kunstbus
Dit artikel is 17-04-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

legende

De legende, ~n/~s; 1. verhaal van een wonder of een heilige; 2. op de volksoverlevering berustend verhaal; 3. randschrift van een muntstuk, gedenkpenning; 4. een beroemd persoon over wie veel verhalen de ronde doen wordt ook wel een legende genoemd, bijvoorbeeld schaatslegende, jazzlegende.

(de legendevorming (v.))
1 omwerking van een aantal feiten tot een gefantaseerd verhaal

Een legende (afgeleid van het Latijn legenda, dat wat gelezen moet worden) is oorspronkelijk een levensbeschrijving van een heilige, waarin vaak allerlei wonderen beschreven worden. In de kloosters werd bij de metten en bij de maaltijden voorgelezen uit boeken met levensbeschrijvingen van heiligen. Die teksten werden in het middeleeuwse Latijn aangeduid met legenda.

Van het woord legere is via lectus (gelezen) en lectio (lezing) het Nederlandse woord les afgeleid.

De betekenis van het woord legende is uitgebreid naar allerlei soorten verhalen die als waargebeurd doorverteld worden, hoewel ze niet historisch te bewijzen zijn, bijvoorbeeld het bestaan van Monster van Loch Ness en de Yeti.

Legende moet niet verward worden met een legenda, waarop uitgelegd wordt wat symbolen op een kaart betekenen.

Groningen
Uit Groningen zijn niet veel legenden bekend. Uit de Middeleeuwen zijn er enkele overgeleverd in o.a. de Dialogus miraculorum van Caesarius van Heisterbach (ca. 1180 - ca. 1240). Tot in de Nieuwe Tijd ontstond een aantal mirakelverhalen rond bedevaartplaatsen zoals Bedum met zijn lokale heilige Sint Walfridus en Solwerd met de Sacraments- of Heilige Grafkapel (Heilige Stede), waar uit een ouwelputje, gegraven in een sloot waarin (naar men zei: door joden) gestolen hosties waren teruggevonden en heilig water opwelde. In de jongere mondelinge overlevering ontbreken 'echte' legenden hier zo goed als geheel, maar daar staat tegenover dat veel sagen een legendekarakter vertonen, doordat zij sterk beïnvloed waren door het christelijke wereldbeeld. Vergelijk ook Riepsterlicht en Stenhuisheerd. - (Lit.: K. ter Laan, Middeleeuwse legenden uit Groningerland (Amsterdam 1949) (onkritisch): Ter Laan, Overleveringen 1, 41-76; P.J. Margry en C. Caspers (red.), Bedevaartplaatsen in Nederland I, Noord- en Midden-Nederland (Amsterdam en Hilversum 1997) 94-96, 189-193, 386-390, 510-512, 721-723.)

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.