kunstbus
Dit artikel is 25-09-2020 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Friso Kramer

Friso Kramer, geboren 13 augustus 1922 te Amsterdam - overleden 14 februari 2019 Amsterdam, was een Nederlands industrieel vormgever. Friso Kramer geldt als een belangrijke pionier van het industriële ontwerpen in Nederland. Hij benaderde het ontwerpen op een modernistische manier, zonder opsmuk, en stelde hoge eisen aan de kwaliteit van materialen en constructie.

Bekend van zijn twee betonnen zitbanken met lage en hoge rug voor openbare ruimten in onder andere Deventer, Schiphol, Hoorn en Amsterdam, de Revolt stoel (1953), de Facet-tafel, de Nederlandse straatlantaarn van Industria (1960) met de witte kegelvormige lamp en het platte deksel, het zitbankprogramma van de Duitse fabrikant Wilkhahn (1967), de groene huisbrievenbussen voor de PTT (1970), het Mehes-kantoormeubelsysteem van Ahrend (1972) de FKS stapelstoel en stapeltafel (1997) en betonnen planten- en boombakken in opdracht van de gemeente Amsterdam (1998), meubelen voor 't Spectrum en kachels voor Davo.

Friso Kramer bekleedde ook een aantal bestuursfuncties. Zo was hij bestuurslid van de Rietveld Academie, de Amsterdamse Kunstraad en van Boosting, Stichting Industrieel Bouwen Nederland. Hij was lid van de Raad voor Industriële Vormgeving en van het Internationaal Design Consortium, gastdocent bij de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag en had zitting in diverse internationale jury's.

Onderscheidingen: zeven maal het Signe d'Or, ingesteld door het Belgische Ministerie van Economische Zaken 1957-1960; BKI-prijs 1961; zes maal predikaat Gute Industrieform van de Hannover Messe 1969-1973; titel Royal Designer for Industry van de Royal Society of Arts te Londen; Piet Zwart prijs 1983; Kho Liang Ie prijs 1990; David Roëll prijs 1991.

Biografie

Zijn vader was de Amsterdamse School-architect Piet Kramer.
Friso Kramer volgde de eerste Montessorischool, vervolgens de Industrieschool en Elektrotechnische School en studeerde daarna twee jaar aan het Instituut voor Kunstnijverheidsonderwijs te Amsterdam voor interieurarchitect bij Mart Stam en Johan Niegeman. Hier kreeg hij les in lijn met de Bauhaus principes waarin gebruiksgemak en functionaliteit de belangrijkste prioriteiten had.

In 1943 stopt hij met zijn studie en raakt hij betrokken in het verzet.

Friso Kramer startte zijn loopbaan in 1945 bij Bureau J.P. Kloos en had korte tijd samen met Frans Paulussen een bureau voor binnenhuisarchitectuur.

De Cirkel

Van 1948-1963 was hij als ontwerper in dienst bij De Cirkel, fabriek voor stalen meubelen, sinds 1939 onderdeel van Ahrend. Hier ontwikkelde Kramer onder andere de zeer succesvolle Revolt- en Resultstoelen, tekentafels, schoolmeubilair en fauteuils.



De Revolt

De Revolt (1953), een van de best verkochte stoelen ooit gemaakt, was een revolutionair typisch wederopbouwontwerp. Geheel nieuw was het gebruik van kunststof. Voor de zittingen en rugleuningen werd een combinatie van fenolhars en kraftpapier toegepast. Minder opvallend, maar niet minder innovatief was de constructie van de stoel. In plaats van buizen die indertijd voor goedkoper gebruiksmeubilair het meest werd toegepast, gebruikte Kramer plaatstaal voor het frame. Door het toeknijpen van het staal, werd de constructie niet alleen steviger, maar kreeg het meubel ook een rank en elegant profiel. Kramer vertelde zelf ooit dat de reden voornamelijk was om het andere producenten moeilijker te maken de modellen te kopiëren. Het vergde namelijk meer gespecialiseerde machines.

De Revolt is nog steeds verkrijgbaar. Rond 1990 maakte Friso Kramer een nieuwe versie met iets volumineuzer zitting en rugleuning van een modernere kunststof en aangepaste maten voor de huidige lange gebruikers.

In 2012 organiseerde het Stedelijk samen met Premsela een symposium getiteld 'De stoel van Friso Kramer', naar het gelijknamige boek dat ter ere van zijn 90e verjaardag verscheen over zijn beroemde Revolt-stoel.

De Revolt-stoel vond vanaf de introductie door Ahrend zijn weg naar vele kantoren en woningen. De Result-stoel veroverde vervolgens de scholen.

Total Design

In 1963 richtte hij samen met Wim Crouwel, Benno Wissing, Paul en Dick Schwartz ontwerpbureau Total Design op. Het was het eerste interdisciplinaire ontwerpbureau van Nederland waarbinnen alle vormgevingsdisciplines - van grafische vormgeving tot interieurontwerpen - samen onderdak vonden. Met Total Design ontwierp hij voor onder andere Wilkhahn zitmeubelen, een modulair systeem waarvan de basis bestaat uit een dubbele zitschaal van polyester, die op een slimme manier tussen de pootconstructies past. Er zijn verschillende poten voor vrije plaatsing, voor vloerbevestiging, voor wandbevestiging en voor combinaties daarvan. In de lengte zijn de banken koppelbaar. Eind jaren tachtig bracht Wilkhahn dit product opnieuw op de markt.

In 1968 verliet Kramer Total Design, dat steeds meer de grafische kant opging, en startte een bureau voor ruimtelijke vormgeving.

In 1971 keerde hij terug bij De Cirkel, dat inmiddels volledig in handen was van Ahrend. Van 1971 tot aan zijn pensioen in 1983 was hij artdirector en stafmedewerker van Ahrend Groep waarvoor hij werkte aan de ontwikkeling van systeemkantoormeubelen. Eerst werkt hij aan het Facet-syteem, waarna hij het Mehes-systeem ontwierp. Mehes staat voor Mobility, Efficiency, Humanisation, Enviroment en Standardisation. Het systeem bestaat uit een aantal kantoormeubelen, waarbij de tafels op vele verschillende manieren in en aan elkaar passen.

Tentoonstellingen
Verschillende van zijn meubelen waren te zien in tentoonstellingen van het Stedelijk Museum in Amsterdam, w.o. 'Vijftig jaar zitten: stoelententoonstelling' in 1966 en in 'Vormgevers' in 1968. Van 9 december 1977 tot 22 januari 1978 presenteerde dit museum een overzichtstentoonstelling van zijn werk.

In 1991 was er opnieuw een overzichtstentoonstelling, ditmaal in Museum Boymans van Beuningen in Rotterdam. In dit jaar werd tevens het boek "Friso Kramer Industriële Vormgeving" uitgebracht.

In 1994 werd hij benoemd tot Officier in de orde van Oranje Nassau.

In 2014 heeft Friso Kramer nog in samenwerking met verlichtingsfabrikant Lightwell een nieuwe LED paalkoparmatuur ontworpen: de Friso Kramer LED. Deze lamp wordt in het Robedrijf in Rotterdam geproduceerd en wordt vanaf 2015 in Venlo, Blerick, Almere, Rotterdam en Leiden gebruikt.


Pageviews vandaag: 351.