kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 02-12-2008 voor het laatst bewerkt.

August Sander

Duits fotograaf, geboren Herford 1876, gestorven Keulen 1964

biografie
Zijn vader was timmerman in de mijnbouw en als jongen groeide August Sander op in een arm mijnwerkersgezin en werkte hij op de afvalbergen van de Herfordmijnen.

August Sander komt voor het eerst met fotografie in aanraking wanneer hij een fotograaf assisteert die voor de mijnmaatschappij werkt. Met financiële hulp van zijn oom kan hij een foto-uitrusting kopen en donkere kamer inrichten.

Tijdens militaire dienst in Trier werkt Sander van 1897-99 als assistent van een fotograaf, waar hij verdere ervaring op kan doen. Daarna gaat hij twee jaar door Duitsland zwerven hier en daar als assistent fotograaf werkend. Dit brengt hem onder meer naar Berlijn, Magdeburg, Halle, Leipzig en Dresden. In Dresden volgt Sander korte tijd kunstonderricht aan de academie.

In 1901 werkt Sander bij de 'Fotografische Kunstanstalt Greiff' in Linz, Oostenrijk. In 1902 neemt hij het bedrijf samen met F. Stuckenberg over en in 1904 wordt hij alleen eigenaar van de fotostudio. Eveneens in 1904 wint hij een Gouden Medaille en een speciale vermelding op een tentoonstelling in het Palais des Beaux Arts in Parijs.

In 1902 trouwt hij met Anna Seitenmacher, met wie hij vier kinderen krijgt.

Eind 1909 geeft hij zijn bedrijf in Linz op en verhuist hij naar Keulen, waar hij een nieuw atelier opzet. Hij begint al snel de boeren op het platteland te fotograferen. Zo'n drie jaar later geeft Sander zijn studio in de stad op en gaat buiten fotograferen, waarbij hij de onderwerpen vindt langs de wegen waar hij fietst.

In 1914 neemt hij deel aan de tentoonstelling van de Deutsche Werkbund.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog dient hij in de Landsturm.

Begin 1920 sluit hij zich aan bij de "Kölner Progressive", een groep progressieve kunstenaars in Keulen en wil een artistiek portretarchief gaan opzetten van verschillende typen mensen, om de hedendaagse maatschappij in een portetserie te documenteren.

In deze kring vindt hij een sterke weerklank met onder meer de kunstenaars Franz Wilhelm Seiwert en Heinrich Hoerle evenals met Gerd Arntz, Gottfried Brockmann, Otto Freundlich, Raoul Hausmann en Stanislaw Kubicki, Hans Schmitz, Augustin Tschinkel en Peter Alma. Bovendien staat Sander in nauw contact met de schilders Jankel Adler, Otto Dix, Heinrich Pilger en Anton Räderscheidt.

In 1927 onderneemt Sander samen met de schrijver Ludwig Mathar een reis van zo'n drie maanden naar Sardinië, waarbij hij zo'n 500 opnames maakt. Een geplande boekuitgave over de reis mislukt echter.

In 1929 publiceert Sander een eerste boek Anlitz der Zeit - Aangezicht der tijd, een voorpublicatie van 60 portetten uit het complete werk Menschen des 20. Jahrhunderts met zo'n 600 foto's.

De tijd van Nationaalsocialisme beperkt hem sterk in zijn werk zowel als in zijn persoonlijke leven. Zijn zoon Erich, lid van de linkse Socialistische Arbeiderspartij (SAP), wordt in 1934 gearresteerd en tot 10 jaar veroordeeld.

In 1936 wordt Anlitz der Zeit door de nazis uit de handel genomen en wordt het zetsel vernietigd. De portetten sloten niet aan bij het ideale arische type.

Na 1934 richt hij zijn fotografie steeds meer op de natuur en op architectuurstudies.

In 1939 vindt hij een veilige plek voor zijn fotoarchief en verhuist naar Kuchhausen in het Westerwald. In 1944 wordt zijn appartement in Keulen door een bombardement verwoest.

In 1946 begint August Sander aan een omvangrijke beelddocumentatie over het door de oorlog verwoestte Keulen.

In 1951 exposeert Sander op de eerste Photokina van Keulen en in 1955 neemt hij deel aan de tentoonstelling 'Family of Man' in het Museum of Modern Art in New York.

In 1960/61 ontvangt hij het Bundesverdienstkreuz en de cultuurprijs van de Deutsche Gesellschaft für Photographie. In 1962 is de publicatie van zijn fotoboek Deutschenspiegel: Menschen Des 20 Jahrhunderts Einleitung .

Zijn graf bevindt zich op het Melatenfriedhof in Keulen.

Menschen des 20. Jahrhunderts - Mensen van de 20ste eeuw
Mensen van de 20ste eeuw was Sanders monumentale levenslange fotografische project. Sander zei dat "wij weten dat mensen gevormd worden door licht en lucht, door hun geërfde trekken en hun acties. We kunnen aan iemands uiterlijk zien wat voor werk hij doet of niet doet; we kunnen in zijn gezicht lezen of hij gelukkig of getroubleerd is". Sander fotografeerde onderwerpen uit alle werkkringen en creëerde een typologische catalogus van meer dan 600 foto's van de Duitse mensen.

Vanaf de laatste regeringsjaren van de Duitse keizer Wilhelm tot on de jaren '50 werkte August Sander aan wat hij 'een beeld van onze tijd' noemde. Sander had specifieke ideeën over de sociale ordening binnen de Duitse samenleving; zijn categorische indeling van de maatschappij begon bij de boeren. Vervolgens ging hij via opeenvolgende bevolkingslagen als handwerkers en studenten naar de hoogste plaats in zijn hiërarchie, de artistieke én maatschappelijke bovenlaag - om te eindigen met 'de laatste mensen': geestelijk gestoorden, zieken, gehandicapten.

Het concept van Sanders project paste geheel in de tijd. Als gevolg van de politieke en economische crisis na de Eerste Wereldoorlog was het denken over de beeldende kunst en de fotografie totaal veranderd. De vernedering van deze oorlog had geleid tot een massale identiteitscrisis. De zoektocht naar de 'ware' Duitse volksaard en identiteit resulteerde in allerlei vormen van maatschappelijke ordeningen, typologieën en theorieën. Het nazisme zou hier de ergste uitwas van worden.

In de fotografie leidde dit tot verzamelboeken met specifieke thema's, bijvoorbeeld over vrouwen, of ambachtslieden. Het project van Sander stijgt boven dat van zijn tijdsgenoten uit omdat hij geen uitzondering maakte: zijn werk omvat in principe álle Duitse bevolkingslagen en beroepsgroepen. Bovendien is er bij Sander geen sprake van een achterliggende politiek-ideologische gedachte.

In 1929 verscheen het boek Antlitz der Zeit, een goed ontvangen eerste selectie uit Sanders project, met een inleiding van schrijver Alfred Döblin. Samen met Albert Renger-Patzsch's Die Welt ist schön (1929) en Urformen der Kunst(1928) van Karl Blossfeldt stond August Sander aan het begin van een nieuwe stroming in de Duitse fotografie; deze was gebaseerd op analyse en registratie.

websites: www.augustsander.de, 29 foto's van August Sander, online.wsj.com, www.getty.edu , de.wikipedia.org


Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 688.