kunstbus
Dit artikel is 26-10-2020 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Marta Pan

Franse kunstenares van Hongaarse afkomst (Boedapest, 12 juni 1923 - Parijs, 14 oktober 2008). Beweging en evenwicht spelen een grote rol in haar werk. Materiaalgebruik, gewicht en ondersteuning bepalen als het ware de beweging die van nature in een vorm aanwezig is. Marta Pan leefde en werkte in Saint-Rémy-lès-Chevreuse, Frankrijk.

Marta Pan heeft haar opleiding genoten aan de kunsthogeschool in Budapest. Zij is in 1947 naar Parijs verhuisd en heeft in 1952 de Franse nationaliteit aangenomen. In Parijs maakte zij kennis met Constantin Brâncuşi in diens atelier in de Impasse Ronsin, met Fernand Léger en met haar toekomstige echtgenoot, André Wogenscky, de naaste medewerker van Le Corbusier.

In 1952 introduceerde zij, tijdens haar eerste solotentoonstelling, haar cyclus Charnières, beelden gebaseerd op de thema's scharnierpunt en evenwicht. Haar sculpturen waren organische vormen, veelal van hout, gerelateerd aan de menselijke vorm.

In 1956 presenteerde zij de beweeg- en draaibare sculptuur in twee delen Le Teck. De choreografen Maurice Béjart en Michèle Seigneuret lieten zich, getroffen door dit werk, inspireren tot hun gelijknamige ballet Le teck. De première van dit ballet vond plaats in de zomer van 1956 op het dak van de Unité d'Habitation, het nieuwe woongebouw van Le Corbusier in Marseille.

1960 - Zij maakte Grande Spirale in 1960 voor de TH Delft (de Aula werd opgeleverd in 1966).
De Grande Spirale is een vrij bekend werk van Marta Pan. De sculptuur bestaat uit een spiraalvorm van balsahout omkleed met rood polyester die in stabiel evenwicht verkeert op een kolom van aluminium. De sculptuur rust op één punt en kan bewegen bij aanraking.
De sculptuur stond de eerste jaren in de vijver rechts voor het gebouw van Werktuigbouwkunde en Scheepsbouwkunde. Het draaide als de wind erlangs waaide. Het paaltje staat er nog steeds. 'Het zag er heel leuk uit, maar als de wind te hard ging waaien, vloog het ding van zijn taats af en konden we hem weer uit de vijver vissen.' Vandaar dat de grande spirale werd verhuisd naar de Aula, toen die in 1966 in gebruik werd genomen.

Dit werk is een geschenk van dr. C.H. van der Leeuw, tussen 1946 en 1960 president-curator van de toenmalige TH Delft, tevens president-directeur van Van Nelle te Rotterdam. Het geschenk werd namens het College van Curatoren aanvaard door dr. ir. F.Q. den Hollander. Tezelfdertijd schonk Van der Leeuw ook een dergelijk plastiek van Marta Pan aan het beeldenpark van de stichting De Hoge Veluwe, waarvan hij eveneens president-curator was. In 1973 schonk de Dr. C.H. van der Leeuw Stichting nog een kleine Spirale, een prototype misschien, uit diens privébezit aan het museum Kröller-Müller.



Sculpture Flottante - Otterlo, 1960-61, glasvezel versterkt polyester
Zij ontwierp in 1960 voor de dan nog niet geopende beeldentuin van het museum Kröller-Müller: Drijvende sculptuur 'Otterlo', dat nu in binnen-en buitenland bekendheid geniet en tot de geliefdste en meest gefotografeerde objecten van het museum behoort. Sculpture Flottante is een abstract wit kinetisch sculptuur gemaakt om in de vijver te drijven van de beeldentuin. Het is het eerste kunststof sculptuur in de tuin en een erg vroeg voorbeeld van een kunstwerk van glasvezel versterkt polyester. Het zou wel eens het eerste drijvende kunstwerk ooit kunnen zijn.

Met Sculpture flottante heeft zij ook het ontwerp gemaakt voor de vijver, de gazons, de paden en de open plekken, waar de andere beelden zouden worden opgesteld. In de opdracht aan Marta Pan moesten drie elementen met elkaar verbonden worden: museum, tuin en een vijver. Otterlo was haar eerste monumentale werk. Een andere sculpture flottante heeft een plaatsgevonden in het Central Park in New York.

Sinds haar eerste sculpture flottante, heeft Marta Pan talrijke andere met de architectuur verbonden, monumentale sculptures gerealiseerd voor de openbare ruimte, zoals La Perspective in Parc des Sources de la Bièvre in Saint-Quentin-en-Yvelines, (departement Yvelines). Andere projecten werden verwezenlijkt in Europa, de Verenigde Staten, Japan, Libanon en Saoedi-Arabië. Water speelt steeds een grote rol in haar werk, zoals bij de sculptures flottantes, murs d'eau en in 1986 op het domein Kerguéhennec in Bignau een parcours flottant.

Marta Pan was zeer geïnteresseerd in de wisselwerking tussen architectuur en sculptuur en heeft dit geconcretiseerd in enkele werken, zoals de ingangen van het metrostation Auber in Parijs in 1972 en een muur van de Medische Faculteit Saint-Antoine.



Maquette Amphithéâtre
2007 - De beeldentuin van het museum Kröller-Müller in Otterlo wordt op 21 juni 2007 verrijkt met een tweede kunstwerk van Marta Pan. Dan onthult een danser van dansgezelschap LaMelis de 'sculptuur' Amfitheater, waarvoor de Franse kunstenares van Hongaarse afkomst het ontwerp aan het museum heeft geschonken. Amfitheater bestaat uit een cirkel en een ingenieuze opdeling ervan in segmenten. Het object is gemaakt van grijswitte graniet uit de Tarn in Frankrijk, waardoor bezoekers van de beeldentuin erop plaats kunnen nemen en het bij voorstellingen kan worden gebruikt.

Bronnen:
nl.wikipedia.org/wiki/Marta_Pan


Pageviews vandaag: 50.