kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 17-04-2009 voor het laatst bewerkt.

Voegwoord

Het voegwoord [-en] o

Een voegwoord (ook conjunctie) is een woord dat twee deelzinnen (ook wel 'clauses' genoemd) met elkaar verbindt: dus een hoofdzin met een bijzin, een hoofdzin met een andere hoofdzin et cetera.

Een voegwoord kan ook tussen twee woorden staan, in een opsomming bijvoorbeeld.

Voegwoorden zijn erg belangrijke woorden in de Nederlandse taal, ook al zijn het vaak maar korte en onopvallende woordjes. Ze kunnen niet gemist worden om het gezegde te verduidelijken.

De volgende drie zinnen hebben geheel andere betekenis, door een ander voegwoord:
. Hij noch ik hielden van Hans.
. Hij en ik hielden van Hans.
. Hij of ik hield van Hans.

Nederlandse voegwoorden zijn:
en
of
alsof
maar, doch
noch
dus, derhalve
daarom
(door)dat
terwijl
omdat, aangezien, want, daar
zodat
sinds, sedert
nadat
voordat
totdat
toen
zodra
als, zoals
als... dan
zonder dat
behalve
hoewel, ofschoon
mits

Indeling van voegwoorden naar grammaticale functie
Een voegwoord (of: conjunctie) is een verbindingswoord dat woorden, woordgroepen en zinnen met elkaar kan verbinden in een nevenschikkend of een onderschikkend verband.

Nevenschikkende voegwoorden verbinden gelijkwaardige elementen (woorden, woordgroepen en zinnen) en kunnen daarbij de volgende betekenisverhoudingen uitdrukken: aaneenschakelend (bijv. en), tegenstellend (bijv. maar), redengevend (want), gevolgaanduidend (dus). Zinnen beginnend met "en", "maar", "want" en "dus" zijn nevenschikkend.

Onderschikkende voegwoorden leiden bijzinnen in en verbinden daarmee afhankelijke (of: ondergeschikte) mededelingen met de hoofdzin. Voorbeelden zijn terwijl of omdat. Het ondergeschikte deel heet een bijzin. Dat wil zeggen, dat dat deel niet los als grammaticaal correcte zin kan bestaan. De volgende twee voorbeeldzinnen betekenen praktisch hetzelfde:
. Ik ga met de fiets, want het is mooi weer.
. Ik ga met de fiets, omdat het mooi weer is.
Het nevenschikkende voegwoord want wordt gevolgd door een hoofdzin ("Het is mooi weer" is een grammaticaal correcte zin). Het onderschikkende voegwoord omdat wordt gevolgd door een bijzin ("het mooi weer is" is geen correcte zin).

Onderschikkende voegwoorden kunnen allerlei betekenisverhoudingen uitdrukken: tijd (bijv. terwijl), reden (bijv. omdat), oorzaak (bijv. doordat), gevolg (bijv. zodat) enz.

Zinnen met "of" kunnen zowel neven- als onderschikkend zijn:
. ik weet niet of hij komt (onderschikkend: drukt twijfel uit)
. hij zit nog in de file of hij kon niet uit zijn bed komen (nevenschikkend: drukt keuze uit)

Indeling van voegwoorden naar inhoudelijke functie
Voegwoorden worden wel ingedeeld in groepen aan de hand van hetgeen waar ze betrekking op hebben. Bijvoorbeeld:
Tijdigheid (terwijl, nadat en voordat)
Redengevend (omdat, want).
Beperkende (behalve)
Vergelijkende (zoals, alsof)
Doelaangevende (opdat)
Disjunctieve (of)
Toegevende (hoewel, ofschoon)

Gebruik van de komma
Voor een voegwoord wordt altijd een komma gezet als het voegwoord twee zinsdelen verbindt. Dit geldt meestal niet voor de voegwoorden dat en en. Als of nevenschikkend wordt gebruikt, komt de komma in verreweg de meeste gevallen ook te vervallen.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Voegwoord
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 881.