kunstbus
Dit artikel is 11-08-2008 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Tomado

Tomado is de naam van een voormalig bedrijf dat in 1923 te Dordrecht werd opgericht door de gebroeders Van der Togt. Tomado staat voor Van der Togt Massa Artikelen Dordrecht.

Jan van der Togt, oprichter van de Tomado-fabriek, oogstte met het naar hem genoemde museum in Amstelveen en het Tomado-huis in Dordrecht zeker zoveel bekendheid als met de artikelen die in vrijwel alle Nederlandse huishoudens hun weg vonden.
Decennia lang was Van der Togt's Massa-artikelen Dordrecht een begrip. Begonnen in 1923 werden de 'draadplastieken' van Tomado na de Tweede Wereldoorlog het Nederlandse equivalent van het Amerikaanse Tupperware. Sinds 1986 maakt Tomado deel uit van de internationale Metaltex groep.

Historie
Oorspronkelijk was het een nogal klein bedrijfje op een zolderkamer dat simpele behangselhaakjes uit koperdraad vervaardigde waarmee foto's aan het behang konden worden opgehangen. Nadat de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen aan het bedrijfje de opdracht gaf om een metalen afdruiprek te ontwikkelen begon het te groeien en al spoedig werd een fabriek te Zwijndrecht geopend.

Na de Tweede Wereldoorlog begon de wederopbouwperiode waarin Tomado-producten symbool stonden voor het moderne huishouden. Nadat in de jaren vijftig het gebruik van metaal voor huishoudelijke doeleinden weer was vrijgegeven, werden zij zeer populair en vrijwel ieder huishouden bezat wel een of meer Tomado producten. Tomado leverde keukenspullen variƫrend van traditionele zeepkloppers en innovatieve fritessnijders tot pan-aanvatters en flessenlikkers. Vooral de Tomado-rekjes van ijzerdraad die in de kleuren rood, zwart, geel en blauw aan de scheppingen van Gerrit Rietveld en Piet Mondriaan deden denken, waren zeer gewild.
Ook allerlei keukengerei werd door Tomado op de markt gebracht. Mechanische keukenapparaten zoals mixers en koffiemolens, werden betrokken van Moulinex, een nu nog bestaand Frans bedrijf, en onder de naam Moulinex Tomado verkocht.

Door de populariteit van het merk groeide het bedrijf in de jaren '50 van de 20e eeuw zeer snel. Omstreeks 1955 werd een productievestiging te Etten-Leur geopend. Deze schepping van architecten als Huig Maaskant en omringd met tuinen van Mien Ruys, werd al even flexibel en kleurig als de Tomado producten dat waren.
Maaskant ontwierp later ook een andere fabriek voor Tomado, namelijk de Tozindo fabriek (1959-1961) en het Tomadohuis (1958-1962), wat het hoofdkantoor was (1958-1962), die beide in Dordrecht werden gebouwd. Voor het hoofdkantoor bevindt zich een sculptuur van Ossip Zadkine.



Het Tomadohuis is een kantoorgebouw, ontworpen door architect Huig Aart Maaskant en gebouwd in 1962. Het staat aan de Burgemeester de Raadtsingel, schuin tegenover het Centraal Station. Bijzonder is de uitgebalanceerde constructieve vormgeving. Het transparante karakter van de begane grond lijkt bovenliggende bouwwerk te doen zweven.
In 1962 opende de directeur van het bedrijf Tomado, Jan van der Togt, het Tomadohuis. Hij was zeer gecharmeerd van de moderne vormgeving en alle door architect Maaskant aangebrachte technische snufjes. Na de ingebruikname zag hij er persoonlijk op toe dat het personeel niets in de vensterbanken plaatste: dit verstoorde de schoonheid van de stad.
De begane grond van het gebouw heeft een oppervlakte van 9 bij 9 meter: door de combinatie van glazen wanden voor en achter en dragende zwart granieten zijwanden, lijkt het overkragende bovenliggende gevaarte te zweven.
Helaas is het vroegere transparante karakter van de sokkel bijna verdwenen. In 1962 bestond de gehele inrichting uit de trap, een lift, een zitje van Mies van der Rohe en een glascompositie. Door een elektronisch oog werden bezoekers waargenomen en een vrouwenstem begeleidde ze naar boven.
De door de architect bewust leeg gehouden ruimte rondom het gebouw is inmiddels gevuld door parkeerplaatsen met auto's en de doorzichtige sokkel wordt steeds voller. Begin jaren negentig vestigde zich in de transparante hal een keukenbedrijf. Dit kwam het oorspronkelijke karakter van het gebouw niet ten goede. Het prachtige glassculptuur aan de voorgevel viel langzaam uit elkaar waarna restauratie niet meer mogelijk bleek. - (Annie M.G. Schmidt, met tekeningen van Wienk, gratis verkrijgbaar bij aankoop van huishoudelijke artikelen van Tomado.

Begin jaren '70 van de 20e eeuw zijn de Tomado-fabrieken failliet gegaan toen er een stroom van goedkope artikelen uit lage-lonenlanden op gang kwam. De merkrechten werden eind jaren '70 verkocht en worden nu gebruikt door BRITA, een Duitse fabrikant van waterfilters, waterkokers en dergelijke. De fabriek te Etten-Leur is nu in gebruik bij Delair, een fabrikant van onder meer koelvitrines.

Museum Jan van der Togt
De Nederlandse industrieel van huishoudelijke producten Jan van der Togt was een verzamelaar van eigentijdse kunst, maar hij wilde zijn collectie aan een breed publiek laten zien. Hij bedacht een plan om onder de hoede van een stichting een openbare galerie te laten bouwen. Hierin zou zijn collectie veilig gesteld zijn en nog jaren na zijn dood voortbestaan. Zijn plan werd werkelijkheid en het Museum Jan van der Togt opende in 1991 zijn deuren. Jan van der Togt overleed in 1995, maar het museum heeft de tentoonstelling voortgezet en de collectie uitgebreid.
Een rondgang door het museum maakt duidelijk dat de collectie met grote zorg is samengesteld. Jan van der Togt ontwikkelde een scherp gevoel voor de blijvende waarde van moderne kunst door zijn vriendschap met architect Huib Maaskant en in later jaren met beeldend kunstenaar Jan Verschoor die hij betrok bij de oprichting van zijn museum.

Websites:
. Het Tomadohuis Tomado fabriek Huig Maaskant GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Tomado


Pageviews vandaag: 11.