kunstbus

(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Winston karaf/vaas Per Lutken voor Holmegaard, Denemarken

Deze zeldzame vaas of karaf is ontworpen door Per Lutken voor Holmegaard in Denemarken. Deze karaf is ooit aangeschaft in het chique warenhuis van Hans Hansen in Kolding in Denemarken.
Prijs: € 300

Dit artikel is 17-04-2009 voor het laatst bewerkt.

Telwoord

Het telwoord [-en] o

Een telwoord (numerale, mv. numeralia) duidt een aantal aan of een plaats in een volgorde of rangorde van een zelfstandigheid.

Telwoorden worden onderscheiden in hoofdtelwoorden en rangtelwoorden. Hoofdtelwoorden noemen een aantal: een, twee, drie, vier, vijf enz. Rangtelwoorden noemen een nummer in een reeks: eerste, tweede, derde, vierde, vijfde enz.

Bepaald en onbepaald
. Bepaalde telwoorden noemen een precies aantal of (rang)nummer. Voorbeeld: drieëntwintig, achtentachtigste, duizend, miljoenste,...
. Onbepaalde telwoorden noemen een niet nader gespecificeerd aantal of (rang)nummer. Tot de onbepaalde hoofdtelwoorden rekent men onder meer alle, enige, sommige (deze worden ook wel onbepaalde voornaamwoorden genoemd), veel en weinig.

Zowel bepaalde als onbepaalde telwoorden kunnen voorkomen als rangtelwoord. Als onbepaalde rangtelwoorden zijn te beschouwen: laatste, middelste, hoeveelste en zoveelste. In "het zoveelste brandje" is zoveelste het rangtelwoord van zoveel.

Zie ook telbaar.

Het hoofdtelwoord [-en] o

Een hoofdtelwoord is een telwoord dat een aantal weergeeft: Een, twee, vijftien, achtentachtig, honderd

Bepaalde hoofdtelwoorden
Hoewel het aantal getallen zonder einde is, zijn er maar een beperkt aantal hoofdtelwoorden. De meeste getallen worden weergegeven door een combinatie van telwoorden.

De basisgroep van hoofdtelwoorden zijn: een, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen, tien, elf, twaalf, dertien, veertien, twintig, dertig, veertig, vijftig, zestig, zeventig, tachtig, negentig, honderd, duizend, miljoen, miljard en biljoen.

Daarnaast zijn er nog enkele woorden voor bijzonder grote getallen: biljard, triljoen, triljard, quadriljoen, quadriljard enz.

Feitelijk zijn de telwoorden uit deze beide rijen vanaf miljoen zelfstandige naamwoorden. Er wordt namelijk meestal één voor gezet.

Woorden als: nul, geen, paar, beide, dozijn, gros worden ook tot de (bepaalde) hoofdtelwoorden gerekend, omdat gekoppeld worden aan het aantal van , 2, 12 of 144.

Schrijfwijze
Hoofdtelwoorden van 1 tot en met 100 worden aan elkaar geschreven: vijftien, zevenenvijftig, negenennegentig.

Veelvouden van honderd, duizend en miljoen worden aan elkaar geschreven, ook de combinaties van die woorden: vijfhonderd, achtduizend, negenhonderdduizend.

Telwoorden boven de 100 worden los geschreven: honderd vijftien, tweehonderd negenennegentig, vijfhonderd en een.

Een of één
Om het woord één te onderscheiden van het lidwoord krijgt het accentstreepjes, maar dat gebeurt alleen als uit het zinsverband niet kan worden opgemaakt dat het woord als zodanig moet worden uitgesproken.
. We nemen er nog een.
. Een en ander hoeft geen betoog.
. Een is wel genoeg.
. Hij is een van de beste spelers.
. Er staat daar één huis.

Breuken
Bij breukgetallen worden rangtelwoorden gecombineerd met hoofdtelwoorden.
Voorbeeld: "3/8" wordt gelezen als "drie achtste"
Hoofdtelwoord: drie
Rangtelwoord: achtste

Rangtelwoord

Een rangtelwoord (ook: ordinale, mv: ordinalia) is een woord (telwoord) dat een rangvolgorde in een rij weergeeft. Voorbeeld: Eerste, tweede, derde,...

Een rangtelwoord wordt gevormd door -de of -ste achter een hoofdtelwoord te plakken. Uitzonderingen hierop zijn:
. en - eerste
. drie - derde.

Rangtelwoorden kunnen worden onderverdeeld in bepaalde rangtelwoorden (het aantal is exact bekend. Bijvoorbeeld: eerste, tweede, dertiende, duizendste.) en onbepaalde rangtelwoorden (het exacte aantal is onbekend Voorbeelden zijn: middelste, laatste, zoveelste.).

Van het onbepaalde hoofdtelwoord beide kan geen rangtelwoord worden gemaakt. Van de onbepaalde rangtelwoorden middelste en laatste bestaat geen hoofdtelwoord.

Onbepaalde hoofdtelwoorden

Onbepaalde hoofdtelwoorden zijn hoofdtelwoorden waaraan niet kan worden afgelezen om welk aantal het precies gaat: al, alle, allemaal, enig(e), enkel(e), ettelijke, evenveel, genoeg, hoeveel, luttel, meer, meerdere, meest, menig(e), minder, minst, niemendal, sommige, tig, veel (vele), verscheiden(e), verschillende, weinig(e), voldoende, wat, weinig, zat, zoveel.

Telbijwoord

Een telbijwoord is een speciale vorm van een telwoord. Voorbeelden zijn : eenmaal, tweemaal, honderdmaal enz.

We zien dus achter de standaard uitgang maal verschijnen. Ook de uitgang werf komt voor, zoals in tweewerf en driewerf. Een telbijwoord drukt bijgevolg een kwantiteit uit.

Deze telwoorden gedragen zich letterlijk als een bijwoord: ze staan als aanvulling bij een werkwoord, adjectief of ander bijwoord. Voor de verduidelijking staan hieronder een aantal voorbeeldzinnetjes.

Voorbeeldzinnen
Hij liep zesmaal rond het schoolterrein.
Bepaling van een werkwoord.

Hij antwoordde tweemaal goed en driemaal fout.
Bepaling van een ander bijwoord.

Driewerf hoera!
Het telbijwoord op werf wordt meestal vóór de bepaling geplaatst.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Telwoord.


(advertentie)
Er staan 3 artikelen in onze webwinkel Kunstbus


Winston karaf/vaas Per Lutken voor Holmegaard, Denemarken

Deze zeldzame vaas of karaf is ontworpen door Per Lutken voor Holmegaard in Denemarken. Deze karaf is ooit aangeschaft in het chique warenhuis van Hans Hansen in Kolding in Denemarken.
Prijs: € 300

Pageviews vandaag: 121.