kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 23-04-2008 voor het laatst bewerkt.

Jan Vrijman

Jan Vrijman (pseudoniem van Jan Hulsebos)

2006, De werkelijkheid van Jan Vrijman

1962, De werkelijkheid van Karel Appel

Nederlands journalist, cineast en columnist, geboren 12 februari 1925 in Amsterdam - overleden 30 mei 1997 aldaar.

Jan Hulsebos was een moeizaam levende en depressieve man, die aan slapeloosheid leed. Als Jan Vrijman was hij een enthousiaste, gedreven man. Hij wordt beschouwd als de bedenker van het begrip nozem, maakte vele opmerkelijke films (waaronder de omstreden documentaire De werkelijkheid van Karel Appel, winnaar van de Gouden Beer in 1962) en hij schreef jarenlang een dagelijkse column in het Parool onder de naam Journaille. Ook was hij inspirator van het IDFA, het International Documentary Film Festival Amsterdam.

Biografie
Vrijman werd als Jan Hulsebos geboren in een arbeidersgezin in de Amsterdamse Jordaan. Tijdens de oorlog veranderde hij zijn naam in Jan Vrijman. Hij was betrokken bij de verzetskrant De Waarheid, maar werd voor het gewapende verzet ongeschikt geacht.

Na de oorlog werd hij freelance-journalist voor De Groene Amsterdammer, Vrij Nederland, De Geïllustreerde Pers, De Legerkoerier, en Het Parool.

In 1955 maakte hij met de fotograaf Ed van der Elsken een serie reportages voor Vrij Nederland met als titel De nozems van de Nieuwendijk. Ook liet hij Robert Jasper Grootveld onderzoek doen naar de aanhangers van Lou de Palingboer. In 1952 schreef hij de roman "De tekenen van de storm", uitgegeven door Strengholt en in 1957 de roman "Kinderbedtijd", uitgegeven door De Bezige Bij.

Als filmer brak hij in 1957 door met de documentaire Dag Koninginnedag die hij voor de V.P.R.O. maakte, en waarin onder andere de muiterij op Hr. Ms. De Zeven Provinciën aan de orde kwam. De 88-minuten durende televisieproductie, die vanuit NTS-studio Irene in Bussum live(!) werd uitgezonden op de verjaardag van prinses Wilhelmina, leidde tot een rel en Vrijman werd twee jaar uitgesloten van werk voor televisie.

De werkelijkheid van Karel Appel
In 1961 werd hij beroemd met de documentaire De werkelijkheid van Karel Appel over de schilder Karel Appel.
Door een gat in een schilderij waar Karel Appel op dat moment aan werkt filmde Jan Vrijman de beroemdste Cobra-schilder. Appel in de film: "Ik schilder als een barbaar van deze barbaarse tijd." De documentaire is opgenomen in een compleet zwart gemaakte ruimte in het Baarnse kasteel Groenveld. Bij de première is de documentaire verguist en beschimpt door de Nederlandse pers.
Camera: Eddy van der Enden. Muziek: Dizzy Gillespie (Jan Vrijman een serie rond het thema 'Op de bodem van de hemel', met destijds Nederlands bekendste evangelist Johan Maasbach. De VARA zou de serie uitzenden, maar durfde het niet aan na de reportage gezien te hebben. Er zouden maar mensen tot bekering komen. Maasbach begon de interviews prompt met een gebed. Toen de VARA bleef weigeren kocht Vrijman de serie terug en deze werd getoond in vele bioscopen, overal met de mededeling dat dit de film was die de Vara niet durfde uit te zenden.

De Jan Vrijman Cineproductie produceerde de films Het Gangstermeisje (1966), De Vijanden (1968) en Op zoek naar Joods Amsterdam (1975).

Voor de wereldtentoonstelling Expo '70 in Osaka maakte Vrijman een film voor het Nederlandse paviljoen.

Voor Het Parool schreef hij van 2 januari 1985 tot enkele weken voor zijn dood een wekelijkse column op de voorpagina, onder het pseudoniem Journaille. Als Jean Journaille (zijn nom de plume) schreef hij drie jaar eerder al korte stukjes met koddige woordspelingen en naamgrappen. Die verschenen dan o.a. in Vrij Nederland en Haagse Post. De krakersrellen in de Amsterdamse Vondelstraat in 1980 vormden de aanleiding voor zijn woedende rubriekjes in Het Parool.

In 1989 besloot hij te stoppen met het maken van documentaires. Hij werd bestuurslid van het IDFA.

In 1996 was hij een van de gasten van het televisieprogramma Zomergasten. Hij overleed op 72-jarige leeftijd aan kanker en liet vier kinderen achter.

Na zijn dood richtte het IDFA in 1998 het Jan Vrijman Fonds op.

Zijn oudste dochter Fabie Hulsebos maakte een film over hem: De werkelijkheid van Jan Vrijman (2006).
Op de crematie van haar vader zei iemand tegen regisseur Fabie Hulsebos dat ze vast trots op hem was. Diegene legde onbedoeld de vinger op de zere plek door te doelen op journalist, Paroolcolumnist en filmmaker Jan Vrijman (1925-1997), de publieke figuur die zij nauwelijks kende. Haar vader was Jan Hulsebos, een depressieve man die leed aan slapeloosheid en vaak afwezig was, niet alleen fysiek, maar ook geestelijk. In deze documentaire probeert ze Vrijman beter te leren kennen. Ze voert gesprekken met haar moeder en zussen en ondervraagt ook zijn naaste collega's c.q. vrienden over hem. Remco Campert, Matthijs van Heijningen, Henk Hofland, Frans Weisz en anderen passeren de revue en spreken over een gedreven, aanstekelijk energieke man. Ook zijn al dan niet geslaagde projecten worden uitgebreid besproken: het succesvolle Nederlandse paviljoen op de wereldexpo in Japan van 1970 en zijn in Nederland meedogenloos afgebrande maar in Berlijn bekroonde film De werkelijkheid van Karel Appel. Hierdoor ontdekt ook de kijker meer over deze zo invloedrijke man. - (Karel Appel (1962)
. Expo '70 (1970)
. Identity (1970)
. Meisje van dertien (1974)
. Philips - een onderneming (1979)

Vrijman was lange tijd depressief. Zijn depressies overwon hij, gedeeltelijk althans, door de Rationeel-Emotieve Therapie (RET) van Albert Ellis en door het herlezen van de wijze woorden van de Romeinse keizer Marcus Aurelius (121 - 180).


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Vrijman_(1925)
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 359.