kunstbus
Dit artikel is 11-03-2020 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

Pieter Pourbus

Pieter Jansz. Pourbus De Oude (ca 1523-1584) was een Nederlands schilder, beeldhouwer, tekenaar en cartograaf. onderwerpen: religie, historie en portretten. Ook was Pourbus werkzaam als landmeter en ingenieur.

Leraar van Antonius Claeissens. Tot zijn leerlingen behoorden ook zijn zoon Frans Pourbus I en zijn kleinzoon Frans Pourbus II (na 1581).

Pieter Pourbus De Oude is geboren in Gouda 1523 of 1524 en overleden te Brugge op 30 januari 1584.

Brugge 1543 - 1584
In 1543 ingeschreven als meester-schilder in het Brugse gilde van de beeldemakers en zadelmakers; afgaande op Het Schilderboeck van Carel van Mander heeft Pourbus zich al voor 1543 in Brugge gevestigd. Hij trouwde er met de dochter van zijn leermeester Lanceloot Blondeel. Lanseloot Blondeel en Pieter Pourbus vertegenwoordigen het maniërisme, maar in hun tijd hadden Brussel en Antwerpen als artistieke centra Brugge overvleugeld.

Als een der eersten introduceerde Pieter Pourbus het Italiaanse maniërisme in Vlaanderen (Laatste Oordeel, 1551, Groeningemuseum, Brugge). Hij schilderde sterk italianiserende religieuze onderwerpen en raakte bekend door zijn portretten van bekende Bruggelingen (invloed van Memling en David). Met name in zijn portretten betoont hij zich een opmerkelijk colorist. Zijn werk munt uit door minuteuze afwerking en precisie. Hij schilderde ook een aantal landkaarten.

Pourbus is de meest orthodoxe romanist van Brugge. Hij was vermoedelijk nooit in Italië. Hij hanteert een gladde schilderwijze. Zijn historiestukken zijn hol van compositie en weinig boeiend.

Pieter Pourbus was een vrij gekend Brugs kunstschilder en de stamvader van het schildersgeslacht der Pourbussen, waarvan een aantal het tot meester en hofschilder brachten. Voornamelijk een portrettist, werd hij aanzien als "de vertolker van de zwanenzang van de Brugse School: de laatste der Vlaamse Primitieven".

Het was echter in zijn rol als cartograaf en landmeter (soms werd hij betitteld als 'ingenieur'), dat hij in Brugge en omgeving het meeste aanzien verwierf. In een periode dat Brugge op de terugweg was, waarbij één van de factoren ongetwijfeld de problematische waterhuishouding was, werd Pieter Pourbus belast om 'wateringswerken' en fortificaties te plannen. Hij schilderde als cartograaf landkaarten in opdracht van Brugge (vogelvlucht van Duinenabdij, kaart van het Brugse Vrije). In 1562 maakte hij een grote kaart van Brugge.

Door zijn contact met de welgestelde Brugse burgerij stond hij op goede voet met de magistraat. Dit was ook niet anders tijdens het Calvinistisch Bewind. Hij kreeg vanwege het stadsbestuur een aantal opdrachten. Zo maakte hij een kaart van de watering van de Romboutswerve in 1578. Bovendien werd hij in 1579 betaald 'over dyversche p(ar)tyen van zynen style'. Hij kreeg hiervoor 33 schellingen 4 groten. In 1580 of 1581 kreeg hij de opdracht de patronen te maken van de Sint-Christoffelskerk. Het daaropvolgende jaar werd hij betaald om het bolwerk van 'tsas ter Sluus' te bestuderen en te verbeteren. In 1580 werkte hij het plan van de Ter Duinenabdij. In 1583 schilderde hij het portret van Jacob van der Gheenste die in het calvinistische bestuur zetelde als onder andere raadsheer en schepen. Pourbus kwam herhaaldelijk in contact met Jacob van der Gheenste in zijn hoedanigheid van cartograaf. Men is trouwens van oordeel dat het portret een verjaardagsgeschenk was van de schilder voor zijn stadsgenoot.


Pageviews vandaag: 414.