kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 23-08-2008 voor het laatst bewerkt.

Premisse

Elk van de beide voorafgaande stellingen van een syllogisme waaruit de conclusie wordt gevormd.

Het syllogisme (syllogismen) == logische redenering waaruit men een conclusie afleidt.

Een premisse in de logica is een aanname dat iets waar is. Premissen zijn de basisaannamen van een syllogisme, zoals een redenering in de logica wordt genoemd. Een syllogisme is doorgaans opgebouwd uit een majorpremisse, een minorpremisse en een conclusie.

Syllogisme
De theorie van de syllogismen is van Aristoteles afkomstig. Een bekend voorbeeld is:
. majorpremisse: Alle mensen zijn sterfelijk.
. minorpremisse: Napoleon is een mens.
. conclusie: Napoleon is sterfelijk.
De conclusie is waar als de premissen waar zijn. De onware majorpremisse "Alle mensen zijn onsterfelijk" zou leiden tot de onware conclusie dat Napoleon onsterfelijk was, ook al is de conclusie technisch juist omdat deze logisch volgt uit de premissen.

Het is ook mogelijk dat onware premissen toevalligerwijs tot een ware conclusie leiden:
. majorpremisse: Alle paarden zijn sterfelijk.
. minorpremisse: Napoleon is een paard (onware premisse).
. conclusie: Napoleon is sterfelijk.

In sommige gevallen is slechts één premisse voldoende om tot een conclusie te leiden:
. premisse: Sommige mensen zijn sterfelijk.
. conclusie: Sommige sterfelijken zijn mensen.

Eerste premissen
De Griekse logica ging ervan uit dat conclusies uit premissen volgden. Maar deze premissen waren zelf weer conclusies, die waren afgeleid uit andere premissen. Dit leidde tot de vraag naar de eerste premissen: die welke op geen eerdere waren gebaseerd. Volgens de stoïci waren dit algemeen geldige, onbewijsbare waarheden. De moderne wetenschap stelt hiertegenover dat de uiteindelijke waarheden slechts empirisch kunnen worden vastgesteld: het zijn waarneembare feiten.

Logica en taalgebruik
In het alledaags taalgebruik is het niet noodzakelijk dat de premissen aan de conclusie vooraf gaan. Zo kan de verzuchting:

"Natuurlijk maak ik fouten! Ik ben ook maar een mens!"
worden gedeconstrueerd als een syllogisme:
. majorpremisse Alle mensen maken fouten.
. minorpremisse Ik ben een mens.
. conclusie: Ik maak fouten.

In de taaluiting staat de conclusie nu echter voorop, om te worden gevolgd door de minorpremisse. De majorpremisse is slechts impliciet, latent aanwezig.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Premisse
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 1271.