterverplaatsing, hoewel ook groter voorkomt. De nieuwe Zuid-Afrikaanse fregatten van 3000 ton worden, waarschijnlijk om politieke redenen, ook korvet genoemd.
De benaming kwam in de zeiltijd al voor, maar net als fregatten verdwenen korvetten aan het eind van de 19e eeuw uit de marines. De term werd door de Royal Navy in de Tweede Wereldoorlog opnieuw gebruikt voor een eerste serie kleine escorteschepen (Flower klasse). Latere series (o.a. River klasse) waren groter en werden fregat genoemd.
De aanduiding korvet komt nog voor in de rang van korvetkapitein bij de marinecomponent van de Belgische strijdkrachten, alsmede bij de marines van Frankrijk (Capitaine de Corvette), Italië (Capitano di Corvetta) en Duitsland (Korvettenkapitän). De rang komt dan overeen met die van majoor bij de landstrijdkrachten, en met die van luitenant ter zee der 1ste klasse bij de Nederlandse Koninklijke Marine.

Kotter
Een kotter is oorspronkelijk een S-spant zeilscheepje, met een lage achtersteven. Het had een mast met daaraan meerdere zeilen.
De kotter wordt voor meerdere doeleinden gebruikt, maar vindt vooral zijn toepassing in de visserij. De voortstuwing vindt tegenwoordig plaats door een dieselmotor in plaats van zeilen.
Met het huidige woord kotter bedoelen we voornamelijk de schepen die worden gebruikt binnen de visserij.

Logger
De logger was een zeevissersvaartuig dat in 1866 voor het eerst in Nederland werd geïntroduceerd en daar in gebruik werd gesteld voor de vleetvisserij op haring. De man die het schip naar Nederland haalde, was de Scheveningse reder Adrien Eugène Maas.
Hij was van mening dat de, toen voor de zeevisserij gebruikte, plompe bomschuit een te traag zeilschip was. Ze was voor de plaatselijke vleetvisserij, die sterk in opkomst was, niet goed bruikbaar. Maas liet daarom in Boulogne sur Mer (Frankrijk) een ranker, en dus sneller, vissersvaartuig bouwen naar een Frans scheepsmodel dat daar lougre werd genoemd. In Nederland werd het geïntroduceerde vaartuig al spoedig aangeduid als logger. Het schip was expliciet bestemd voor de Noordzeevisserij op haring. Daarvoor waren speciale haringnetten in gebruik.

Schoener
Een schoener is een langsgetuigd zeilschip met oorspronkelijk 2, maar later ook meer masten. De romp is lang en smal (4:1-verhouding) met een diep stekende kiel, en de spanten hebben over de gehele lengte een S-vorm. Kenmerkend voor de schoenertuigage is dat de achterste mast langer is dan de voorste (met uitzondering van de vroege Europese schoenergetuigde schepen van de 19e eeuw). Bij driemastschoeners kunnen de masten even lang zijn, eventueel de middelste langer. De voorste mast (fokkemast) was vaak voorzien van twee razeilen. In West-Europa zijn rond 1900 veel schoeners gebruikt voor de kustvaart. Deze hadden een vlakke bodem, en waren soms voorzien van zij-zwaarden om de drift te beperken. Rond 1910 werden de eerste hulpmotoren ingebouwd. Het scheepstype raakte na 1920 in onbruik door de opkomende gemotoriseerde kustvaart.

Volschip
Een volschip is een zeilschip. Men spreekt van een volschip als alle masten vierkantgetuigd zijn, dus voorzien van ra's. Over het algemeen noemt men een tweemastvolschip een brik. Een driemaster wordt ook wel fregat genoemd, maar in oorsprong alleen als het om een oorlogsschip ging. De achterste mast werd wel ontdaan van de ra's en voorzien van een bezaan met gaffeltopzeil. Je kreeg dan een (kruis)bark.
Een volschip kan nog meer masten voeren. Dit gaat dan met een uitgebreide bemanning gepaard. De mastnamen bij een viermaster zijn van voor naar achter: fokkemast, grote mast, hoofd- of kruismast en bezaansmast of jagermast.
Het Duitse vijfmastvolschip Preussen was de enige vierkantgetuigde vijfmaster ter wereld. Hij werd in 1902 te water gelaten en was 124 m lang op de waterlijn, bij een breedte van 16,40 m. De Preussen had gedeelde bramzeilen, bramzeil en topbramzeil. Het schip voerde met 47 zeilen een totaal zeiloppervlak van 4650 m².
Vandaag de dag varen er nog verschillende volschepen rond, meestal als zeevaartschoolschepen. De Amerigo Vespucci (Italië, 1931), de Dar Mlodziezy (Polen, 1981) en de Mir (Rusland, 1988) zijn daar levende voorbeelden van. De laatstgenoemden varen allemaal mee in de recente Tall Ships' Races zeilwedstrijden.

Windjammer
Een windjammer is de term voor een, meestal vierkant getuigd, groot zeilschip (een tall ship) dat in de achttiende en de negentiende eeuw werd gebruikt voor de handel.
Later werden deze schepen gebruikt voor het opleiden van nieuw marinepersoneel. In de 19e eeuw kwam het woord windjammer wel voor, maar werd onder andere als een scheldwoord voor een schip gebruikt dat slecht onderhouden was.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Zeilschip.

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


teak fruitschaal of saladeschaal van Alfi voor Hans Hansen

Een grote stijlvolle teak salade- of fruitschaal, in de jaren vijftig vervaardigd door het Deense bedrijf Alfi voor de befaamde winkel en werkplaats Hans Hansen in Kolding, Denemarken. Het stickertje van het warenhuis zit nog op de bodem geplakt.
Prijs: € 800

Pageviews vandaag: 56.