kunstbus

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Grote glazen jaren vijftig/zestig plafonnière

Grote gele met groene en zwarte fantasie-motieven versierde jaren vijftig/zestig plafonnière met drie lichtpunten.
Prijs: € 65

Dit artikel is 16-04-2009 voor het laatst bewerkt.

stam

1 het deel van een boom tussen wortels en takken
2 personen die afstammen van een gemeenschappelijke stamvader; volk dat, volkerengroep die een gemeenschappelijke taal of verwante talen spreekt

3 (taalkundig) woord zonder de buigingsvorm: eet is de stam van eten. De stam van lopen is loop, de stam van gaan is ga.

Onder de 'stam' wordt de basisvorm van een werkwoord verstaan, waarvan de vervoegde vormen zijn afgeleid.

Regel
De stam van het werkwoord is in de meeste gevallen gelijk aan het 'hele werkwoord' (de infinitief) minus -(e)n Bijvoorbeeld:
. zoeken > zoek;
. werken > werk;
. doen > doe.

Uitzonderingen
Deze regel geldt niet algemeen. In verband met de spellingsregels gelden voor regelmatige werkwoorden de volgende twee uitzonderingen:

1. De "verenkelingsregel" van vrije klinkers, die er bijvoorbeeld voor zorgt dat je "lopen" met ¨¦¨¦n o schrijft, terwijl je er twee uitspreekt, zorgt er bij het maken van de stam voor dat de klinker weer verdubbeld wordt:
. lopen > loop.

De enige uitzondering hierop is:
. komen > kom.

2. De "verdubbelingsregel" van gedekte klinkers, die er bijvoorbeeld voor zorgt dat je "pakken" met dubbelle k schrijft, omdat je het, dankzij die verenkelingsregel, anders als p¨¢-ken moet uitspreken, zorgt er bij het maken van de stam voor dat van de dubbele medeklinker er slechts een geschreven wordt:
. pakken > pak.

De klankvorm van de stam is niet altijd gelijk aan de vorm waarin het woord in isolatie optreedt. Zo is de stam van het werkwoord reizen niet reis, maar reiz. Dit blijkt uit de afleiding reiziger en uit de verleden tijd reisde (hoewel hier een 's' wordt geschreven, wordt deze stemhebbend uitgesproken). Ook bij de werkwoorden leven en verhuizen speelt iets soortgelijks. De stammen eindigen respectievelijk op een v en een z, maar dat is niet terug te zien in de vervoegingen.
Omdat de letters v en z op het eind moeilijk zijn om uit te spreken, zijn ze bij de ik-, de jij- en de hij-vorm door een f en een s vervangen. Dus:
. reizen > reiz (wordt reis):
. verhuizen >verhuiz (wordt verhuis);
. leven >leev (wordt leef);
. geloven > geloov (wordt geloof).

Meerdere stammen
In sommige gevallen heeft een woord meer dan ¨¦¨¦n stam. Dit verschijnsel noemt men stamallomorfie. Een voorbeeld daarvan in het Nederlands zijn stamvormen die verschillen in de lengte van de klinker. Het woord schip kent de stamvormen schip (bijvoorbeeld in schipbreuk) en scheep (bijvoorbeeld in schepen en scheepvaart).

Een extremere vorm hiervan is suppletie, wat wil zeggen dat de vorm van de stam niet wordt aangepast, zoals in het hierboven genoemde voorbeeld, maar dat er in de flexie ("het rijtje") totaal afwijkende (suppletieve, aanvullende) stammen worden gebruikt. Een sprekend voorbeeld hiervan in het Nederlands is het werkwoord zijn, waar men de stammen ben, is, was en zij aantreft.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Stam_(taalkunde).

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Grote glazen jaren vijftig/zestig plafonnière

Grote gele met groene en zwarte fantasie-motieven versierde jaren vijftig/zestig plafonnière met drie lichtpunten.
Prijs: € 65

Pageviews vandaag: 123.