kunstbus
Dit artikel is 03-01-2021 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Hermannus Collenius

Hermannus (Herman) Collenius (Kollum ca. 1650 - Groningen 1723) was een Groninger portret- en historieschilder, geboren in Friesland als zoon van een goudsmid Peter Douwes. De schilder kreeg de naam van moeders grootvader Hermannus Collenius, die als predikant in Kollum had gestaan. Hij maakte portretten en doeken van historische gebeurtenissen en was daarnaast ook actief als interieurschilder.

Zijn leertijd bracht hij door in Leeuwarden en Amsterdam.

Na het overlijden van zijn ouders maakte Collenius op 16-jarige leeftijd voor het eerst zijn testament op, mogelijk vanwege een reis naar Italië.

In 1669 was hij in Groningen en kort daarop in Amsterdam, waar hij in 1673 poorter werd. In 1672
maakte hij daar deel uit van een geschillencommissie voor de beoordeling van schilderijen uit de collectie Uylenburg.

In 1678 vertrok hij weer naar Groningen. Niet lang daarna ging hij naar Leek, waar hij een zaal in de borg Nienoord heeft beschilderd.
Zijn bekendste werk als interieurschilder is wel de versiering van het beroemde en tot de zeventiende eeuw grootste landhuis van de provincie Groningen, Nienoord in Midwolde bij Leek in 1675-1680. Hij beschilderde voor de borgheer enkele zalen en maakte talloze portretten.

In 1685 vertrok Collenius naar Groningen. Om het burgerschap en toegang tot de stads- en gildenrecht te krijgen schonk hij het stadsbestuur een groot allegorisch schilderij. Dit maakte Collenius tot een gevierd schilder. Hij portretteerde talloze jonkers en patriciërs en het provinciehuis in Groningen werd verrijkt met een drietal schoorsteenstukken van zijn hand. Collenius was zeer bedreven in allegorische schilderingen, een genre dat in zijn tijd zeer gewaardeerd werd.

In 1694 kreeg Collenius de opdracht om de vaandels van de Martinitoren te beschilderen en in 1698 verguldde
hij het snijwerk van het orgel in de Martinikerk. In 1700 hoorde het gerecht hem als getuige-deskundige in een meningsverschil over een bedorven schoorsteenstuk.
Van 1702 tot 1703 was hij olderman van het schildersgilde en in 1722 beschilderde hij een deel van de burgervaandels van de stad Groningen.

Collenius was de belangrijkste en veelzijdigste Groningse schilder van zijn tijd. Mede via hem kwamen de Amsterdamse invloeden naar Groningen. Dankzij hem vond het elegante barokke portret ingang in de Groninger schilderkunst. Hij vervaardigde portretten en historiestukken. Het is opvallend dat er geen werken van hem bekend
zijn uit zijn Amsterdamse periode; vermoedelijk zijn er werken van hem bekend onder de naam van andere kunstenaars. Hij heeft verschillende wandschilderingen gemaakt; de bekendste zijn die uit het Huis met de
Dertien Tempels in de Boteringestraat (nr. 23) in Groningen.

Colleniuskamer

In de tweede helft van de 17e eeuw werd het gebruikelijk om een mooie kamer van het huis te voorzien van wandvullende schilderijen. Aan de oostzijde van de Oude Boteringestraat stond het Huis met de Dertien Tempels. Het pand ontleende zijn naam aan de Gotische opbouw met dertien stenen kantelen. Een van de kamers van het huis werd de 'Collenius kamer' genoemd en werd geheel voorzien van het werk van Collenius. Het plafond heeft het thema de Verheerlijking van de vrouw en zette de toon voor de hele kamer. In het centrale deel kijkt de toeschouwer in een wolken-hemel. Een vrouw zittende op een wolk wordt verwelkomd door een andere vrouw en ontvangt een lauwerkrans van twee putti. Dit alles wordt gadegeslagen door de goden Juno met haar pauw en Jupiter met zijn adelaar. De randen van het plafond zijn versierd met ranken en putti in de hoeken. Aan de wanden hingen zes grote schilderingen met weergaven van verhalen uit de Grieks- en Romeinse traditie met vrouwen in de hoofdrol.

Deze schilderingen dienden vaak tot lering en vermaak van de welgestelde families die de huizen betrokken. Er werd een grote nadruk gelegd op deugdzaam gedrag. In de schilderingen aan beide zijde van de schoorsteenmantel werden scènes uit het verhaal van Cloelia verbeeld. Zij was een Romeinse patriciersdochter en werd aan de Etruskische koning Porsenna in gijzeling gegeven. Dankzij haar dapperheid kon zij zichzelf en een aantal andere gijzelaars vrijpleiten.

Er zijn in Nederland drie straten naar hem vernoemd: één in Leek, één in Uithuizen, en één in Groningen.

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.

Pageviews vandaag: 245.