kunstbus

Ben jij de slimste mens? Test je kennisniveau op YaGooBle.com.
Dit artikel is 17-04-2009 voor het laatst bewerkt.

voltooid-deelwoord

Voltooid deelwoord

Het voltooid deelwoord (ook wel verleden deelwoord of participium perfectum) is een vormcategorie van het werkwoord, die in het Nederlands gebruikt wordt om de voltooid verleden tijd, de voltooid tegenwoordige tijd en de voltooid toekomende tijd te vormen.

Voltooide deelwoorden maken deel uit van samengestelde werkwoordstijden: de voltooide tijd wordt gevormd door de persoonsvorm van het hulpwerkwoord hebben of zijn en het voltooid deelwoord van het hoofdwerkwoord.

Voorbeelden:
. Eerst na vijven heeft hij de koeien gemolken. Daarna zijn ze hard weggelopen.

Het voltooid deelwoord kan bij de meeste werkwoorden in het Nederlands gevormd worden door er ge- aan vooraf te laten gaan (of tussen het beklemtoonde prefix en de stam te voegen). Soms moet er geen ge- aan toegevoegd worden, als het prefix onbeklemtoond is.

Bij zwakke werkwoorden volgt op het einde een -t of -d , volgens de d/t-regels (met 't kofschip als bekendste ezelsbruggetje.)

Bij sterke werkwoorden wordt het voltooid deelwoord gevormd door de uitgang -en. Die gaat vaak gepaard met klinkerverandering, en soms ook nog met medeklinkerverandering. (Zie de lijst van sterke en onregelmatige werkwoorden.)

Als bijvoeglijk naamwoord
Daarnaast worden voltooide deelwoorden in veel gevallen bijvoeglijk gebruikt. Soms zijn ze niet van bijvoeglijke naamwoorden te onderscheiden. Veel voltooide deelwoorden kunnen ook als bijvoeglijk naamwoord worden gebruikt, in woordgroepen als de bezette stad en de gehate man. In het Nederlands heeft het deelwoord in deze constructie altijd een passieve betekenis: de stad wordt bezet en de man wordt gehaat.
Voorbeelden: een gerimpeld gezicht, weggegooid geld, een gemiste kans, bezet gebied, een geheven hoofd, een getrokken pistool, verloren moeite, bereden politie
Er zijn talen waarin het voltooid deelwoord ook een actieve vorm heeft, waarmee een zinsnede als de hatend geweest zijnde man weergegeven kan worden.

Men onderscheidt ook wel de zogenaamde passieve deelwoorden. Deze zijn gelijk aan voltooide deelwoorden en drukken in combinatie met het hulpwerkwoord worden de lijdende vorm uit. Voorbeeld: Eerst na vijven werden de koeien gemolken.


Copyright, This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the Wikipedia article http://nl.wikipedia.org/wiki/Voltooid_deelwoord
Test je competentie op YaGooBle.com.

Pageviews vandaag: 525.