kunstbus
Dit artikel is 02-04-2022 voor het laatst bewerkt.
Mail uw opmerking over of aanvulling op dit artikel naar kunstbus@gmail.com

laagveen

Laagveen wordt alleen onder water gevormd. Het is dan ook vooral te vinden in moerasgebieden. Laagveen bestaat uit afgestorven resten van moerasplanten en bomen. Dode planten en resten ervan die in het water vallen, zijn afgesloten van zuurstof en verteren niet.

Laagveen is een drasland, zoals moeras, broekbos en hoogveen.

Laagveen is een bijzonder fenomeen. Het is een grondsoort die vrijwel uitsluitend uit afgestorven resten van planten en bomen bestaat. Omdat deze dode planten onder water liggen, zijn ze afgesloten van zuurstof en verteren daardoor niet. Laagveen wordt dus onder water gevormd.

Verlanding: van water naar land
De afgestorven plantenresten hopen zich op en vormen steeds dikker wordende matten onder water. Uiteindelijk verandert hierdoor water in land. Zompig land, dat wel. Voor mensen is laagveen moeilijk begaanbaar, maar voor veel planten en dieren is het een onmisbaar leefgebied.

Veel soorten planten en dieren Verlanding is een proces van tientallen jaren. Ieder stadium brengt weer andere planten en dieren met zich mee. In een laagveengebied komen daarom heel veel verschillende - en vaak ook zeldzame - soorten planten en dieren voor.

Ontstaan laagveen
In Nederland is ± 8000 tot 5000 jaar geleden laagveen ontstaan. Doordat de zeespiegel steeg, steeg ook de grondwaterstand. Hierdoor ontstonden lagunes langs de kust en meren in het binnenland. Deze wateren groeiden geleidelijk dicht met riet en andere moerasplanten. Het dode plantenmateriaal kwam terecht in het water en zo zijn de - soms metersdikke - veenpakketten ontstaan.

Cultuurlandschap
Ruim 1000 jaar geleden begon de Nederlandse bevolking te groeien. Dat betekende dat er meer behoefte kwam aan voedsel en brandstof. Om dat voedsel te verbouwen, was meer landbouwgrond nodig. Het oog viel op de tot dan toe ondoordringbare veenmoerassen. Om dit natte gebied toegankelijk te maken, werden er sloten gegraven. Zo ontstonden de o zo typisch Hollandse veenweidegebieden: door sloten omringde kavels met grazende koeien. Kaarsrecht cultuurlandschap.

Turfwinning
In de middeleeuwen ontdekte men bovendien dat gedroogd veen goed brandde. Het werd gebruikt als alternatief voor het schaarse hout. Zo begon de turfwinning. Turfstekers staken het veen met een schop of baggerbeugel uit. Ze legden het natte veen te drogen op smalle stroken grond, de legakkers. De gaten die ontstonden door het verwijderde veen - petgaten - vulden zich met water. Sommige legakkers waren zo smal dat ze bij storm compleet werden weggeslagen door het water. Hierdoor ontstonden grote plassen, zoals de Beulakerwijde in De Wieden en de Noordeinderplas in de Nieuwkoopse Plassen.

Verlanding
Na de turfwinning veranderde het legakkerlandschap. Waterplanten als fonteinkruid en krabbenscheer deden het goed in het schone water van de petgaten. Ze bedekten al snel het wateroppervlak waar ze op bleven drijven door hun met lucht gevulde wortels. Deze steeds dikker wordende, dobberende plantenmatten - drijftillen - vervlochten zich met elkaar tot een stevige massa: water was land geworden. Ook oeverplanten als riet en lisdodde werkten mee aan dit proces van verlanding door steeds een stukje verder het water in te groeien. Vooral vanuit een kano kun je dit goed zien.

Hooiland
Het nieuwe natte land werd onder meer gebruikt als grasland om van te hooien. Zo'n hooilandje werd af en toe gemaaid en door het hooi af te voeren, werd de grond steeds voedselarmer. Een prima bodem voor bijzondere planten als moerasviooltje, Spaanse ruiter en blauwe knoop.

Rietland
Andere delen waar veel riet op stond, werden 's winters onderhanden genomen door de rietsnijders. Na een tijdje veranderde dit land in veenmosrietland: dunne rietstengels en dikke pakketten veenmossen waar zeldzame soorten als kamvaren en ronde zonnedauw op groeiden.

Websites en bronnen:
• https://www.staatsbosbeheer.nl/

Klik hier voor informatie over auteurs, literatuur en websites waar veelvuldig uit geciteerd of geparafraseerd is.